Pediatrik Spinal Travma
Çocuk Nörolojisi ve Gelişimsel Pediatri Uzmanı
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi · Nörogender Derneği
Son güncelleme:
Pediatrik hastalar erişkinlerden anatomik, biyomekanik ve klinik olarak farklıdır ve bu farklılıklar tanı ile yönetimi doğrudan etkiler. Çocuk omurgasının kendine özgü özellikleri hem yaralanma paternini hem de görüntülemenin yorumlanmasını değiştirir; bu nedenle erişkin yaklaşımının çocuğa doğrudan aktarılması hatalıdır.
Anatomik ve Biyomekanik Farklılıklar
- Baş/gövde oranı büyüktür; servikal fulkrum küçük çocukta C2-C3 düzeyindeyken yaşla kaudale kayar ve erişkinde C5-C6'ya gelir
- Servikal kemiklerin ossifikasyonu tamamlanmamıştır
- Ligamentöz gevşeklik belirgindir ve faset eklemleri daha horizontal yerleşimlidir
- Boyun kas gücü göreceli olarak zayıftır
Bu özelliklerin sonucu olarak küçük çocuklarda üst servikal yaralanmalar (oksiput-C3) baskındır. Ayrıca omurga kolonu spinal korddan daha esnek olduğundan, kemik yaralanması olmaksızın kord hasarı oluşabilir; bu, pediatrik pratiğin en önemli tanısal tuzağı olan SCIWORA tablosunun zeminini hazırlar.
SCIWORA ve Tanısal Yaklaşım
Radyolojik anomali olmadan spinal kord yaralanması (SCIWORA), fasetlerin horizontal yönelimi ve elastik ligamentler nedeniyle kuvvet altında elemanların kırılmak yerine kayması, kordun ise gerilmeye maruz kalmasıyla oluşur ve özellikle 8 yaş altında görülür. Manyetik rezonans görüntüleme, kord ve ligamentöz yaralanmaların saptanmasında en duyarlı yöntemdir; servikal omurgası klinik olarak temizlenmiş çocukların yaklaşık dörtte birinde MRG ile saptanabilen okült yaralanma bildirilmiştir. Erişkin için geliştirilen NEXUS ve Kanada Servikal Omurga Kuralı çocuklarda yetersiz duyarlılıktadır; pediatriye özgü PECARN risk faktörleri sekiz ölçüt içerir ve bu ölçütlerin tamamının yokluğunda duyarlılık %98, özgüllük %26 olarak bildirilmiştir. Ancak bu ölçütler henüz tam valide edilmemiştir ve klinik muhakemenin yerine geçmez.
Özellikle 8 yaşından küçük çocuklarda normal düz grafi ve normal bilgisayarlı tomografi bulguları spinal kord yaralanmasını dışlamaz. Travma sonrası geçici nörolojik semptom öyküsü (uyuşma, parestezi, ellerde yanma, hareketle radikülopati) ciddiye alınmalı; nörolojik semptom veya bulgu varlığında manyetik rezonans görüntüleme yapılmalıdır. Semptomlar saatler-günler sonra gecikmeli ortaya çıkabileceğinden gözlem ve aile bilgilendirmesi kritiktir.
Akut Yönetim ve Büyümekte Olan Omurga
Standart erişkin kolarları çocuklara uygun olmayabilir; ayrıca büyük oksiput nedeniyle düz tahta üzerinde boyun istemsiz fleksiyona girdiğinden, gövde altına yükseltici (torso elevation) konularak nötral pozisyon sağlanmalıdır. Gelecekteki muayeneyi korumak amacıyla yeterli analjeziden kaçınılmamalı; nörolojik anormallik veya servikal yaralanma olasılığı bulunan her çocukta pediatrik nöroşirurji ile görüşülmeli ve yüksek doz steroid pediatrik popülasyonda rutin olarak önerilmemelidir. Büyümekte olan omurga yaşam boyu süren özel sorunlar doğurur: prepubertal dönemde yaralanan çocuklarda nöromusküler skolyoz riski çok yüksek ve ilerleyicidir (düzenli radyolojik izlem, oturma desteği, korse ve sıklıkla cerrahi füzyon gerekir); kalça subluksasyonu, osteoporoz ve patolojik kırıklar izlenmeli; ekipman, ortez ve tekerlekli sandalye çocuk büyüdükçe yeniden boyutlandırılmalı; okul entegrasyonu ve erişkinliğe geçiş planı yapılandırılmalıdır.
Bu site yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İçerikler tanı, tedavi veya reçete yerine geçmez; doktorunuzun bakımının yerini almaz.