رأي ثانٍ وتقييم عبر الإنترنت
اطلب تقييمًا مستقلًا عبر الإنترنت من البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي لطفلك — مراجعة للتقارير والصور الشعاعية والتاريخ المرضي، أينما كنت.
طب أعصاب الأطفال والتطوّر
عنوان موثوق لصحة طفلك العصبية وتطوّره
يقدّم البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي التشخيص والعلاج والمتابعة التطورية المنتظمة للصرع وتأخّر النمو والتوحّد وحالات الأعصاب في الطفولة. يعمل إلى جانب العائلات في عيادته في شيشلي، إسطنبول.
هذا الموقع لأغراض المعلومات فقط؛ ويلزم حجز موعد للفحص والعلاج.
الفحص والمتابعة
العملية
- تاريخ مرضي مفصّل وفحص عصبي
- تخطيط الفحوصات اللازمة (تخطيط الدماغ، الرنين، الجينات)
- خطة علاج مبنية على التشخيص
- متابعة منتظمة للتطوّر والعلاج
لا تأتي العائلات إلى هنا من أجل التشخيص فقط، بل بحثًا عن رفيقٍ للطريق.
يتقدم التقييم العصبي عبر قصة مرضية دقيقة وفحص متأنٍ والفحوصات المناسبة عند الحاجة. قرارات التشخيص والعلاج يتخذها دائمًا البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي بعد الفحص السريري.
إعلانات

الصرع عند الأطفال — دليل شامل للعائلات
صدر عن دار Nobel Tıp Kitabevleri كتاب الأستاذ الدكتور بوراك تاتلي الموجّه للعائلات بعنوان «Çocuklarda Epilepsi — Ailelere Yönelik Kapsamlı Rehber» (الصرع عند الأطفال: دليل شامل للعائلات). الكتاب مكتوب باللغة التركية ويتناول الأسئلة التي تشغل عائلات الأطفال المصابين بالصرع، بلغة يستطيع القارئ غير المتخصص متابعتها. الكتاب لغرض المعلومات فقط؛ أما القرارات المتعلقة بالتشخيص والفحوص والعلاج لطفلكم فيتخذها الأستاذ الدكتور بوراك تاتلي دائمًا بعد الفحص السريري.
العلاج الموجَّه إلى الجين في متلازمة درافيه: ماذا يعني الاتفاق مع FDA
في ٥ تشرين الأول/أكتوبر ٢٠٢٦ أُعلن التوصل إلى اتفاق مع إدارة الغذاء والدواء الأمريكية على العناصر الأساسية للطلب الأمريكي المزمع الخاص بزوريفونيرسن، وهو دواء قيد البحث يستهدف جين SCN1A في متلازمة درافيه. وفي صلب الاتفاق أن مكاسب الطفل في الإدراك والسلوك — في اللغة التعبيرية واللغة الاستقبالية والعلاقات مع الآخرين والمهارات الشخصية — ستُحتسب ضمن المعايير الرسمية للطلب. لعقود قُيِّمت أدوية الصرع بسؤال واحد: هل انخفض عدد النوبات؟ وقبول جهة تنظيمية بمقياس للنمو كجزء من ملف الترخيص يرسي سابقة لا تخص متلازمة درافيه وحدها بل مجموعة الاعتلالات الدماغية التطورية والصرعية كلها. ويجب أن يُقال بوضوح: هذا ليس موافقة بل اتفاق على طريقة القياس. زوريفونيرسن غير مرخَّص في أي بلد؛ ونتائج المرحلة الثالثة متوقَّعة في الربع الثالث من عام ٢٠٢٧. وتركيا ليست حاليًا بين الدول المشاركة، ولا يتضمن هذا الإعلان أي وعد بالحصول على أي علاج. وقرارات التشخيص والفحوص والعلاج لطفلكم يتخذها دائمًا الأستاذ الدكتور بوراك تاتلي بعد الفحص السريري.
التقييم التفصيليتنشيط الجين في متلازمة درافيه: إدخال أداة التشغيل في ناقل واحد (دراسة على الفئران)
نُشرت في مجلة Nature Biotechnology بتاريخ ٢٨ تشرين الأول/أكتوبر ٢٠٢٦ دراسة تتناول بأداة جديدة نقصَ SCN1A الذي يقوم عليه أساس متلازمة درافيه. في متلازمة درافيه لا تعمل إحدى نسختَي الجين، فلا تستطيع الخلايا العصبية إنتاج ما يكفي من البروتين؛ والهدف المشترك للعلاجات قيد التطوير هو زيادة الإنتاج من النسخة السليمة. والطريقة المستخدمة هنا تُسمّى تنشيط CRISPR، ورغم ورود اسم CRISPR فيها فإنها تختلف عن تعديل الجينات: لا يُقطع الحمض النووي ولا يُغيَّر أي حرف فيه؛ ويُستخدم CRISPR كدالّ عنوان فقط، فينقل إلى الموضع الصحيح مفتاحًا يزيد مقدار قراءة الجين. والعقبة الحقيقية في هذا المجال أن الغلاف المسمّى AAV، الذي ينقل الأداة إلى داخل الخلية، صغير ولا تتسع فيه الأجزاء اللازمة. وقد طوّر الباحثون من عائلة Cas12m — التي لا تملك في صورتها الطبيعية قدرة على القطع — نسخةً مصغَّرة باسم denCas12m، فأدخلوا هذه الأجزاء كلها في ناقل واحد، وحصلوا على تحسّن في علامات المرض في نموذج فأري يعاني نقص Scn1a؛ كما أظهرت الطريقة نفسها تأثيرًا في نموذج فأري لحثل دوشين العضلي. ويجب أن يُقال بوضوح: أُجريت هذه الدراسة على الفئران. لم يُعالَج بها أي مريض؛ والجرعة والسلامة والاستجابة المناعية ومدة التأثير غير معروفة. ووصول طريقة ما قبل سريرية إلى أول دراسة على الإنسان يستغرق سنوات، ومعظم هذه المرشَّحات لا تصل إطلاقًا. هذا الإعلان لغرض المعلومات العلمية فقط؛ ولا يتضمن أي وعد بالحصول على علاج ولا أي توصية علاجية. وقرارات التشخيص والفحوص والعلاج لطفلكم يتخذها دائمًا الأستاذ الدكتور بوراك تاتلي بعد الفحص السريري.
التقييم التفصيلي على Nörogenderتقييم تطوّري أولي في المنزل قبل الفحص
في برنامجنا الجديد الذي يبدأ في 1 سبتمبر، تُلاحَظ مهارات النمو والتواصل والحركة والحياة اليومية للأطفال المناسبين في منازلهم من قبل مختصين في المجالات المعنية؛ وتُحوَّل النتائج إلى تقرير تقييم أولي متكامل قبل فحص الطبيب. التقييم المنزلي ليس فحصًا طبيًا؛ وتُتخذ قرارات التشخيص والفحوصات والدواء والعلاج/إعادة التأهيل من قبل البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي بعد الفحص السريري. تُقدَّم الخدمة في البداية في إسطنبول وستتوسّع قريبًا إلى إزمير وكوجالي وسكاريا وأدرنة والعديد من مناطق البلاد الأخرى، بمساهمة مختصين عملنا معهم سابقًا ونثق بتقييماتهم.
تفاصيل أكثرتقييم أولي ومتابعة أكثر شمولًا
اعتبارًا من شهر أغسطس، نبدأ بتطبيق عملية تقييم أولي ومتابعة أكثر تفصيلًا لمرضانا الذين نتابعهم وللذين نراهم لأول مرة. وعند الحاجة، قد يُقيَّم المرضى أيضًا عبر الاستشارة والإحالة مع أطباء ذوي خبرة في المجالات المعنية (الصرع المقاوم للأدوية أو ذو النوبات المتكررة؛ التوحد المشتبه به والمشخَّص؛ الشلل الدماغي والأمراض الوراثية). وكما هو الحال دائمًا، يُجري البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي الفحص الأول والمراجعة والمتابعة لكل مريض؛ والقرار النهائي بشأن التشخيص والعلاج يعود إليه. هدفنا متابعة طفلكم بشكل أعمق وأكثر انتظامًا.
بوابة الأسرة قريبًا جدًا
مع إطلاق بوابة الأسرة قريبًا، ستتمكنون من الوصول إلى السجلات الطبية لطفلكم وعلاجاته الحالية ونتائجه من الحاسوب أو الجهاز اللوحي أو الهاتف في المنزل، والتواصل معنا بشكل أسرع للأسئلة العاجلة. سجلّاتكم خاصة بكم وحدكم؛ ولا يمكن لأي شخص لم تمنحوه الإذن الاطلاع عليها (محمية وفق قوانين حماية البيانات).
آراء
مقالات رأي ومراجعات علمية بقلم الأستاذ الدكتور بوراك تاتلي.
Aile Rehberleri
Prof. Dr. Burak Tatlı tarafından, sade bir dille yazılmış kapsamlı aile rehberleri.
Çocuk Gelişimi ve Sorunları
Gelişim basamakları, yaşa göre kırmızı bayraklar, DEHB, öğrenme güçlükleri, uyku, beslenme — 21 bölüm.
Çocuklarda Otizm Spektrum Bozukluğu
Otizm nedir, tanı süreci, nedenler ve DSM-5 ölçütleri — sade dille.
Çocuklarda Epilepsi
Nöbette ilk yardım, tanı, tedavi ve günlük yaşam — 45 bölüm, 12 ek ve sözlük.
Serebral Palsi
Serebral palsi nedir, eşlik eden sorunlar, rehabilitasyon ve yeni tedaviler — 28 bölüm.
Genetik Nörogelişimsel Sendromlar
Genetik tanı, kalıtım ve izlem; Rett, Angelman, Dravet, Fragile X ve tuberoz skleroz dahil 20 sendrom — 25 bölüm.
Nörokutan Hastalıklar
Tuberoskleroz, nörofibromatozis, Sturge-Weber ve diğerleri; cilt bulguları, çok organlı izlem ve tedavi — 1. bölüm yayında.
Çocuklarda Travmatik Omurilik Yaralanması
Yaralanma nedir, acil dönem, iyileşme ve rehabilitasyon, evde bakım, kök hücre-eksozom için dürüst çerçeve, SCIWORA ve uzun dönem izlem — 11 bölüm.
كيف نعمل؟
رحلة الفحص
من التواصل الأول إلى المتابعة المنتظمة — أربع خطوات.
التقييم الأولي
لقاء مع الأسرة، وعند الأطفال المناسبين تقييم تطوّري أولي في المنزل قبل الفحص.
الفحص
قصة مرضية مفصلة وفحص عصبي؛ ويُخطَّط عند الحاجة لتخطيط الدماغ والتصوير والفحوصات الجينية.
خطة شخصية
خطة علاج وفحوصات وتأهيل مصمَّمة للطفل؛ ومعلومات واضحة وصادقة للأسرة.
متابعة منتظمة
زيارات مراجعة ومتابعة التطور وتحديث الخطة عند الحاجة.
المستجدّات
موجز المعلومات والعلاجات الحديثة
📡 موجز المعلومات اليومي
2 Kasım 2026
Dravet sendromu — gen açma aracı tek taşıyıcıya sığdırıldı (fare çalışması)
Nature Biotechnology'de 28 Ekim 2026'da yayımlanan çalışmada, DNA'yı kesmeden genin okunmasını artıran CRISPR aktivasyonu yöntemi için denCas12m adlı küçültülmüş bir araç geliştirildi; gerekli parçaların tamamı tek bir AAV taşıyıcısına sığdırıldı ve Scn1a eksikliği taşıyan fare modelinde hastalık bulgularında düzelme elde edildi. Bu bir gen düzenleme değildir — hedef, sağlam SCN1A kopyasından üretimi artırmaktır. Çalışma farelerde yapılmıştır; insan verisi yoktur ve klinik kullanım söz konusu değildir. Ayrıntılı değerlendirme norogender.org'daki Dravet rehberinde.
11 Ekim 2026
Dravet sendromu ailelerine önemli gelişme
SCN1A genini hedefleyen zorevunersen için 5 Ekim 2026'da FDA ile ruhsat başvurusunun ana unsurlarında mutabakata varıldığı duyuruldu; biliş ve davranış kazanımı (Vineland-3) ilk kez bir epilepsi ruhsat dosyasının resmî ölçütlerinden biri olacak. Bu bir onay değil, ölçme anlaşmasıdır — ilaç hiçbir ülkede onaylı değil, faz 3 sonuçları 2027 üçüncü çeyrekte bekleniyor. Ayrıntılı değerlendirme norogender.org'daki Dravet rehberinde.
8 Ekim 2026
Ataksi-Telenjiektazi (A-T) ailelerine önemli gelişme
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), levasetillösini (Aqneursa®) A-T'ye bağlı ataksinin tedavisi için onayladı — A-T'de ataksiye yönelik onaylanan ilk ilaç (≥15 kg çocuk ve erişkinler). İlaç ataksi belirtisine yöneliktir; bağışıklık-akciğer-kanser izlemi aynen sürer. Türkiye'de ruhsat/erişim süreci ayrıdır; A-T'li hastalarımızın aileleri kontrolde bu seçeneği bizimle konuşabilir.
30 Mayıs 2026
Muayenehane bilgilendirme
Randevular için WhatsApp veya telefon ile ulaşabilirsiniz. EEG randevuları hafta içi sabah saatlerinde planlanmaktadır.
Aile portalı
Aile portalı yakında hizmete açılacaktır; aşı, ilaç ve gelişim takibinizi buradan izleyebilecek, ev ölçümlerinizi paylaşabileceksiniz.
Not
Bu alan, Prof. Dr. Burak Tatlı tarafından güncellenen bir bilgilendirme akışıdır.
2 Kasım 2026
Dravet sendromu — gen açma aracı tek taşıyıcıya sığdırıldı (fare çalışması)
Nature Biotechnology'de 28 Ekim 2026'da yayımlanan çalışmada, DNA'yı kesmeden genin okunmasını artıran CRISPR aktivasyonu yöntemi için denCas12m adlı küçültülmüş bir araç geliştirildi; gerekli parçaların tamamı tek bir AAV taşıyıcısına sığdırıldı ve Scn1a eksikliği taşıyan fare modelinde hastalık bulgularında düzelme elde edildi. Bu bir gen düzenleme değildir — hedef, sağlam SCN1A kopyasından üretimi artırmaktır. Çalışma farelerde yapılmıştır; insan verisi yoktur ve klinik kullanım söz konusu değildir. Ayrıntılı değerlendirme norogender.org'daki Dravet rehberinde.
11 Ekim 2026
Dravet sendromu ailelerine önemli gelişme
SCN1A genini hedefleyen zorevunersen için 5 Ekim 2026'da FDA ile ruhsat başvurusunun ana unsurlarında mutabakata varıldığı duyuruldu; biliş ve davranış kazanımı (Vineland-3) ilk kez bir epilepsi ruhsat dosyasının resmî ölçütlerinden biri olacak. Bu bir onay değil, ölçme anlaşmasıdır — ilaç hiçbir ülkede onaylı değil, faz 3 sonuçları 2027 üçüncü çeyrekte bekleniyor. Ayrıntılı değerlendirme norogender.org'daki Dravet rehberinde.
8 Ekim 2026
Ataksi-Telenjiektazi (A-T) ailelerine önemli gelişme
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), levasetillösini (Aqneursa®) A-T'ye bağlı ataksinin tedavisi için onayladı — A-T'de ataksiye yönelik onaylanan ilk ilaç (≥15 kg çocuk ve erişkinler). İlaç ataksi belirtisine yöneliktir; bağışıklık-akciğer-kanser izlemi aynen sürer. Türkiye'de ruhsat/erişim süreci ayrıdır; A-T'li hastalarımızın aileleri kontrolde bu seçeneği bizimle konuşabilir.
30 Mayıs 2026
Muayenehane bilgilendirme
Randevular için WhatsApp veya telefon ile ulaşabilirsiniz. EEG randevuları hafta içi sabah saatlerinde planlanmaktadır.
Aile portalı
Aile portalı yakında hizmete açılacaktır; aşı, ilaç ve gelişim takibinizi buradan izleyebilecek, ev ölçümlerinizi paylaşabileceksiniz.
Not
Bu alan, Prof. Dr. Burak Tatlı tarafından güncellenen bir bilgilendirme akışıdır.
💊 العلاجات والأخبار الحديثة
Subsequent epilepsy surgery after SEEG-guided radiofrequency thermocoagulation: Outcomes and prognostic value of treatment response-a systematic review and meta-analysis.
SEEG-güdümlü radyofrekans termokoagülasyon (RFTC) sonrası definitif rezektif/diskonnektif/ablatif epilepsi cerrahisi geçiren hastalarda (6 çalışma, 194 hasta) favorable nöbet sonucu oranı %72.4 bulunmuş. RFTC'ye yanıt verenlerde sonraki cerrahi sonucunun sayısal olarak daha iyi olduğu görülmüş (OR 3.86), ancak küçük örneklem analiziyle güven aralığı çok genişleyip istatistiksel anlamlılık kaybolmuş (95% CI 0.19-77.91). Önemli klinik mesaj: RFTC'ye yanıtsızlık tek başına, aksi halde uygun olan bir hastayı definitif epilepsi cerrahisinden dışlamak için kullanılmamalı — RFTC yanıtı cerrahi hipotezi güçlendirebilir ama bağımsız prognostik değeri kanıtlanmamış. Kalıcı nörolojik komplikasyon oranı %2.7 olarak bildirilmiş.
Efficacy and safety of cenobamate in the treatment of drug-resistant epilepsy: a systematic review and meta-analysis in adult, pediatric, and combined populations.
İlaca dirençli epilepside cenobamat (CNB) ile yapılan bu meta-analizde erişkinlerde ≥%50 nöbet azalması oranı %65, nöbetsizlik oranı %15, yan etki görülme oranı %63, ciddi yan etki oranı ise ~%0 bulunmuş. Pediatrik hastalarda (çok daha sınırlı veriyle, 256 hasta) yanıt oranı %60, nöbetsizlik %20, yan etki %48, ciddi yan etki %3 olup erişkinlerle sayısal olarak benzer bulunmuş. Pediatrik çalışmaların çoğu küçük ölçekli retrospektif seriler olduğundan bu sonuçlar dikkatli yorumlanmalı; CNB'nin çocuklarda etkinlik/güvenliğini netleştirmek için prospektif çalışmalara ihtiyaç var.
Carbetocin Nasal Spray for the Treatment of Hyperphagia in Prader-Willi Syndrome: Results From the Randomized, Placebo-Controlled, Phase 3 COMPASS PWS Study.
Prader-Willi sendromlu 175 hastada yapılan 12 haftalık faz 3 COMPASS PWS çalışmasında, intranazal karbetosin (3.2 mg günde 3 kez) hiperfaji skorunda (HQ-CT) plasebodan anlamlı bir fark göstermemiş (tedavi farkı 0.3 puan, p=0.79). Sekonder ve eksploratuar sonlanımlarda (CGI-S, anksiyete/distres skorları) da karbetosin ile plasebo arasında ayrışma saptanmamış. Daha önce CARE-PWS çalışmasında gözlenen nominal anlamlı iyileşme bu doğrulayıcı çalışmada tekrarlanamamış; bu nedenle karbetosin nazal sprey PWS'de hiperfaji tedavisi için etkili bulunmamıştır — klinisyenlerin bu ajana yönelik beklentilerini güncellemeleri gerekir.
Subsequent epilepsy surgery after SEEG-guided radiofrequency thermocoagulation: Outcomes and prognostic value of treatment response-a systematic review and meta-analysis.
SEEG-RFTC uygulanan ilaca dirençli fokal epilepsi hastalarında, sonrasında rezektif/dissonektif/ablatif cerrahiye giden hastaların yaklaşık %72.4'ü iyi nöbet sonucu elde etmiş. RFTC'ye yanıt veren hastalarda sonraki cerrahi başarısı sayısal olarak daha yüksek olsa da (OR 3.86), küçük örneklem analizinde bu ilişki istatistiksel olarak anlamlılığını kaybetmiş (geniş güven aralığı). Kalıcı nörolojik komplikasyon oranı düşük (%2.7) bulunmuş. Sonuç olarak RFTC'ye yanıtsızlık tek başına, aksi halde uygun olan bir hastayı tanımlayıcı epilepsi cerrahisinden dışlama gerekçesi olarak kullanılmamalı; RFTC daha çok ağ-tabanlı cerrahi değerlendirmenin karar destekleyici bir bileşeni olarak görülmeli.
Efficacy and safety of cenobamate in the treatment of drug-resistant epilepsy: a systematic review and meta-analysis in adult, pediatric, and combined populations.
Cenobamatın ilaca dirençli epilepside etkinlik ve güvenliğini çocuk ve erişkinlerde ayrı ayrı değerlendiren ilk meta-analizde, pediatrik hastalarda (6 çalışma, 256 hasta) yanıt oranı %60, nöbetsizlik oranı %20, yan etki oranı %48 ve ciddi yan etki oranı %3 olarak bulunmuş; bu değerler erişkinlerdeki sonuçlara (yanıt %65, nöbetsizlik %15, YE %63, ciddi YE ~%0) sayısal olarak benzer. Ancak pediatrik veriler çoğunlukla küçük örneklemli retrospektif çalışmalardan geliyor, bu nedenle kanıt düzeyi sınırlı ve ileri prospektif çalışmalara ihtiyaç var. Yine de cenobamatın çocuklarda da erişkinlere benzer bir etkinlik-güvenlik profili gösterebileceğine dair ilk sistematik veri olması pratik açıdan bilgilendirici.
Exome-wide rare variant genetic load is associated with cognition, intellectual disability and psychiatric disorders in population-based cohorts.
Büyük popülasyon kohortlarında (ABCD: 3523 çocuk, All of Us: 302421 yetişkin) yapılan analizde, kısıtlı (constrained) genlerdeki nadir protein kesen varyantların (PTV) sayısı arttıkça bilişsel performans düşüyor ve ASB, şizofreni, zihinsel engellilik (ZE) riski belirgin artıyor (ASB için OR 1.34-1.80, ZE için en kısıtlı genlerde ~9 kata varan risk artışı). Bu genetik yük, poligenik risk skorlarından bağımsız bir etki taşıyor ve Afrika kökenli bireylerde de benzer güçte korunuyor; yani nadir varyant yükü, tanı almamış/klinik olmayan toplum örneklerinde dahi nöropsikiyatrik ve bilişsel sonuçlara ölçülebilir katkı sağlıyor. Klinik açıdan, ASB/ZE değerlendirmesinde genetik test sonuçlarının yorumlanmasında "gen kısıtlılık skoru" kavramının önem kazanabileceğini, ancak bulgunun henüz preprint aşamasında olduğunu akılda tutmak gerekir.
Effects of Physical Activity and Sports Type on Executive Functions and Socioemotional Skills of Children and Adolescents With Autism Spectrum Disorder: Systematic Review and Meta-Analysis.
32 çalışmanın meta-analizine göre fiziksel aktivite ve spor müdahaleleri otizmli çocuk ve ergenlerde inhibitör kontrol, iletişim, sosyalleşme, stereotipik davranışlar ve sosyal bozulma üzerinde olumlu etkiler gösteriyor. Kombine (fiziksel+bilişsel) müdahaleler ve özellikle takım sporları en belirgin faydayı sağlarken, toplam müdahale dakikası inhibisyon kazanımını, toplam hafta sayısı ise bilişsel esneklik üzerindeki etkiyi öngörüyor. Yakın gözetim, kademeli görev zorluğu ve yapılandırılmış sosyal etkileşim içeren programların daha başarılı olduğu bildiriliyor; bu bulgular klinisyenlere ASB'li gençler için egzersiz/spor reçetelerini yapılandırırken mekanizma-bilgili bir çerçeve sunabilir.
Prenatal Exposure to Ambient Heat and Autism in California, USA: A Distributed Lag Analysis of Weekly Gestational Windows.
California'da 2 milyondan fazla tekil doğumu kapsayan popülasyon bazlı bir çalışmada, gebelik boyunca ortalama ısı indeksindeki her 10°F'lik artışın otizm olasılığını artırdığı gösterilmiş (OR=1.14; %95 GA: 1.12-1.17); özellikle gece sıcaklığını yansıtan minimum sıcaklık (Tmin) ile benzer ilişki bulunurken maksimum sıcaklık (Tmax) ile anlamlı ilişki saptanmamış. Erken ve geç gebelik dönemlerinde ilişki daha belirgin olup orta gebelik döneminde zayıflamış; bulgular PM2.5, ozon ve mevsim gibi faktörler için düzeltildikten sonra da tutarlı kalmış. Bu çalışma, sürekli ve özellikle gece sıcaklığına maruziyetin gebelikte nörogelişimsel risk açısından dikkate alınması gereken bir çevresel faktör olabileceğini destekliyor; klinisyenler için henüz doğrudan müdahale önerisi oluşturmasa da gebelik danışmanlığında iklim/çevresel risk farkındalığına katkı sağlayabilir.
Machine Learning-Derived Subtypes of Autism Reveal Distinct Genetic Contributions from Common and Rare Variants.
SPARK ve SSC kohortlarında makine öğrenmesiyle klinik semptom ölçütlerinden üç ayırt edici ASB alt tipi tanımlanmış: yüksek destek ihtiyacı (HSN), duygusal-davranışsal destek ihtiyacı (EBSN, belirgin tekrarlayıcı davranış ve psikiyatrik komorbidite ile) ve düşük destek ihtiyacı (LSN). Bu alt tipler, kullanılan tedavi/ilaç türleriyle de uyumlu bulunmuş ve her birinin genetik mimarisi farklı çıkmış: EBSN'de kalıtım en yüksek olup ADHD ve majör depresyon poligenik skorlarıyla ilişkiliyken, HSN'de de novo varyant ve nadir kopya sayısı değişikliği yükü daha belirgin. Bulgular, otizmde tek-tip "vaka-kontrol" genetik yaklaşımın yerine klinik alt tiplere göre genetik araştırmanın daha anlamlı olabileceğini destekliyor; ancak çalışma preprint aşamasında olup daha büyük kohortlarda doğrulanması gerekiyor.
CNV-GWAS identifies 14 novel Autism-associated loci and distinct effects on Cognitive Ability.
Büyük ölçekli bir kopya sayısı varyasyonu (CNV) ilişkilendirme çalışmasında 29.696 ASB'li ve 528.576 kontrol birey analiz edilerek 14 yeni aday CNV lokusu ve bilinen nörogelişimsel CNV'ler arasında ASB ile ilişkisi daha önce tanımlanmamış 8 yeni ilişki (örn. 7q11 ve 9p24 duplikasyonları, önceden şizofreni ile ilişkilendirilmiş) saptanmış. Bilişsel yeti verileri sayesinde iki ayrı genetik mimari tanımlanmış: delesyonlar hem ASB hem bilişsel yetiyi etkilerken, duplikasyonlar daha çok ASB ve diğer ruh sağlığı durumlarıyla ilişkili ve daha az kısıtlanmış genleri içeriyor. Bu bulgular, genetik danışmanlık ve nedeni bilinmeyen ASB vakalarında CNV taramasının yorumlanmasında, varyant sınıfının (delesyon/duplikasyon) fenotipik sonuçla ilişkili olabileceğini gösteriyor.
MeCP2 stabilizes the glucocorticoid system in active chromatin regions.
Mecp2-knockout fare modelinde, MeCP2'nin normalde glukokortikoid (GC) ile indüklenen genleri (GIG) baskıladığı, bunu da NR3C1'in aktif kromatin bölgelerine bağlanmasını sınırlayarak ve NR3C1-NCOA1 koaktivatör etkileşimini bozarak yaptığı gösterilmiş. MeCP2 kaybında bu GC sinyalinin aşırı aktifleşmesi, özellikle sinir sistemindeki nöronal olmayan hücreler üzerinden nöral homeostazı bozuyor. Farmakolojik olarak aşırı aktif GC sinyalinin baskılanması, Mecp2-knockout farelerde patolojik fenotipleri iyileştirmiş ve sağkalımı belirgin şekilde uzatmış — bu da Rett sendromu için glukokortikoid yolağının potansiyel yeni bir tedavi hedefi olabileceğini düşündürüyor. Henüz hayvan modeli düzeyinde olup insan uygulamasına geçiş için doğrulama gerekiyor.
FDA ile zorevunersen başvurusunda mutabakat: biliş-davranış kazanımı ilk kez bir epilepsi ruhsat dosyasının resmî sonlanım noktası.
5 Ekim 2026'da, Dravet sendromunda SCN1A genini hedefleyen antisens oligonükleotid zorevunersenin planlanan ABD ruhsat başvurusunun ana unsurlarında FDA ile anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Mutabakatın merkezinde Vineland-3 çok bileşenli analizi var: faz 3 EMPEROR çalışmasında biliş ve davranış, önceden belirlenmiş dört alt alanda (ifade edici dil, alıcı dil, kişilerarası ilişkiler, kişisel beceriler) ölçülecek ve bu, 52. haftada ikinci temel ikincil sonlanım noktası olacak. Birincil sonlanım değişmedi: 28. haftada majör motor nöbet sıklığında yüzde değişim. Arka plan: faz 1/2a (MONARCH, ADMIRAL; 81 çocuk) ve uzatma çalışmalarında 70 mg alan grupta uzatmanın ilk 20 ayında konvülzif nöbet sıklığında ortanca değişim −%58,82 ile −%90,91 arasında seyretti; biliş-davranışta 1., 2., 3. ve 4. yılın tamamında anlamlı kazanım bildirildi (NEJM 2026;394:969–982). Eylül 2026 Avrupa Epilepsi Kongresi'nde SUDEP ile en güçlü ilişkili nöbet tiplerinde üç yıllık azalma sunuldu. Güvenlik: 930'dan fazla doz uygulandı; BOS protein yüksekliği sık görülüyor (~%94 laboratuvar değeri, %59 advers olay) ancak buna bağlı ciddi klinik tablo ve hidrosefali bildirilmedi; çalışmalarda dört ölüm görüldü (ikisi SUDEP, biri malnütrisyon) — Dravet'te çocukların %20'ye yakınının erişkinliğe ulaşamadığı bağlamında değerlendirilmelidir. Sınırlar: eldeki etkinlik verisi açık etiketlidir, en güçlü sayılar görece küçük bir alt gruba aittir ve ilaç hiçbir ülkede onaylı değildir. Faz 3 EMPEROR (162 hasta + 34 Avrupa, sham kontrollü) sonuçları 2027 üçüncü çeyrekte, ABD başvurusu 2027 ikinci yarıda bekleniyor. Türkiye katılımcı ülkeler arasında değildir; erişim ruhsatlandırma ve geri ödeme süreçlerine bağlı olacaktır.
FDA, A-T'de ataksinin tedavisi için ilk ilacı onayladı: levasetillösin (Aqneursa®).
18 Eylül 2026'da FDA, ağızdan alınan modifiye amino asit levasetillösini (N-asetil-L-lösin; Aqneursa®) 15 kg ve üzeri çocuk ve erişkinlerde Ataksi-Telenjiektazi'ye bağlı ataksinin tedavisi için onayladı — A-T'de ataksiye yönelik onaylanan ilk tedavi. Onay, 4-50 yaş arası 73 katılımcılı, çift-kör, plasebo-kontrollü çapraz-geçişli faz 3 çalışmaya (IB1001-303) dayanıyor: SARA ataksi ölçeğinde plaseboya karşı yaklaşık 1,9 puanlık anlamlı iyileşme (p<0.001). İlaç 2024'ten beri Niemann-Pick tip C'nin nörolojik bulguları için onaylıydı; etki mekanizması tam aydınlatılmış değil. Önemli sınırlar: tedavi ataksi belirtisine yöneliktir — hastalığın immün yetmezlik, akciğer ve kanser-riski bileşenlerini değiştirdiği gösterilmemiştir; onay tek pivotal çalışmaya dayanır. Türkiye'de ruhsat/erişim süreci ayrıdır; uygunluk hastayı izleyen hekimle değerlendirilmelidir.
Angelman sendromunda yeni bir gen tedavisi adayı duyuruldu: SKY-AS (Skylark Bio)
Klinik aşamadaki biyoteknoloji şirketi Skylark Bio, 24 Eylül 2026'da Angelman sendromu için geliştirdiği deneysel gen tedavisi adayı SKY-AS'i duyurdu. SKY-AS, UBE3A geninin çalışan bir kopyasını doğrudan nöronlara ulaştırarak eksik olan UBE3A proteininin üretimini artırmayı; böylece öğrenme, bellek, motor beceriler ve iletişimle ilişkili yolakları desteklemeyi hedefliyor. Program şu an klinik öncesi (IND-hazırlık) aşamasında — insan üzerindeki klinik denemeler henüz başlamadı; başlayabilmesi için gereken güvenlik ve hazırlık çalışmaları sürüyor. Angelman sendromunda bugün için onaylanmış, hastalığın gidişini değiştiren bir tedavi bulunmuyor; antisens oligonükleotid (ASO) çalışmaları (REVEAL, BEACON) devam ederken SKY-AS gibi gen tedavisi programlarının eklenmesi, alanın birden fazla yaklaşımla ilerlediğini gösteriyor. Duyuru Angelman Syndrome Foundation ve FAST tarafından da paylaşıldı. Bu bilgi araştırma aşamasındaki bir gelişmedir, klinik uygulama önerisi değildir; tanı ve tedavi kararları her zaman hekiminizle birlikte verilmelidir.
Phelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir
Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.
Angelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı
Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.
Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı
Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)
Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı
Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)
Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı
Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)
Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)
Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).
Genetik hedefli tedaviler ilerliyor
SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) faz 3 EMPEROR çalışmasında; Ekim 2026'da FDA ile ruhsat başvurusunun ana unsurlarında mutabakata varıldı ve biliş-davranış ölçümü resmî sonlanım noktası oldu. Sonuçlar 2027 üçüncü çeyrekte bekleniyor; ilaç henüz hiçbir ülkede onaylı değil.
ASO tedavileri Faz 3'te
UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.
İlk ilaç + gen tedavisi
Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.
Erken tedavi seyri değiştiriyor
Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.
Dizileme tanı oranını artırdı
Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.
Yeni antiepileptik seçenekler
Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.
Subsequent epilepsy surgery after SEEG-guided radiofrequency thermocoagulation: Outcomes and prognostic value of treatment response-a systematic review and meta-analysis.
SEEG-güdümlü radyofrekans termokoagülasyon (RFTC) sonrası definitif rezektif/diskonnektif/ablatif epilepsi cerrahisi geçiren hastalarda (6 çalışma, 194 hasta) favorable nöbet sonucu oranı %72.4 bulunmuş. RFTC'ye yanıt verenlerde sonraki cerrahi sonucunun sayısal olarak daha iyi olduğu görülmüş (OR 3.86), ancak küçük örneklem analiziyle güven aralığı çok genişleyip istatistiksel anlamlılık kaybolmuş (95% CI 0.19-77.91). Önemli klinik mesaj: RFTC'ye yanıtsızlık tek başına, aksi halde uygun olan bir hastayı definitif epilepsi cerrahisinden dışlamak için kullanılmamalı — RFTC yanıtı cerrahi hipotezi güçlendirebilir ama bağımsız prognostik değeri kanıtlanmamış. Kalıcı nörolojik komplikasyon oranı %2.7 olarak bildirilmiş.
Efficacy and safety of cenobamate in the treatment of drug-resistant epilepsy: a systematic review and meta-analysis in adult, pediatric, and combined populations.
İlaca dirençli epilepside cenobamat (CNB) ile yapılan bu meta-analizde erişkinlerde ≥%50 nöbet azalması oranı %65, nöbetsizlik oranı %15, yan etki görülme oranı %63, ciddi yan etki oranı ise ~%0 bulunmuş. Pediatrik hastalarda (çok daha sınırlı veriyle, 256 hasta) yanıt oranı %60, nöbetsizlik %20, yan etki %48, ciddi yan etki %3 olup erişkinlerle sayısal olarak benzer bulunmuş. Pediatrik çalışmaların çoğu küçük ölçekli retrospektif seriler olduğundan bu sonuçlar dikkatli yorumlanmalı; CNB'nin çocuklarda etkinlik/güvenliğini netleştirmek için prospektif çalışmalara ihtiyaç var.
Carbetocin Nasal Spray for the Treatment of Hyperphagia in Prader-Willi Syndrome: Results From the Randomized, Placebo-Controlled, Phase 3 COMPASS PWS Study.
Prader-Willi sendromlu 175 hastada yapılan 12 haftalık faz 3 COMPASS PWS çalışmasında, intranazal karbetosin (3.2 mg günde 3 kez) hiperfaji skorunda (HQ-CT) plasebodan anlamlı bir fark göstermemiş (tedavi farkı 0.3 puan, p=0.79). Sekonder ve eksploratuar sonlanımlarda (CGI-S, anksiyete/distres skorları) da karbetosin ile plasebo arasında ayrışma saptanmamış. Daha önce CARE-PWS çalışmasında gözlenen nominal anlamlı iyileşme bu doğrulayıcı çalışmada tekrarlanamamış; bu nedenle karbetosin nazal sprey PWS'de hiperfaji tedavisi için etkili bulunmamıştır — klinisyenlerin bu ajana yönelik beklentilerini güncellemeleri gerekir.
Subsequent epilepsy surgery after SEEG-guided radiofrequency thermocoagulation: Outcomes and prognostic value of treatment response-a systematic review and meta-analysis.
SEEG-RFTC uygulanan ilaca dirençli fokal epilepsi hastalarında, sonrasında rezektif/dissonektif/ablatif cerrahiye giden hastaların yaklaşık %72.4'ü iyi nöbet sonucu elde etmiş. RFTC'ye yanıt veren hastalarda sonraki cerrahi başarısı sayısal olarak daha yüksek olsa da (OR 3.86), küçük örneklem analizinde bu ilişki istatistiksel olarak anlamlılığını kaybetmiş (geniş güven aralığı). Kalıcı nörolojik komplikasyon oranı düşük (%2.7) bulunmuş. Sonuç olarak RFTC'ye yanıtsızlık tek başına, aksi halde uygun olan bir hastayı tanımlayıcı epilepsi cerrahisinden dışlama gerekçesi olarak kullanılmamalı; RFTC daha çok ağ-tabanlı cerrahi değerlendirmenin karar destekleyici bir bileşeni olarak görülmeli.
Efficacy and safety of cenobamate in the treatment of drug-resistant epilepsy: a systematic review and meta-analysis in adult, pediatric, and combined populations.
Cenobamatın ilaca dirençli epilepside etkinlik ve güvenliğini çocuk ve erişkinlerde ayrı ayrı değerlendiren ilk meta-analizde, pediatrik hastalarda (6 çalışma, 256 hasta) yanıt oranı %60, nöbetsizlik oranı %20, yan etki oranı %48 ve ciddi yan etki oranı %3 olarak bulunmuş; bu değerler erişkinlerdeki sonuçlara (yanıt %65, nöbetsizlik %15, YE %63, ciddi YE ~%0) sayısal olarak benzer. Ancak pediatrik veriler çoğunlukla küçük örneklemli retrospektif çalışmalardan geliyor, bu nedenle kanıt düzeyi sınırlı ve ileri prospektif çalışmalara ihtiyaç var. Yine de cenobamatın çocuklarda da erişkinlere benzer bir etkinlik-güvenlik profili gösterebileceğine dair ilk sistematik veri olması pratik açıdan bilgilendirici.
Exome-wide rare variant genetic load is associated with cognition, intellectual disability and psychiatric disorders in population-based cohorts.
Büyük popülasyon kohortlarında (ABCD: 3523 çocuk, All of Us: 302421 yetişkin) yapılan analizde, kısıtlı (constrained) genlerdeki nadir protein kesen varyantların (PTV) sayısı arttıkça bilişsel performans düşüyor ve ASB, şizofreni, zihinsel engellilik (ZE) riski belirgin artıyor (ASB için OR 1.34-1.80, ZE için en kısıtlı genlerde ~9 kata varan risk artışı). Bu genetik yük, poligenik risk skorlarından bağımsız bir etki taşıyor ve Afrika kökenli bireylerde de benzer güçte korunuyor; yani nadir varyant yükü, tanı almamış/klinik olmayan toplum örneklerinde dahi nöropsikiyatrik ve bilişsel sonuçlara ölçülebilir katkı sağlıyor. Klinik açıdan, ASB/ZE değerlendirmesinde genetik test sonuçlarının yorumlanmasında "gen kısıtlılık skoru" kavramının önem kazanabileceğini, ancak bulgunun henüz preprint aşamasında olduğunu akılda tutmak gerekir.
Effects of Physical Activity and Sports Type on Executive Functions and Socioemotional Skills of Children and Adolescents With Autism Spectrum Disorder: Systematic Review and Meta-Analysis.
32 çalışmanın meta-analizine göre fiziksel aktivite ve spor müdahaleleri otizmli çocuk ve ergenlerde inhibitör kontrol, iletişim, sosyalleşme, stereotipik davranışlar ve sosyal bozulma üzerinde olumlu etkiler gösteriyor. Kombine (fiziksel+bilişsel) müdahaleler ve özellikle takım sporları en belirgin faydayı sağlarken, toplam müdahale dakikası inhibisyon kazanımını, toplam hafta sayısı ise bilişsel esneklik üzerindeki etkiyi öngörüyor. Yakın gözetim, kademeli görev zorluğu ve yapılandırılmış sosyal etkileşim içeren programların daha başarılı olduğu bildiriliyor; bu bulgular klinisyenlere ASB'li gençler için egzersiz/spor reçetelerini yapılandırırken mekanizma-bilgili bir çerçeve sunabilir.
Prenatal Exposure to Ambient Heat and Autism in California, USA: A Distributed Lag Analysis of Weekly Gestational Windows.
California'da 2 milyondan fazla tekil doğumu kapsayan popülasyon bazlı bir çalışmada, gebelik boyunca ortalama ısı indeksindeki her 10°F'lik artışın otizm olasılığını artırdığı gösterilmiş (OR=1.14; %95 GA: 1.12-1.17); özellikle gece sıcaklığını yansıtan minimum sıcaklık (Tmin) ile benzer ilişki bulunurken maksimum sıcaklık (Tmax) ile anlamlı ilişki saptanmamış. Erken ve geç gebelik dönemlerinde ilişki daha belirgin olup orta gebelik döneminde zayıflamış; bulgular PM2.5, ozon ve mevsim gibi faktörler için düzeltildikten sonra da tutarlı kalmış. Bu çalışma, sürekli ve özellikle gece sıcaklığına maruziyetin gebelikte nörogelişimsel risk açısından dikkate alınması gereken bir çevresel faktör olabileceğini destekliyor; klinisyenler için henüz doğrudan müdahale önerisi oluşturmasa da gebelik danışmanlığında iklim/çevresel risk farkındalığına katkı sağlayabilir.
Machine Learning-Derived Subtypes of Autism Reveal Distinct Genetic Contributions from Common and Rare Variants.
SPARK ve SSC kohortlarında makine öğrenmesiyle klinik semptom ölçütlerinden üç ayırt edici ASB alt tipi tanımlanmış: yüksek destek ihtiyacı (HSN), duygusal-davranışsal destek ihtiyacı (EBSN, belirgin tekrarlayıcı davranış ve psikiyatrik komorbidite ile) ve düşük destek ihtiyacı (LSN). Bu alt tipler, kullanılan tedavi/ilaç türleriyle de uyumlu bulunmuş ve her birinin genetik mimarisi farklı çıkmış: EBSN'de kalıtım en yüksek olup ADHD ve majör depresyon poligenik skorlarıyla ilişkiliyken, HSN'de de novo varyant ve nadir kopya sayısı değişikliği yükü daha belirgin. Bulgular, otizmde tek-tip "vaka-kontrol" genetik yaklaşımın yerine klinik alt tiplere göre genetik araştırmanın daha anlamlı olabileceğini destekliyor; ancak çalışma preprint aşamasında olup daha büyük kohortlarda doğrulanması gerekiyor.
CNV-GWAS identifies 14 novel Autism-associated loci and distinct effects on Cognitive Ability.
Büyük ölçekli bir kopya sayısı varyasyonu (CNV) ilişkilendirme çalışmasında 29.696 ASB'li ve 528.576 kontrol birey analiz edilerek 14 yeni aday CNV lokusu ve bilinen nörogelişimsel CNV'ler arasında ASB ile ilişkisi daha önce tanımlanmamış 8 yeni ilişki (örn. 7q11 ve 9p24 duplikasyonları, önceden şizofreni ile ilişkilendirilmiş) saptanmış. Bilişsel yeti verileri sayesinde iki ayrı genetik mimari tanımlanmış: delesyonlar hem ASB hem bilişsel yetiyi etkilerken, duplikasyonlar daha çok ASB ve diğer ruh sağlığı durumlarıyla ilişkili ve daha az kısıtlanmış genleri içeriyor. Bu bulgular, genetik danışmanlık ve nedeni bilinmeyen ASB vakalarında CNV taramasının yorumlanmasında, varyant sınıfının (delesyon/duplikasyon) fenotipik sonuçla ilişkili olabileceğini gösteriyor.
MeCP2 stabilizes the glucocorticoid system in active chromatin regions.
Mecp2-knockout fare modelinde, MeCP2'nin normalde glukokortikoid (GC) ile indüklenen genleri (GIG) baskıladığı, bunu da NR3C1'in aktif kromatin bölgelerine bağlanmasını sınırlayarak ve NR3C1-NCOA1 koaktivatör etkileşimini bozarak yaptığı gösterilmiş. MeCP2 kaybında bu GC sinyalinin aşırı aktifleşmesi, özellikle sinir sistemindeki nöronal olmayan hücreler üzerinden nöral homeostazı bozuyor. Farmakolojik olarak aşırı aktif GC sinyalinin baskılanması, Mecp2-knockout farelerde patolojik fenotipleri iyileştirmiş ve sağkalımı belirgin şekilde uzatmış — bu da Rett sendromu için glukokortikoid yolağının potansiyel yeni bir tedavi hedefi olabileceğini düşündürüyor. Henüz hayvan modeli düzeyinde olup insan uygulamasına geçiş için doğrulama gerekiyor.
FDA ile zorevunersen başvurusunda mutabakat: biliş-davranış kazanımı ilk kez bir epilepsi ruhsat dosyasının resmî sonlanım noktası.
5 Ekim 2026'da, Dravet sendromunda SCN1A genini hedefleyen antisens oligonükleotid zorevunersenin planlanan ABD ruhsat başvurusunun ana unsurlarında FDA ile anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Mutabakatın merkezinde Vineland-3 çok bileşenli analizi var: faz 3 EMPEROR çalışmasında biliş ve davranış, önceden belirlenmiş dört alt alanda (ifade edici dil, alıcı dil, kişilerarası ilişkiler, kişisel beceriler) ölçülecek ve bu, 52. haftada ikinci temel ikincil sonlanım noktası olacak. Birincil sonlanım değişmedi: 28. haftada majör motor nöbet sıklığında yüzde değişim. Arka plan: faz 1/2a (MONARCH, ADMIRAL; 81 çocuk) ve uzatma çalışmalarında 70 mg alan grupta uzatmanın ilk 20 ayında konvülzif nöbet sıklığında ortanca değişim −%58,82 ile −%90,91 arasında seyretti; biliş-davranışta 1., 2., 3. ve 4. yılın tamamında anlamlı kazanım bildirildi (NEJM 2026;394:969–982). Eylül 2026 Avrupa Epilepsi Kongresi'nde SUDEP ile en güçlü ilişkili nöbet tiplerinde üç yıllık azalma sunuldu. Güvenlik: 930'dan fazla doz uygulandı; BOS protein yüksekliği sık görülüyor (~%94 laboratuvar değeri, %59 advers olay) ancak buna bağlı ciddi klinik tablo ve hidrosefali bildirilmedi; çalışmalarda dört ölüm görüldü (ikisi SUDEP, biri malnütrisyon) — Dravet'te çocukların %20'ye yakınının erişkinliğe ulaşamadığı bağlamında değerlendirilmelidir. Sınırlar: eldeki etkinlik verisi açık etiketlidir, en güçlü sayılar görece küçük bir alt gruba aittir ve ilaç hiçbir ülkede onaylı değildir. Faz 3 EMPEROR (162 hasta + 34 Avrupa, sham kontrollü) sonuçları 2027 üçüncü çeyrekte, ABD başvurusu 2027 ikinci yarıda bekleniyor. Türkiye katılımcı ülkeler arasında değildir; erişim ruhsatlandırma ve geri ödeme süreçlerine bağlı olacaktır.
FDA, A-T'de ataksinin tedavisi için ilk ilacı onayladı: levasetillösin (Aqneursa®).
18 Eylül 2026'da FDA, ağızdan alınan modifiye amino asit levasetillösini (N-asetil-L-lösin; Aqneursa®) 15 kg ve üzeri çocuk ve erişkinlerde Ataksi-Telenjiektazi'ye bağlı ataksinin tedavisi için onayladı — A-T'de ataksiye yönelik onaylanan ilk tedavi. Onay, 4-50 yaş arası 73 katılımcılı, çift-kör, plasebo-kontrollü çapraz-geçişli faz 3 çalışmaya (IB1001-303) dayanıyor: SARA ataksi ölçeğinde plaseboya karşı yaklaşık 1,9 puanlık anlamlı iyileşme (p<0.001). İlaç 2024'ten beri Niemann-Pick tip C'nin nörolojik bulguları için onaylıydı; etki mekanizması tam aydınlatılmış değil. Önemli sınırlar: tedavi ataksi belirtisine yöneliktir — hastalığın immün yetmezlik, akciğer ve kanser-riski bileşenlerini değiştirdiği gösterilmemiştir; onay tek pivotal çalışmaya dayanır. Türkiye'de ruhsat/erişim süreci ayrıdır; uygunluk hastayı izleyen hekimle değerlendirilmelidir.
Angelman sendromunda yeni bir gen tedavisi adayı duyuruldu: SKY-AS (Skylark Bio)
Klinik aşamadaki biyoteknoloji şirketi Skylark Bio, 24 Eylül 2026'da Angelman sendromu için geliştirdiği deneysel gen tedavisi adayı SKY-AS'i duyurdu. SKY-AS, UBE3A geninin çalışan bir kopyasını doğrudan nöronlara ulaştırarak eksik olan UBE3A proteininin üretimini artırmayı; böylece öğrenme, bellek, motor beceriler ve iletişimle ilişkili yolakları desteklemeyi hedefliyor. Program şu an klinik öncesi (IND-hazırlık) aşamasında — insan üzerindeki klinik denemeler henüz başlamadı; başlayabilmesi için gereken güvenlik ve hazırlık çalışmaları sürüyor. Angelman sendromunda bugün için onaylanmış, hastalığın gidişini değiştiren bir tedavi bulunmuyor; antisens oligonükleotid (ASO) çalışmaları (REVEAL, BEACON) devam ederken SKY-AS gibi gen tedavisi programlarının eklenmesi, alanın birden fazla yaklaşımla ilerlediğini gösteriyor. Duyuru Angelman Syndrome Foundation ve FAST tarafından da paylaşıldı. Bu bilgi araştırma aşamasındaki bir gelişmedir, klinik uygulama önerisi değildir; tanı ve tedavi kararları her zaman hekiminizle birlikte verilmelidir.
Phelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir
Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.
Angelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı
Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.
Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı
Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)
Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı
Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)
Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı
Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)
Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)
Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).
Genetik hedefli tedaviler ilerliyor
SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) faz 3 EMPEROR çalışmasında; Ekim 2026'da FDA ile ruhsat başvurusunun ana unsurlarında mutabakata varıldı ve biliş-davranış ölçümü resmî sonlanım noktası oldu. Sonuçlar 2027 üçüncü çeyrekte bekleniyor; ilaç henüz hiçbir ülkede onaylı değil.
ASO tedavileri Faz 3'te
UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.
İlk ilaç + gen tedavisi
Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.
Erken tedavi seyri değiştiriyor
Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.
Dizileme tanı oranını artırdı
Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.
Yeni antiepileptik seçenekler
Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.

نبذة عني
Prof. Dr. Burak Tatlı
أستاذ طب الأطفال · طب الأعصاب لدى الأطفال وطب الأطفال التطوّري
البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي اختصاصي في طب الأطفال وطب الأعصاب لدى الأطفال وطب الأطفال التطوّري. أكمل تعليمه الطبي في البرنامج الإنجليزي بكلية الطب Cerrahpaşa بجامعة إسطنبول؛ وبعد امتحان التخصّص الطبي أكمل اختصاص طب الأطفال في كلية الطب بإسطنبول (Çapa) والتخصّص الدقيق في طب الأعصاب لدى الأطفال وطب الأطفال التطوّري في الكلية نفسها. وواصل مسيرته الأكاديمية في كلية الطب بإسطنبول، فحصل على درجة أستاذ مشارك عام 2006 ودرجة الأستاذية عام 2013. ويمارس عمله في عيادة خاصّة مستقلّة منذ عام 2017. وهو أيضًا مؤسّس جمعية Nörogender ورئيسها. لديه اهتمام وخبرة خاصّة في الأمراض العصبية الجينية، وطب الأعصاب لدى الأجنّة وحديثي الولادة، والصرع المقاوم للعلاج، والشلل الدماغي، والتوحّد، وعلم أعصاب النمو، ويتابع الأدبيات العلمية الحديثة عن كثب، فيُجري التقييم وتخطيط العلاج بأسلوب فردي (مخصّص لكل مريض) وقائم على الأدلة. ويعمل في الآونة الأخيرة بشكل مكثّف وبصفة خاصة على تجديد الأعصاب لدى الأطفال في حالاته الحادة والمزمنة. ويشرف شخصيًا على تقييم كل طفل يُراجَع في العيادة ويُكامِل بين نتائجه.
الأعمال الأكاديمية والمنشورات
- مؤلّف أول كتاب في طب أعصاب حديثي الولادة في تركيا
- مؤلّف أول كتاب باللغة الإنجليزية عن صرع الأطفال
- مؤلّف أول كتاب في تجديد الأعصاب لدى الأطفال
- تأليف فصول في أكثر من 10 كتب تركية
- أكثر من 70 منشورًا علميًا باللغة الإنجليزية مفهرسة في PubMed
- Google Scholar: مؤشر h يبلغ 17 · أكثر من 1700 استشهاد
خدمة
التشخيص والعلاج
تقييم وعلاج مفصّل لحالات الأعصاب في الطفولة — بما في ذلك الصرع والصداع وأمراض العضلات ومشكلات النمو والسلوك.
اعرف المزيدخدمة
المتابعة التطورية وبوابة العائلة
قياسات النمو ومراحل التطوّر وجدول التطعيم ومتابعة الأدوية — تابع رحلة طفلك معنا عبر بوابة العائلة.
اعرف المزيدخبير ومتمرّس
سنوات عديدة من الخبرة الأكاديمية والسريرية في طب أعصاب الأطفال.
تقييم متكامل
يُجرى التقييم العصبي والتطوّري على يد الطبيب نفسه؛ وعند الحاجة يُوجَّه الطفل إلى خدمات العلاج المختصة المستقلة.
متابعة مع العائلة
تُشارَك القياسات واللقاحات والأدوية وبيانات التطوّر بشفافية عبر بوابة العائلة.
التشخيص · المتابعة · العلاج
أدوات تشخيص قوية، متابعة مستمرة، علاج موجّه بالتشخيص
أدوات التشخيص
نوضّح السبب عبر تخطيط الدماغ والرنين والتصوير والفحص الجيني وتقييمات النمو القياسية.
اعرف المزيدنظام متابعة المرض
عبر بوابة العائلة نتابع النمو ومراحل التطوّر واللقاحات والأدوية والنوبات — متابعة منتظمة معك.
نظام المتابعةالعلاج
خطط دوائية وتأهيلية وغذائية موجّهة بالتشخيص؛ مع مراجعة منتظمة وتعديل عند الحاجة.
اطّلع على العلاجاتلماذا تختارنا العائلات
نهج شامل يهتمّ بتطوّر طفلك
طبيب متمرّس
سنوات من الخبرة الأكاديمية والسريرية في طب أعصاب الأطفال والتطوّر.
متابعة شاملة
من التشخيص إلى العلاج، ومن المتابعة إلى تثقيف العائلة — عملية متواصلة واحدة.
رؤية متكاملة
يُدمج التشخيص والعلاج والتطوّر على يد طبيب واحد، مع التوجيه إلى المختصين المعنيين عند الحاجة.
الخصوصية والثقة
تُعالَج البيانات الصحية الشخصية بأمان وفق قانون KVKK التركي.
رعاية شاملة
تقييم متكامل وإحالة عند الحاجة
يُقيَّم طفلك في العيادة على يد البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي. وحسب الحاجة، قد تتم الإحالة إلى مختصين أو مراكز مستقلة في المجالات التالية.
العلاج الطبيعي وإعادة التأهيل
يدعم الحركة والتوازن والوضعية وتوتر العضلات والنمو الحركي. يُستفاد منه كثيرًا في الشلل الدماغي وأمراض العضلات وتأخّر الحركة ومتابعة الرُّضّع المعرّضين للخطر. وتُعدّ طريقة بوباث (العلاج العصبي التطوّري) وMAES وCuevas MEDEK من أبرز الطرق المستخدمة في هذا المجال.
العلاج الوظيفي (التكامل الحسي)
يدعم مهارات الحياة اليومية والمعالجة الحسية والانتباه-التنظيم والتخطيط الحركي الدقيق. يُستخدم في التوحّد والاختلافات الحسية وصعوبات التخطيط الحركي. وتُستخدم في هذا المجال أيضًا أساليب مثل تحليل السلوك التطبيقي (ABA).
علاج النطق واللغة
تقييم ودعم للغة والكلام والتواصل، وعند الحاجة صعوبات البلع. يُستفاد منه في تأخّر الكلام واضطرابات النطق واللغة.
نمو الطفل والتدخل المبكر
يدعم المجالات المعرفية والاجتماعية والتطورية عبر التقييم التطوّري والتدخل المبكر المتمحور حول الأسرة. مهم خصوصًا في تأخّر النمو والمرحلة المبكرة. وتُستخدم في هذا المجال مقاربات قائمة على اللعب والتفاعل مثل DIR/Floortime.
علم النفس
تقييم ودعم للسلوك والمزاج والتكيّف والعمليات الأسرية. يُستخدم في الصعوبات السلوكية ومشكلات التكيّف. وتُستخدم في هذا المجال أدوات تقييم معيارية مثل اختبارات الذكاء واختبارات الانتباه.
تُقدَّم هذه المجالات من قبل مختصين مستقلين. بعد وضع التشخيص والخطة في العيادة، تتم الإحالة إلى المجال المناسب عند الحاجة. هذا القسم لأغراض المعلومات فقط.
من المؤتمر
كلمة في مؤتمر علمي
البروفيسور الدكتور بوراك تاتلي — من كلمته في جلسة "مقاربات العلاج التجديدي" بمؤتمر علمي.
بكلمات العائلات
ما تقدّره العائلات
يمكنك قراءة آراء عائلاتنا على ملفنا التعريفي في Google.
تقييماتنا على Googleتواصل معنا لحجز موعد أو للحصول على معلومات
تواصل مع عيادتنا لطرح أسئلتك حول صحة طفلك العصبية وتطوّره.
تواصل معناBu site yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İçerikler tanı, tedavi veya reçete yerine geçmez; doktorunuzun bakımının yerini almaz.









