عنوان موثوق لصحة طفلك العصبية وتطوّره

Does electrocorticographic guidance improve seizure outcomes following cavernoma resection?

Kavernöz malformasyon (CCM) ilişkili epilepsi cerrahisinde intraoperatif elektrokortikografi (ECoG) rehberliğinin rezeksiyon sınırını genişleterek uzun dönem nöbetsizlik oranını artırdığı gösterilmiş. Tek merkez verisinde ECoG grubu 24-36 ay takipte daha yüksek nöbetsizlik oranına sahip olup bu fark özellikle ekstratemporal lezyonlarda anlamlı kalmış; 7 çalışmayı kapsayan meta-analizde ECoG-rehberli rezeksiyon, standart lezyonektomiye göre belirgin daha iyi nöbet sonucuyla ilişkilendirilmiş (OR=6.01, %95 GA 3.03-11.92). Bulgular, özellikle ekstratemporal yerleşimli kavernoma-ilişkili epilepsi cerrahisinde ECoG kullanımının faydalı bir yardımcı yöntem olabileceğini destekliyor.

A microglial basis for fragile X syndrome via impairment of FMRP-regulated lysosomal function.

Bu fare çalışması, FXS'te hastalığın sadece nöronlardan değil, mikroglia hücrelerindeki FMRP kaybından da kaynaklanabileceğini gösteriyor: mikroglia-özgü Fmr1 silinmesi, klasik FXS farelerinde görülen ses-kaynaklı nöbet ve parvalbumin nöron kaybını taklit ediyor. Mekanizma olarak FMRP'nin lizozomal protein ifadesini (özellikle progranulin/Grn) düzenlediği, FMRP eksikliğinde progranulin azalıp parvalbumin nöron apoptozunun arttığı bulunmuş; progranulin aşırı ekspresyonu bu bozuklukları düzeltmiş. Bu bulgu, bugüne dek nöron-hedefli FXS tedavi denemelerinin neden başarısız olabileceğini açıklayabilir ve mikroglia/progranulin yolu yeni bir tedavi hedefi olarak öne çıkıyor; ancak henüz fare modelinde, insan uygulaması için erken aşamada.

Does electrocorticographic guidance improve seizure outcomes following cavernoma resection?

Kavernöz malformasyona bağlı ilaca dirençli epilepside, intraoperatif elektrokortikografi (ECoG) rehberliğinde yapılan rezeksiyonlar, standart mikrocerrahi lezyonektomiye kıyasla 24-36 aylık takipte daha yüksek nöbetsizlik oranlarıyla ilişkili bulunmuş. Bu fayda özellikle temporal lob dışı (ekstratemporal) lezyonlarda anlamlı kalmış; temporal lobektomilerde fark görülmemiş. Yedi çalışmayı kapsayan meta-analizde (241 hasta) ECoG rehberliğinin nöbetsizlik şansını belirgin şekilde artırdığı gösterilmiş (OR=6.01). Bu bulgular, özellikle ekstratemporal kavernoma cerrahisinde ECoG kullanımının faydalı bir adjuvan yöntem olabileceğini destekliyor.

Comparative effects of non-pharmacological intervention categories on cognitive domains in children with autism spectrum disorder: A systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials.

(özet üretilemedi)

Drug Repurposing for Treating NCOR-Related Intellectual Disability.

NCOR1/2, MECP2'nin transkripsiyonel aktivitesini düzenleyen bir ko-represördür ve bu çalışma NCOR1 haployetersizliğinin hipotalamik GABAerjik nöronlarda NRG1/3 artışı ve GABA-A reseptör alt birimi (Gabra2) azalmasına yol açarak bilişsel/davranışsal bozukluklara neden olduğunu gösteriyor. Fare modelinde FDA onaylı iki ilaç — NRG antagonisti spironolakton ve GABA-A pozitif modülatörü allopregnanolon — kognitif bozulmayı düzeltmiş; dahası, spironolakton patojenik MECP2 mutasyonu taşıyan bir otistik hastada öğrenmede düzelme sağlamış. Bu bulgu, MECP2/NCOR yolağı üzerinden Rett sendromu ve ilişkili bozukluklarda ilaç yeniden konumlandırma (spironolakton gibi mevcut, güvenli ilaçlar) için erken ama somut bir klinik kanıt sunuyor; henüz tek hasta deneyimi düzeyinde olup kontrollü çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Developmental pathways to autism in tuberous sclerosis complex: Evidence from a longitudinal cohort.

TSC 2000 çalışmasının 10 yıllık izleminde (başlangıçta 125, takipte 86 hasta) katılımcıların yaklaşık %40'ında otizm tanısı, ek %42'sinde ise artmış otistik özellikler saptanmış. Yapısal eşitlik modellemesi, TSC1/TSC2 mutasyonunun otizmle ilişkisinin iki ayrı yolla aracılık ettiğini gösteriyor: (1) daha yüksek kortikal tuber yükü + infantil spazm üzerinden, (2) sadece infantil spazm üzerinden. Ayrıca eşzamanlı nöbet şiddeti ve düşük IQ de daha yüksek otizm skorlarıyla ilişkili bulunmuş. Bu bulgular, erken ve şiddetli epilepsinin (özellikle infantil spazmların) TSC'de otizm gelişimine giden önemli bir yol olduğunu destekliyor; bu nedenle erken nöbet kontrolü ve nörogelişimsel izlemin otizm riskini azaltmaya yönelik önemi vurgulanıyor.

FDA ile zorevunersen başvurusunda mutabakat: biliş-davranış kazanımı ilk kez bir epilepsi ruhsat dosyasının resmî sonlanım noktası.

5 Ekim 2026'da, Dravet sendromunda SCN1A genini hedefleyen antisens oligonükleotid zorevunersenin planlanan ABD ruhsat başvurusunun ana unsurlarında FDA ile anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Mutabakatın merkezinde Vineland-3 çok bileşenli analizi var: faz 3 EMPEROR çalışmasında biliş ve davranış, önceden belirlenmiş dört alt alanda (ifade edici dil, alıcı dil, kişilerarası ilişkiler, kişisel beceriler) ölçülecek ve bu, 52. haftada ikinci temel ikincil sonlanım noktası olacak. Birincil sonlanım değişmedi: 28. haftada majör motor nöbet sıklığında yüzde değişim. Arka plan: faz 1/2a (MONARCH, ADMIRAL; 81 çocuk) ve uzatma çalışmalarında 70 mg alan grupta uzatmanın ilk 20 ayında konvülzif nöbet sıklığında ortanca değişim −%58,82 ile −%90,91 arasında seyretti; biliş-davranışta 1., 2., 3. ve 4. yılın tamamında anlamlı kazanım bildirildi (NEJM 2026;394:969–982). Eylül 2026 Avrupa Epilepsi Kongresi'nde SUDEP ile en güçlü ilişkili nöbet tiplerinde üç yıllık azalma sunuldu. Güvenlik: 930'dan fazla doz uygulandı; BOS protein yüksekliği sık görülüyor (~%94 laboratuvar değeri, %59 advers olay) ancak buna bağlı ciddi klinik tablo ve hidrosefali bildirilmedi; çalışmalarda dört ölüm görüldü (ikisi SUDEP, biri malnütrisyon) — Dravet'te çocukların %20'ye yakınının erişkinliğe ulaşamadığı bağlamında değerlendirilmelidir. Sınırlar: eldeki etkinlik verisi açık etiketlidir, en güçlü sayılar görece küçük bir alt gruba aittir ve ilaç hiçbir ülkede onaylı değildir. Faz 3 EMPEROR (162 hasta + 34 Avrupa, sham kontrollü) sonuçları 2027 üçüncü çeyrekte, ABD başvurusu 2027 ikinci yarıda bekleniyor. Türkiye katılımcı ülkeler arasında değildir; erişim ruhsatlandırma ve geri ödeme süreçlerine bağlı olacaktır.

FDA, A-T'de ataksinin tedavisi için ilk ilacı onayladı: levasetillösin (Aqneursa®).

18 Eylül 2026'da FDA, ağızdan alınan modifiye amino asit levasetillösini (N-asetil-L-lösin; Aqneursa®) 15 kg ve üzeri çocuk ve erişkinlerde Ataksi-Telenjiektazi'ye bağlı ataksinin tedavisi için onayladı — A-T'de ataksiye yönelik onaylanan ilk tedavi. Onay, 4-50 yaş arası 73 katılımcılı, çift-kör, plasebo-kontrollü çapraz-geçişli faz 3 çalışmaya (IB1001-303) dayanıyor: SARA ataksi ölçeğinde plaseboya karşı yaklaşık 1,9 puanlık anlamlı iyileşme (p<0.001). İlaç 2024'ten beri Niemann-Pick tip C'nin nörolojik bulguları için onaylıydı; etki mekanizması tam aydınlatılmış değil. Önemli sınırlar: tedavi ataksi belirtisine yöneliktir — hastalığın immün yetmezlik, akciğer ve kanser-riski bileşenlerini değiştirdiği gösterilmemiştir; onay tek pivotal çalışmaya dayanır. Türkiye'de ruhsat/erişim süreci ayrıdır; uygunluk hastayı izleyen hekimle değerlendirilmelidir.

Angelman sendromunda yeni bir gen tedavisi adayı duyuruldu: SKY-AS (Skylark Bio)

Klinik aşamadaki biyoteknoloji şirketi Skylark Bio, 24 Eylül 2026'da Angelman sendromu için geliştirdiği deneysel gen tedavisi adayı SKY-AS'i duyurdu. SKY-AS, UBE3A geninin çalışan bir kopyasını doğrudan nöronlara ulaştırarak eksik olan UBE3A proteininin üretimini artırmayı; böylece öğrenme, bellek, motor beceriler ve iletişimle ilişkili yolakları desteklemeyi hedefliyor. Program şu an klinik öncesi (IND-hazırlık) aşamasında — insan üzerindeki klinik denemeler henüz başlamadı; başlayabilmesi için gereken güvenlik ve hazırlık çalışmaları sürüyor. Angelman sendromunda bugün için onaylanmış, hastalığın gidişini değiştiren bir tedavi bulunmuyor; antisens oligonükleotid (ASO) çalışmaları (REVEAL, BEACON) devam ederken SKY-AS gibi gen tedavisi programlarının eklenmesi, alanın birden fazla yaklaşımla ilerlediğini gösteriyor. Duyuru Angelman Syndrome Foundation ve FAST tarafından da paylaşıldı. Bu bilgi araştırma aşamasındaki bir gelişmedir, klinik uygulama önerisi değildir; tanı ve tedavi kararları her zaman hekiminizle birlikte verilmelidir.

Phelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir

Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.

Angelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı

Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.

Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı

Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)

Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı

Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı

Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)

Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).

Genetik hedefli tedaviler ilerliyor

SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) faz 3 EMPEROR çalışmasında; Ekim 2026'da FDA ile ruhsat başvurusunun ana unsurlarında mutabakata varıldı ve biliş-davranış ölçümü resmî sonlanım noktası oldu. Sonuçlar 2027 üçüncü çeyrekte bekleniyor; ilaç henüz hiçbir ülkede onaylı değil.

ASO tedavileri Faz 3'te

UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.

İlk ilaç + gen tedavisi

Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.

Erken tedavi seyri değiştiriyor

Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.

Dizileme tanı oranını artırdı

Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.

Yeni antiepileptik seçenekler

Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.

Does electrocorticographic guidance improve seizure outcomes following cavernoma resection?

Kavernöz malformasyon (CCM) ilişkili epilepsi cerrahisinde intraoperatif elektrokortikografi (ECoG) rehberliğinin rezeksiyon sınırını genişleterek uzun dönem nöbetsizlik oranını artırdığı gösterilmiş. Tek merkez verisinde ECoG grubu 24-36 ay takipte daha yüksek nöbetsizlik oranına sahip olup bu fark özellikle ekstratemporal lezyonlarda anlamlı kalmış; 7 çalışmayı kapsayan meta-analizde ECoG-rehberli rezeksiyon, standart lezyonektomiye göre belirgin daha iyi nöbet sonucuyla ilişkilendirilmiş (OR=6.01, %95 GA 3.03-11.92). Bulgular, özellikle ekstratemporal yerleşimli kavernoma-ilişkili epilepsi cerrahisinde ECoG kullanımının faydalı bir yardımcı yöntem olabileceğini destekliyor.

A microglial basis for fragile X syndrome via impairment of FMRP-regulated lysosomal function.

Bu fare çalışması, FXS'te hastalığın sadece nöronlardan değil, mikroglia hücrelerindeki FMRP kaybından da kaynaklanabileceğini gösteriyor: mikroglia-özgü Fmr1 silinmesi, klasik FXS farelerinde görülen ses-kaynaklı nöbet ve parvalbumin nöron kaybını taklit ediyor. Mekanizma olarak FMRP'nin lizozomal protein ifadesini (özellikle progranulin/Grn) düzenlediği, FMRP eksikliğinde progranulin azalıp parvalbumin nöron apoptozunun arttığı bulunmuş; progranulin aşırı ekspresyonu bu bozuklukları düzeltmiş. Bu bulgu, bugüne dek nöron-hedefli FXS tedavi denemelerinin neden başarısız olabileceğini açıklayabilir ve mikroglia/progranulin yolu yeni bir tedavi hedefi olarak öne çıkıyor; ancak henüz fare modelinde, insan uygulaması için erken aşamada.

Does electrocorticographic guidance improve seizure outcomes following cavernoma resection?

Kavernöz malformasyona bağlı ilaca dirençli epilepside, intraoperatif elektrokortikografi (ECoG) rehberliğinde yapılan rezeksiyonlar, standart mikrocerrahi lezyonektomiye kıyasla 24-36 aylık takipte daha yüksek nöbetsizlik oranlarıyla ilişkili bulunmuş. Bu fayda özellikle temporal lob dışı (ekstratemporal) lezyonlarda anlamlı kalmış; temporal lobektomilerde fark görülmemiş. Yedi çalışmayı kapsayan meta-analizde (241 hasta) ECoG rehberliğinin nöbetsizlik şansını belirgin şekilde artırdığı gösterilmiş (OR=6.01). Bu bulgular, özellikle ekstratemporal kavernoma cerrahisinde ECoG kullanımının faydalı bir adjuvan yöntem olabileceğini destekliyor.

Comparative effects of non-pharmacological intervention categories on cognitive domains in children with autism spectrum disorder: A systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials.

(özet üretilemedi)

Drug Repurposing for Treating NCOR-Related Intellectual Disability.

NCOR1/2, MECP2'nin transkripsiyonel aktivitesini düzenleyen bir ko-represördür ve bu çalışma NCOR1 haployetersizliğinin hipotalamik GABAerjik nöronlarda NRG1/3 artışı ve GABA-A reseptör alt birimi (Gabra2) azalmasına yol açarak bilişsel/davranışsal bozukluklara neden olduğunu gösteriyor. Fare modelinde FDA onaylı iki ilaç — NRG antagonisti spironolakton ve GABA-A pozitif modülatörü allopregnanolon — kognitif bozulmayı düzeltmiş; dahası, spironolakton patojenik MECP2 mutasyonu taşıyan bir otistik hastada öğrenmede düzelme sağlamış. Bu bulgu, MECP2/NCOR yolağı üzerinden Rett sendromu ve ilişkili bozukluklarda ilaç yeniden konumlandırma (spironolakton gibi mevcut, güvenli ilaçlar) için erken ama somut bir klinik kanıt sunuyor; henüz tek hasta deneyimi düzeyinde olup kontrollü çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Developmental pathways to autism in tuberous sclerosis complex: Evidence from a longitudinal cohort.

TSC 2000 çalışmasının 10 yıllık izleminde (başlangıçta 125, takipte 86 hasta) katılımcıların yaklaşık %40'ında otizm tanısı, ek %42'sinde ise artmış otistik özellikler saptanmış. Yapısal eşitlik modellemesi, TSC1/TSC2 mutasyonunun otizmle ilişkisinin iki ayrı yolla aracılık ettiğini gösteriyor: (1) daha yüksek kortikal tuber yükü + infantil spazm üzerinden, (2) sadece infantil spazm üzerinden. Ayrıca eşzamanlı nöbet şiddeti ve düşük IQ de daha yüksek otizm skorlarıyla ilişkili bulunmuş. Bu bulgular, erken ve şiddetli epilepsinin (özellikle infantil spazmların) TSC'de otizm gelişimine giden önemli bir yol olduğunu destekliyor; bu nedenle erken nöbet kontrolü ve nörogelişimsel izlemin otizm riskini azaltmaya yönelik önemi vurgulanıyor.

FDA ile zorevunersen başvurusunda mutabakat: biliş-davranış kazanımı ilk kez bir epilepsi ruhsat dosyasının resmî sonlanım noktası.

5 Ekim 2026'da, Dravet sendromunda SCN1A genini hedefleyen antisens oligonükleotid zorevunersenin planlanan ABD ruhsat başvurusunun ana unsurlarında FDA ile anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Mutabakatın merkezinde Vineland-3 çok bileşenli analizi var: faz 3 EMPEROR çalışmasında biliş ve davranış, önceden belirlenmiş dört alt alanda (ifade edici dil, alıcı dil, kişilerarası ilişkiler, kişisel beceriler) ölçülecek ve bu, 52. haftada ikinci temel ikincil sonlanım noktası olacak. Birincil sonlanım değişmedi: 28. haftada majör motor nöbet sıklığında yüzde değişim. Arka plan: faz 1/2a (MONARCH, ADMIRAL; 81 çocuk) ve uzatma çalışmalarında 70 mg alan grupta uzatmanın ilk 20 ayında konvülzif nöbet sıklığında ortanca değişim −%58,82 ile −%90,91 arasında seyretti; biliş-davranışta 1., 2., 3. ve 4. yılın tamamında anlamlı kazanım bildirildi (NEJM 2026;394:969–982). Eylül 2026 Avrupa Epilepsi Kongresi'nde SUDEP ile en güçlü ilişkili nöbet tiplerinde üç yıllık azalma sunuldu. Güvenlik: 930'dan fazla doz uygulandı; BOS protein yüksekliği sık görülüyor (~%94 laboratuvar değeri, %59 advers olay) ancak buna bağlı ciddi klinik tablo ve hidrosefali bildirilmedi; çalışmalarda dört ölüm görüldü (ikisi SUDEP, biri malnütrisyon) — Dravet'te çocukların %20'ye yakınının erişkinliğe ulaşamadığı bağlamında değerlendirilmelidir. Sınırlar: eldeki etkinlik verisi açık etiketlidir, en güçlü sayılar görece küçük bir alt gruba aittir ve ilaç hiçbir ülkede onaylı değildir. Faz 3 EMPEROR (162 hasta + 34 Avrupa, sham kontrollü) sonuçları 2027 üçüncü çeyrekte, ABD başvurusu 2027 ikinci yarıda bekleniyor. Türkiye katılımcı ülkeler arasında değildir; erişim ruhsatlandırma ve geri ödeme süreçlerine bağlı olacaktır.

FDA, A-T'de ataksinin tedavisi için ilk ilacı onayladı: levasetillösin (Aqneursa®).

18 Eylül 2026'da FDA, ağızdan alınan modifiye amino asit levasetillösini (N-asetil-L-lösin; Aqneursa®) 15 kg ve üzeri çocuk ve erişkinlerde Ataksi-Telenjiektazi'ye bağlı ataksinin tedavisi için onayladı — A-T'de ataksiye yönelik onaylanan ilk tedavi. Onay, 4-50 yaş arası 73 katılımcılı, çift-kör, plasebo-kontrollü çapraz-geçişli faz 3 çalışmaya (IB1001-303) dayanıyor: SARA ataksi ölçeğinde plaseboya karşı yaklaşık 1,9 puanlık anlamlı iyileşme (p<0.001). İlaç 2024'ten beri Niemann-Pick tip C'nin nörolojik bulguları için onaylıydı; etki mekanizması tam aydınlatılmış değil. Önemli sınırlar: tedavi ataksi belirtisine yöneliktir — hastalığın immün yetmezlik, akciğer ve kanser-riski bileşenlerini değiştirdiği gösterilmemiştir; onay tek pivotal çalışmaya dayanır. Türkiye'de ruhsat/erişim süreci ayrıdır; uygunluk hastayı izleyen hekimle değerlendirilmelidir.

Angelman sendromunda yeni bir gen tedavisi adayı duyuruldu: SKY-AS (Skylark Bio)

Klinik aşamadaki biyoteknoloji şirketi Skylark Bio, 24 Eylül 2026'da Angelman sendromu için geliştirdiği deneysel gen tedavisi adayı SKY-AS'i duyurdu. SKY-AS, UBE3A geninin çalışan bir kopyasını doğrudan nöronlara ulaştırarak eksik olan UBE3A proteininin üretimini artırmayı; böylece öğrenme, bellek, motor beceriler ve iletişimle ilişkili yolakları desteklemeyi hedefliyor. Program şu an klinik öncesi (IND-hazırlık) aşamasında — insan üzerindeki klinik denemeler henüz başlamadı; başlayabilmesi için gereken güvenlik ve hazırlık çalışmaları sürüyor. Angelman sendromunda bugün için onaylanmış, hastalığın gidişini değiştiren bir tedavi bulunmuyor; antisens oligonükleotid (ASO) çalışmaları (REVEAL, BEACON) devam ederken SKY-AS gibi gen tedavisi programlarının eklenmesi, alanın birden fazla yaklaşımla ilerlediğini gösteriyor. Duyuru Angelman Syndrome Foundation ve FAST tarafından da paylaşıldı. Bu bilgi araştırma aşamasındaki bir gelişmedir, klinik uygulama önerisi değildir; tanı ve tedavi kararları her zaman hekiminizle birlikte verilmelidir.

Phelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir

Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.

Angelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı

Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.

Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı

Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)

Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı

Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı

Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)

Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).

Genetik hedefli tedaviler ilerliyor

SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) faz 3 EMPEROR çalışmasında; Ekim 2026'da FDA ile ruhsat başvurusunun ana unsurlarında mutabakata varıldı ve biliş-davranış ölçümü resmî sonlanım noktası oldu. Sonuçlar 2027 üçüncü çeyrekte bekleniyor; ilaç henüz hiçbir ülkede onaylı değil.

ASO tedavileri Faz 3'te

UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.

İlk ilaç + gen tedavisi

Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.

Erken tedavi seyri değiştiriyor

Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.

Dizileme tanı oranını artırdı

Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.

Yeni antiepileptik seçenekler

Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.