Jeneralize (Yaygın) Nöbetler

Jeneralize nöbetler, en başından itibaren beynin her iki yarısını birden etkileyen ağları içerir. Bu nöbetlerde bilinç genellikle daha en başta etkilenir. Aşağıda çocukluk çağında en sık görülen jeneralize nöbet tiplerini tanıyacaksınız.

Tonik-Klonik Nöbetler (Eski Adıyla “Grand Mal”)

Halkın zihnindeki klasik “nöbet” görüntüsü genellikle budur. İki evreden oluşur. Önce tonik evre: Çocuk aniden bilincini yitirir, tüm kasları sertleşir, düşebilir, bazen kısa bir çığlık atabilir (havanın ses tellerinden zorla çıkmasıyla). Ardından klonik evre: Kollar ve bacaklar ritmik biçimde çırpınmaya başlar. Bu sırada çocuğun rengi morarabilir, ağzından köpük ya da salya gelebilir, idrar ya da gaita kaçırabilir, dilini ısırabilir. Nöbet genellikle 1-3 dakika içinde kendiliğinden durur; ardından çocuk derin bir yorgunlukla uyuyabilir.

Bu nöbet korkutucu görünür — ama...

Bir tonik-klonik nöbete tanık olmak, bir ebeveyn için son derece sarsıcıdır. Bu tümüyle doğaldır.

Ancak nöbetlerin büyük çoğunluğu, siz hiçbir şey yapmasanız bile birkaç dakika içinde kendiliğinden durur ve kalıcı hasar bırakmaz.

Sizin göreviniz nöbeti “durdurmak” değil, çocuğu güvende tutmaktır. İlk yardımı 29. Bölüm'de adım adım anlatıyoruz.

Absans Nöbetleri (Eski Adıyla “Petit Mal”)

Absans nöbetleri, özellikle okul çağı çocuklarında sık görülür ve çok kolay gözden kaçar. Çocuk yaptığı işi aniden bırakır, birkaç saniye boş bir noktaya bakar, çağrıldığında yanıt vermez; sonra hiçbir şey olmamış gibi kaldığı yerden devam eder. Genellikle düşme ya da kasılma yoktur. Nöbet o kadar kısa (çoğunlukla 5-15 saniye) ve sessizdir ki, aileler ve öğretmenler bunu uzun süre “dalgınlık” ya da “dikkat eksikliği” sanabilir. Bazen göz kırpmaları ya da hafif dudak hareketleri eşlik eder. Bu nöbetler günde onlarca, hatta yüzlerce kez tekrarlayabilir ve okul başarısını düşürebilir.

Bu tür dalmaları fark ederseniz

Çocuğunuzda sık sık, birkaç saniyelik “dalıp gitme” ve ardından kaldığı yerden devam etme fark ediyorsanız, bu anları kısa videolar hâlinde kaydedip hekiminize gösterin. Video, tanıya en çok yardımcı olan bilgidir.

Absans nöbetleri hızlı nefes alıp verme (hiperventilasyon) ile ortaya çıkabilir; ancak bu bir tetikleme testidir ve evde uygulanması önerilmez. Hiperventilasyon testi, gerektiğinde hekim gözetiminde ve EEG ortamında çok daha güvenli biçimde değerlendirilir.

Miyoklonik Nöbetler

Miyoklonik nöbetler, çok kısa süren, ani ve şimşek gibi kas sıçramalarıdır. Genellikle kolları ve omuzları etkiler. Çocuk elindeki bardağı ya da kaşığı aniden fırlatabilir. Bu sıçramalar özellikle sabah uyanıştan hemen sonra sık görülür. Tek tek çok kısa oldukları için önemsiz sanılabilirler, ama bazı epilepsi sendromlarının önemli bir parçasıdır.

Atonik Nöbetler (Düşme Nöbetleri)

Atonik nöbetlerde kaslardaki gerginlik aniden ve tümüyle kaybolur. Çocuğun başı öne düşebilir, dizleri bükülebilir ya da olduğu yere yığılabilir. “Drop atak” (düşme atağı) da denen bu nöbetler çok kısa sürer, ama ani düşme nedeniyle yaralanma (özellikle baş ve yüz yaralanmaları) riski taşır. Bu çocuklarda koruyucu kask kullanımı gündeme gelebilir.

Tonik Nöbetler

Tonik nöbetlerde kaslar aniden sertleşir ve kasılı kalır; ama klonik (çırpınma) evre yoktur. Genellikle kısa sürer, sıklıkla uykuda ortaya çıkar ve bazı ağır epilepsi sendromlarının parçasıdır.

• Nöbet Tipi
• Tipik Görünüm
• Süre
• Tonik-klonik
• Sertleşme + çırpınma, bilinç kaybı
• 1–3 dakika
• Absans
• Kısa dalma, boş bakış
• 5–15 saniye
• Miyoklonik
• Ani, kısa kas sıçraması
• Saniyeler
• Atonik
• Ani gevşeme, düşme
• Saniyeler
• Tonik
• Ani sertleşme, kasılı kalma
• Saniyeler–1 dakika