Fonksiyonel Tik Benzeri Davranışlar ve FND

2020 sonrası hızlı başlangıçlı ağır tik-benzeri davranışlar için ESSTS çalışma grubu klinik tanı kriterleri geliştirmiştir. FTLB tanısı dışlama tanısı değil; hızlı başlangıç, ergen/ genç erişkin yaş, kadın baskınlığı, karmaşık motor/vokal fenomenler, sosyal medya modellemesi, premonitör duyum/baskılama farklılığı ve atak-benzeri kümelenmeler gibi pozitif özelliklerin bütüncül değerlendirilmesidir [6].

• Özellik
• Nörogelişimsel tik/Tourette
• FTLB/FND lehine
• Başlangıç
• 5-7 yaş civarı, sinsi, basit tiklerle
• Subakut/ani, saatler-günler içinde pik, ergenlikte sık
• Fenomenoloji
• Yüz/baş başlangıcı, rostro-kaudal ilerleme, waxing-waning

Baştan kompleks, büyük amplitüdlü, atak kümeleri, sosyal içerikle benzerlik

• Premonitör duyum
• Sık; tik sonrası rahatlama
• Belirsiz/değişken; 'bana oluyor' anlatısı
• Komorbidite
• DEHB/OKB/aile tik öyküsü sık
• Anksiyete/depresyon/stres, akran/sosyal medya etkisi daha belirgin
• Tedavi
• CBIT/HRT, gerekirse tik ilaçları

Tanı açıklaması, tetikleyici azaltma, CBT/FND yaklaşımı, fizyo/ergo/okul normalleşme; klasik tik ilaçları çoğu kez sınırlı

Klinik uyarı. FTLB ile Tourette bir arada bulunabilir. Pozitif fonksiyonel bulgular saptansa bile nöbet, ensefalit, Wilson, ilaç/toksin veya regresif/genetik fenotip kırmızı bayrakları varsa paralel inceleme yapılmalıdır.

• FND/FTLB tedavisinde iletişim ve rehabilitasyon
• Basamak
• Uygulama
• Kaçınılacak hata
• Tanıyı açıklama

Pozitif bulgular üzerinden 'sinir sistemi yazılım/işlev düzeyi' dili; semptomun gerçek olduğu vurgulanır.

'Her şey psikolojik' veya 'organik değil, bitti' mesajı güveni bozar.

Tetikleyici azaltma

Semptom videoları ve sosyal medya maruziyeti, okul stresi, uyku bozukluğu, ağrı ve anksiyete ele alınır.

Aileye sürekli semptom gözlemi ve tekrar tekrar test arayışı yüklemek.

Fizyoterapi/ergoterapi

Normal hareket paterni, dikkat dışı otomatik hareket, dereceli aktivite ve okul dönüşü hedeflenir.

Semptomu güçlendiren aşırı koruma veya uzun istirahat.

Psikolojik tedavi

CBT/FND odaklı terapi, duygu düzenleme, aile sistemi ve komorbid anksiyete/depresyon tedavisi.

Sadece tik ilaçlarını artırmak veya FND'yi ceza/irade sorunu gibi sunmak.

İzlem

Kısa aralıklı, hedef bazlı kontrol; eşlik eden organik hareket bozukluğu varsa iki plan paralel yürütülür.

Tanı konduktan sonra hastayı sistemden koparmak.