İletişim ve Göz ile Anlaşma

Rett sendromlu bir çocuk çoğu zaman konuşamaz ya da çok az kelime kullanır. Ama bu, onun anlamadığı ya da iletişim kurmak istemediği anlamına gelmez. Tam tersine: çocuğunuz çevresinde olan biteni fark eder, sizi tanır ve kendini ifade etmek için yollar arar. Ona bu yolları açmak, ailenin ve terapistlerin en değerli görevlerinden biridir.

Gözler en güçlü iletişim aracıdır

Rett sendromunda gözler, çocuğun en güçlü iletişim kanalıdır. Birçok çocuk bakışıyla bir nesneyi seçer, istediği yöne bakar ya da bir seçeneğe gözlerini kilitler. Bu göz ile anlaşma becerisi, doğru desteklendiğinde şaşırtıcı derecede zengin bir iletişime dönüşebilir. Bugün göz hareketiyle çalışan iletişim cihazları (göz-takipli sistemler), çocuğun ekrandaki resimlere ya da kelimelere bakarak ihtiyaçlarını anlatmasına olanak tanır.

Günlük iletişimi güçlendiren yollar

• Evet-hayır kartları ya da işaretleri: Basit bir «evet» ve «hayır» sistemi bile günlük yaşamı kolaylaştırır.
• Seçenek sunmak: «Bunu mu istersin, şunu mu?» diyerek iki nesneyi göstermek, çocuğun bakışıyla seçim yapmasına fırsat verir.
• Resimli kartlar ve semboller: Sık kullanılan istekleri gösteren kartlar iletişimi somutlaştırır.
• Bekleme süresi tanımak: Çocuğun yanıt vermesi zaman alabilir; acele etmeden, sabırla beklemek çok önemlidir.

Çocuğu az anlıyor sanmak büyük bir yanılgıdır

Ailelerin ve bazen sağlık çalışanlarının düştüğü büyük bir yanılgı, çocuğu olduğundan daha az anlıyor sanmaktır. Konuşamamak ya da elleri kullanamamak, anlamamak demek değildir. Çocuğunuzun yanında konuşurken ona her şeyi anlatın, yaşını ve kişiliğini gözeten bir dille hitap edin; çünkü büyük olasılıkla sizi dinliyor ve anlıyor.

Dil-konuşma terapisti ve iletişim desteği

Dil ve konuşma terapisti, çocuğunuza en uygun iletişim yöntemini belirlemenize yardımcı olur. Alternatif ve destekleyici iletişim (kısaca AAC) denen bu yaklaşım; resim kartlarından göz-takipli cihazlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Amaç, çocuğun kendi istek ve duygularını ifade edebilmesidir. Her küçük iletişim adımı hem çocuğun hem ailenin yaşamını gerçekten değiştirir; bu yolda umut ve saygıyla ilerlemek en doğrusudur.