Yaşa Göre Gelişim Mihenk Taşları

Aşağıdaki liste, çocuğunuzu izlerken elinizin altında bulunması için hazırlanmış bir hatırlatma tablosudur. Yazdırıp buzdolabına asabilir, kontrol öncesi gözden geçirebilirsiniz. Baştan bir şeyi bilmenizi isteriz: bu yaşlar bir aralıktır, tek bir çizgi değildir. Bir çocuğun beşinci ayda mı yoksa yedinci ayda mı bir beceriyi kazandığı tek başına belirleyici değildir. Asıl önemli olan iki şey vardır: becerilerin doğru sırayla gelmesi ve hareketlerin dengeli, akıcı ve çeşitli olması. Aşağıdaki başlıkları çocuğunuzu bir başkasıyla yarıştırmak için değil, gelişimin genel yönünü izlemek için kullanın.

İlk üç ay

Bu dönemde işin başrolü baş kontrolündedir. Bu aylarda beklenen beceriler şunlardır.

• Yüzüstü yatarken başını kısa süre kaldırıp yana çevirmek, ikinci ayın sonuna doğru başını yaklaşık 45 dereceye kaldırmak
• Üçüncü ayda başını daha da yükseltip önkollarına dayanmak
• Ellerinden tutulup oturur konuma çekildiğinde baş geriliğinin üçüncü aya doğru belirgin azalması
• İkinci ayın sonuna doğru yüze bakarak ilk sosyal gülümsemeyi göstermek
• Sabit bir nesneye gözle odaklanıp onu takip etmeye başlamak

Dört ile altı ay

Baş sabitlendikçe eller ve gövde devreye girer.

• Dördüncü ay civarında ellerini göğsünün üzerinde birleştirmek, birbirine kenetlemek ve ağzına götürmek
• Dördüncü ayda baş gövdeyle uyumlu biçimde dik durabilmek
• Yaklaşık dört ile beş ay arasında ilk istemli yakalamaları elin serçe parmak tarafı ve avuç içiyle yapmak
• İki ile dört ay arasında agulama seslerinin başlaması ve karşılıklı sesli alışverişe girmek
• Altıncı ay civarında destekle oturtulduğunda gövdeyi kısa süre dik tutmak, dengeyi korumak için elleri öne koymak

Yedi ile on iki ay

Bu dönemde yer değiştirme özgürlüğü ve iletişimin ilk tohumları belirir.

• Yaklaşık altı ile yedi ay arasında nesneyi başparmak tarafına kayan bir tutuşla, avuçta ve parmaklarda tutmak
• Altıncı ay dolaylarında babıldamanın başlaması, hece tekrarları yapmak
• Beş ile altı ay arasında istemli olarak yüzüstünden sırtüstüne dönmek
• Yaklaşık yedi ile sekiz ay arasında elleri yerden kaldırarak bağımsız oturmak
• Dokuzuncu aya doğru babıldama seslerinin çeşitlenmesi ve tonlamalar yapmak
• Yaklaşık dokuz ile on ay arasında başparmak ile işaret parmağı arasında henüz olgunlaşmamış bir tutuşun belirmesi
• Yaklaşık dokuz ile on iki ay arasında bir nesneyi isteyerek bırakmak
• Yaklaşık dokuz ile on aylarda bir yere tutunarak ayağa kalkmak
• On ikinci ay dolaylarında ilk gerçek kelimeyi söylemek
• El sallamak, bay bay yapmak, işaret etmek ve baktığınız yere bakmak gibi iletişim işaretlerini göstermek

Bir ile iki yaş

Yürüme ve ilk cümleler bu dönemin öne çıkan başarılarıdır.

• Yaklaşık on ile on iki ay arasında mobilyalara tutunarak yan yan yürümek
• Genellikle on iki ile on beş ay arasında ilk bağımsız adımları atmak
• Yaklaşık on ile on iki ay arasında başparmak ve işaret parmağının uçlarıyla üzüm tanesi gibi küçük bir nesneyi hassasça almak
• On iki ile on beş ay arasında iki nesneyi birlikte kullanmak, örneğin kutuya küp atmak
• On sekizinci ay dolaylarında yaklaşık elli kelimeye ulaşmak ve ardından her gün yeni kelimeler öğrenmeye başlamak
• On sekizinci ay civarında yürürken kolların aşağı inip sallanmaya başlaması
• İki yaşına doğru iki kelimeyi yan yana getirip ilk küçük cümleleri kurmak, örneğin baba git, anne süt

İki yaş ve sonrası

Bu dönemde hareket daha koordineli, dil daha zengin, ilişkiler daha derin olur.

• On sekiz ile yirmi dört ay arasında koşmaya başlamak, önce durmakta ve yön değiştirmekte zorlanmak
• Merdiven çıkarken önce her basamakta iki ayağı birleştirmek, yaklaşık üç yaşında ayakları sırayla değiştirerek çıkmak
• Üç yaş dolaylarında cümlelerin uzaması, dört ile beş yaşta zenginleşmesi, altı yaşa doğru kısa hikayeler anlatmak
• Üç yaşından sonra akranlara doğru açılmak, sıra beklemeyi ve anlaşmayı oyun içinde öğrenmek
• Genellikle dört ile beş yaş civarında başkalarının farklı düşündüğünü anlamak, empatinin ilk adımlarını atmak
• Tek ayak üzerinde durma süresinin yaşla artması, üç yaşında bir an, dört yaşında birkaç saniye, beş yaşında yaklaşık sekiz ile on saniye

Erken doğan bebekler için not

Çocuğunuz beklenenden erken doğduysa gelişimini düzeltilmiş yaşa göre değerlendirmek gerekir. Yani beklenen doğum tarihine göre kaç aylık olduğu esas alınır ve bu düzeltme genellikle iki yaşına kadar yapılır. Örneğin üç ay erken doğmuş bir bebeği takvim yaşına göre değil, üç ay geriden değerlendirmek doğru olur. Bu ayrımı bilmek gereksiz kaygıyı önler ve gerçek bir gecikmeyi zamanında fark etmenizi sağlar.