Treatment News & Updates
Plain-language summaries of research and treatment developments in pediatric neurology. This page is for information only; decisions on diagnosis and treatment always rest with your physician after a clinical examination. Summaries are in Turkish.
Prevalence of neuropsychiatric and seizure disorders in neurofibromatosis type 1: a systematic review and meta-analysis.
50 çalışmayı kapsayan bu meta-analize göre NF1 hastalarında DEHB prevalansı %33 (genel NF1) ile %45 (NF1 mikrodelesyon alt grubu) arasında değişiyor; ayrıca ID %8-41, ASD %11, epilepsi %9 ve anksiyete/depresyon %12-13 oranında görülüyor. Bulgular, NF1'li çocuk ve ergenlerde DEHB dahil nöropsikiyatrik bozukluklar için rutin tarama yapılması önerisini güçlendiriyor; özellikle mikrodelesyon alt grubunda risk daha yüksek olduğundan bu hastalarda ek dikkat gerekebilir.
Read moreFebrile Seizures and School Performance.
Danimarka'da 672.119 çocuğu kapsayan ulusal kayıt çalışmasında, febril nöbet öyküsü olan çocukların (n=26.173) standardize okul testi (okuma/matematik) puanları akranlarına göre ortalama sadece 0.4 puan (100 üzerinden) düşük bulunmuş — yani genel olarak akademik performans akranlarla kıyaslanabilir düzeyde. Ancak tekrarlayan hastane başvurusu gerektiren febril nöbetlerde (≥7 kez) fark -5.8 puana kadar büyüyor; ayrıca epilepsi gelişen çocuklarda (febril nöbetlilerin %3.2'si) fark -7.2 puana ulaşıyor. Bu bulgu, tek/az sayıda febril nöbet geçiren çocuklarda ailelere güven verilebileceğini, ancak sık tekrarlayan nöbet veya epilepsi gelişen alt grubun ek eğitim desteğinden faydalanabileceğini gösteriyor.
Read moreEvaluating the therapeutic efficacy of a modified ketogenic diet in children with autism spectrum disorder: a randomized controlled trial.
62 küçük yaş ASB'li çocukta yapılan RKÇ'de, standart rehabilitasyona ek olarak uygulanan modifiye ketojenik diyet (ketojenik beslenme tozu + yapılandırılmış diyet planı) grubunda, 2 ay sonunda ABC ve CARS skorlarında sadece rehabilitasyon alan gruba göre anlamlı derecede daha fazla iyileşme gözlenmiş (ABC P=0.027, CARS P=0.003). Kısa vadede uygulanabilir bulunmuş olsa da, çalışma küçük ölçekli ve kısa süreli; uzun dönem etkinlik, güvenlik ve sürdürülebilirlik netleşmemiş. Metabolik/diyet temelli müdahalelerin ASB'de tamamlayıcı bir seçenek olarak araştırılmaya devam ettiğini gösteren dikkate değer bir ön kanıt niteliğinde.
Read moreEfficacy and neural mechanisms of transcranial direct current stimulation for social function in children and adolescents with autism spectrum disorder: A systematic review and meta-analysis.
4-21 yaş arası 357 ASB'li çocuk/ergeni kapsayan 13 RKÇ'lik meta-analizde, transkraniyal doğru akım stimülasyonu (tDCS) sosyal işlevi anlamlı düzeyde iyileştirmiş (SMD=-0.51) ve genel nörofonksiyonel değişiklikler de anlamlı bulunmuş (SMD=1.03). Sol dorsolateral prefrontal korteks hedefli tDCS protokolü sosyal işlevi geliştirme potansiyeli gösteriyor; fNIRS ve EEG ölçümleri en güçlü nörofizyolojik etkiyi yakalarken, ERP verisi sınırlı olsa da çalışmalar arası tutarlılığı en yüksek biyobelirteç adayı olarak öne çıkıyor. Ancak nörobiyolojik ve davranışsal etki büyüklükleri arasında çalışmalar arası anlamlı korelasyon bulunamamış; bu nedenle bulgular umut verici olmakla birlikte henüz standardize protokoller ve daha büyük örneklemli çalışmalarla doğrulanmayı bekliyor.
Read moreMajor mental disorders in offspring of mothers with polycystic ovary syndrome.
Tayvan'da 8.930 PCOS'lu anne çocuğu ile 89.300 eşleştirilmiş kontrolün karşılaştırıldığı popülasyon tabanlı kohort çalışmasında, maternal PCOS çocukta otizm spektrum bozukluğu (HR=1.46), DEHB (HR=1.39) ve depresyon (HR=1.36) riskini anlamlı artırmış; şizofreni veya bipolar bozuklukla ilişki saptanmamış. Ebeveyn psikiyatrik öyküsü dışlanan duyarlılık analizlerinde de sonuçlar tutarlı bulunmuş. Bu bulgu, PCOS'lu annelerin çocuklarının nörogelişimsel açıdan riskli grup olarak değerlendirilip erken tanı/izlem açısından dikkate alınmasını destekliyor.
Read moreDose-response relationship between exercise interventions and motor skills in children with autism spectrum disorder: a systematic review and multilevel meta-analysis.
3-12 yaş 1082 ASB'li çocuğu kapsayan 34 çalışmalık meta-analizde egzersiz müdahaleleri genel motor becerileri (Hedges' g=0.95), kaba motor becerileri (g=0.99) ve ince motor becerileri (g=0.40) anlamlı düzeyde iyileştirmiş. Doz-yanıt analizinde en yüksek etkinin genel motor beceriler için ~46 seans (seans ~45 dk), kaba motor beceriler için ~44 seans (seans ~47 dk) civarında görüldüğü tahmin edilmiş. Değerlendirme zamanı önemli bir moderatör olarak bulunmuş; etki hemen sonrasında ölçüldüğünde gecikmeli ölçüme göre daha büyük çıkmış. Bu bulgular, ASB'li çocuklarda motor beceri geliştirmeye yönelik egzersiz reçetelemesinde doz/süre planlaması için pratik bir rehber sunuyor.
Read moreThe Effects of Telemedicine Parent Training on Children and Adolescents With Autism: A Meta-Analysis.
19 çalışma ve 616 ASB'li çocuğu kapsayan bu meta-analizde, telemedicine (uzaktan) ebeveyn eğitimi programları aile ortamını iyileştirmiş (SMD=-0.56), ebeveyn stresini azaltmış (SMD=-0.56), ebeveyn öz-yeterliğini artırmış (SMD=0.46) ve bakım verici güven/yeterliliğini yükseltmiş (SMD=0.48). Ayrıca çocuklarda etkileşim ve adaptif davranışlarda (SMD=0.37) ile iletişim becerilerinde (SMD=0.51) anlamlı iyileşme saptanmış. Bu bulgular, uzman bakıma erişimin kısıtlı olduğu bölgelerdeki ailelere yönelik telemedicine tabanlı ebeveyn eğitiminin, yüz yüze müdahalelere makul bir alternatif/tamamlayıcı olabileceğini destekliyor.
Read moreFace-To-Face Vs. Online Behavioral Parent Training for Young Children with ADHD: Child and Parent Outcomes.
196 küçük yaşta DEHB'li çocuk ve ebeveyninin dahil edildiği bu RCT'de, yüz yüze ve asenkron çevrimiçi davranışsal ebeveyn eğitimi (Behavioral Parent Training) arasında katılım, etkinlik ve kabul edilebilirlik açısından anlamlı fark bulunmamış; her iki uygulama da bekleme listesi kontrolüne kıyasla çocuğun DEHB/karşı gelme-saldırganlık davranışlarında ve ebeveyn pesimizminde orta düzeyde anlamlı iyileşme (d=0.41-0.74) ve gözlemlenen olumlu ebeveynlik davranışında artış sağlamış. Çocuğun öz-düzenleme becerileri ve gözlemlenen olumsuz davranışlarda anlamlı fark saptanmamış. Bu bulgular, kliniğe erişimi kısıtlı ailelerde asenkron çevrimiçi davranışsal ebeveyn eğitiminin yüz yüze tedaviye eşdeğer, uygulanabilir bir alternatif olabileceğini gösteriyor.
Read moreProfile of Behavioral Comorbidities in Children With Fragile X Syndrome.
FORWARD doğal seyir veritabanından 1410 FXS'li çocukta (1072 erkek, 338 kız) sekiz sık davranışsal komorbidite incelenmiş. Dikkat problemleri ve anksiyete en sık ve en hafif seyirli komorbiditeler olarak bulunmuş; çocukların %69'unda birden fazla, %39'unda ikiden fazla komorbidite birlikte görülmüş ve bu grup en yüksek işlevsel bozulmayı yaşamış. Dikkat problemleri-hiperaktivite ve anksiyete-duygudurum bozukluğu arasında güçlü ilişki saptanmış; şaşırtıcı şekilde tüm davranışsal komorbiditeler duyusal sorunlar ölçeğiyle güçlü korelasyon göstermiş. Bu profil, FXS'li (ve olası diğer nörogelişimsel bozukluklu, ASB dahil) çocuklarda davranışsal semptomların erken tanınması ve yönetiminin şekillendirilmesinde klinisyenlere yol gösterebilir.
Read moreCharacterizing features of the genetic architecture underlying autism from a multi-ancestry perspective.
Üç bağımsız ASB kohortundan karışık (admixed) kökenli 1033 hasta ve eşleşen kontrolde yapılan tüm genom dizileme ve admixture mapping analizinde, Avrupa-merkezli çalışmalarda görünmeyen kökene özgü otizm duyarlılık lokusları saptanmış: Afrika kökenli 1p21.2 (S1PR1 yakını) ve Yerli Amerikan kökenli 11q13.4 bölgesinde dört sinyal. Bu 11q13.4 sinyallerinden üçü daha önce otizmle ilişkilendirilmiş SHANK2 ve DHCR7 genlerini kapsıyor (rs77695321, P=1.52×10⁻⁷), dördüncüsü ise folat reseptör genleri FOLR1/FOLR3 ile örtüşüyor ve genom-çapı anlamlı bir varyant (rs7950807, P=5.21×10⁻⁸) içeriyor. Latin Amerikan alt grubunda (6487 Brezilyalı kontrol dahil) 7 ek genomik bölgede 16 yeni lokus daha tanımlanmış. Bulgular, ASB'nin genetik mimarisinin popülasyonlar arasında farklılık gösterdiğini ve tanısal/araştırma amaçlı genetik çalışmaların çeşitlendirilmesi gerektiğini vurguluyor; ayrıca folat metabolizması yolunun bazı popülasyonlarda otizm riskiyle ilişkili olabileceğine dair yeni bir mekanistik ipucu sunuyor.
Read moreExpert consensus-based clinical roadmap for non-invasive brain stimulation in children and adolescents with cerebral palsy.
Pediatrik nöroloji/rehabilitasyon uzmanları tarafından geliştirilen modifiye Delphi konsensüsüne dayalı bu yol haritası, SP'li çocuk ve ergenlerde NIBS (ör. TMS, tDCS) kullanımını yapılandırmayı amaçlıyor. Mevcut kanıtlar en tutarlı şekilde spastik dipleji'de lokomotor fonksiyon ve spastik hemipleji'de üst ekstremite fonksiyonu için NIBS'in aktif rehabilitasyona ek (adjuvan) olarak değerlendirilmesini destekliyor; kuadripleji, ataksi ve distonide kanıt sınırlı ve temkinli yorumlanmalı. Yol haritası ayrıca güvenlik, klinik uygulama ve sonuç izlemi konusunda uzman görüşü sunuyor; ancak yazarlar bunun formal bir kılavuz olarak değil, klinik akıl yürütmeye destek amaçlı bir çerçeve olarak yorumlanması gerektiğini belirtiyor.
Read morePharmacotherapies for Co-Occurring Stimulant Use Disorder and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Network Meta-Analysis.
Eş zamanlı stimulan kullanım bozukluğu (StUD) ve DEHB olan yetişkinlerde 6 çalışmayı içeren network meta-analize göre, yüksek doz stimulan bazlı tedaviler (özellikle MPH ve MAS) plaseboya göre üstün sonuçlar sağlamış. Sürekli yoksunlukta MAS 80 mg en etkili seçenek olarak öne çıkarken (OR=8.45), DEHB semptom şiddetinde en büyük iyileşme MPH 180 mg ile görülmüş (SMD=-0.59). Güvenlik profilleri plasebo ile karşılaştırılabilir bulunmuş; bu sonuçlar, StUD ve DEHB birlikteliğinde stimulan tedavisinden kaçınma yerine optimize edilmiş yüksek doz stimulan kullanımının düşünülebileceğini destekliyor, ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç var.
Read moreThe Impact of Untreated Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder on Motor Vehicle Accidents: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Tedavi edilmeyen DEHB'li sürücülerde trafik kazası riski genel sürücü popülasyonuna göre %93 artmış bulunmuş; bu artış kanabis kullananlardaki (%85) ve opioid/benzodiazepin kullananlardaki (%53) risk artışına yakın, uykulu/yorgun sürücülerdeki (%162) artıştan ise düşük. Bulgular, tedavi edilmeyen DEHB'nin araç kazası riski açısından iyi bilinen diğer risk faktörleriyle kıyaslanabilir düzeyde önemli olduğunu ve DEHB tedavisinin sürüş güvenliği üzerinde olumlu etkisi olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle ergen/yetişkin DEHB hastalarına sürüş güvenliği ve tedavi uyumu konusunda danışmanlık verirken bu veriler kullanılabilir.
Read moreOptimizing exercise interventions for motor skills enhancement in attention deficit hyperactivity disorder: Evidence from meta-analysis.
21 çalışmayı (850 katılımcı) içeren bu meta-analize göre fiziksel egzersiz, DEHB'li çocuk ve ergenlerde hem kaba motor becerileri (Hedge's g=0.62) hem de ince motor becerileri (Hedge's g=0.72) orta düzeyde iyileştiriyor; lokomosyon, nesne kontrolü, denge, el becerisi, el-göz koordinasyonu ve el yazısı gibi alt bileşenlerde de anlamlı gelişme görülmüş. Daha uzun seans süresi (>45 dk) ve daha yüksek sıklık (≥haftada 3 seans) daha fazla fayda ile ilişkili bulunmuş; ince motor beceriler için kaba motor becerilere göre daha fazla kümülatif egzersiz maruziyeti (yaklaşık 1350 dk'ya karşı 810 dk) gerekiyor gibi görünüyor. Bu bulgular, DEHB'li hastalarda motor beceri hedeflerine yönelik kişiye özel egzersiz reçetelemesinin klinik ve eğitim uygulamalarına entegre edilmesini destekliyor.
Read morePediatric developmental epileptic encephalopathies treated with cenobamate: Real-world outcomes across etiologies, syndromes, and seizure types.
İspanya'da 17 merkezde 152 pediatrik DEE hastasında (%27.6 LGS, %58.6 sınıflandırılamayan DEE, medyan 9 önceki ASM) sennobamat ile retansiyon 3-6-12. aylarda %88-90-93, yanıt oranı (≥%50 azalma) %64-73-79 olarak bulunmuş; ancak Dravet sendromunda sürdürülebilir fayda sınırlı kalmış. Yapısal etiyolojide 12 aylık yanıt oranı (%93) nonstrüktürelden (%68) belirgin yüksek, tonik ve bilateral tonik-klonik nöbetlerde yanıt en iyi, absans nöbetlerinde en düşük (%54) bulunmuş. Sodyum kanal blokörleri yan etki riskini artıran ana faktör olarak saptanmış (OR=2.10); yavaş kilo-bazlı titrasyon ve eşzamanlı sodyum kanal blokörü/klobazam sadeleştirmesinin fayda-risk dengesini optimize edebileceği vurgulanmış. Dravet'te sennobamatın diğer DEE'lere göre daha sınırlı etkili olabileceği klinik açıdan önemli bir ayrım.
Read moreImpact of novel anti-seizure medications on status epilepticus in Dravet syndrome: a multicenter real-world cohort study.
61 Dravet hastasında (1033 status epileptikus atağı) yapılan çok merkezli gerçek-yaşam kohort çalışmasında, ilk basamak benzodiazepin tedavisi ataklarin %95.8'inde nöbeti sonlandırmada oldukça etkili bulunmuş. Fenfluramin kullanımı SE insidansında belirgin azalmayla ilişkilendirilmiş (IRR 0.19), stiripentol ise SE süresini anlamlı şekilde kısaltmış (yaklaşık 5 dakika azalma); ayrıca her ek ASM eklenmesi hem SE insidansını hem süresini kümülatif olarak azaltmış. Bulgular, Dravet sendromunda yeni nesil ASM'lerin (özellikle fenfluramin ve stiripentol) uzun dönem tedavide SE yükünü ve şiddetini azaltmaya katkı sağlayabileceğini destekliyor.
Read moreResponsive neurostimulation in pediatric drug-resistant epilepsy: A systematic review and meta-analysis of seizure and non-seizure outcomes, safety, and predictors of response.
Pediatrik dirençli epilepside RNS (responsive nörostimülasyon) kullanımına ilişkin 39 çalışma/413 hastayı içeren bu meta-analizde, hastaların yaklaşık %65'inde nöbetlerde ≥%50 azalma (yanıt), %28.4'ünde ≥%90 azalma (süper-yanıt) sağlanmış; nöbetsizlik oranı ise düşük (%2.9) bulunmuş. Yan etki oranı %15.8 olup en sık cihaz ilişkili enfeksiyon (~%4) görülmüş; yaşam kalitesi, kognisyon ve davranış çoğunlukla stabil kalmış veya iyileşmiş. Tek anlamlı prediktör daha uzun takip süresi olup yaş, epilepsi tipi ve talamik elektrod yerleşimi yanıtı öngörmemiş — bu veriler RNS'nin pediatrik dirençli epilepside seçilmiş olgularda off-label kullanımını destekliyor.
Read moreMultidomain neuropsychiatric outcomes after epilepsy surgery: A systematic review and meta-analysis of depression, psychosis, cognition, and psychosocial adjustment.
Erişkinlerde epilepsi cerrahisi sonrası depresyonda küçük-orta düzeyde iyileşme saptanmış (SMD=-.24), bu iyileşme nöbetsiz hastalarda belirgin (-.47) iken nöbetleri devam edenlerde anlamlı değil. Ameliyat sonrası yeni psikiyatrik bozukluk hastaların %16.3'ünde ortaya çıkmış (en sık depresyon %9.8, anksiyete %7.1, psikoz %2.7); epilepsiyle ilişkili psikoz oranı ameliyat öncesi %17.5'ten sonrası %4.2'ye düşmüş. Temporal lob cerrahisi sonrası verbal bellek gerilemesi %17-37 oranında görülse de nöbetsizlik sağlandığında yaşam kalitesini bağımsız etkilemiyor; nöbetsiz hastalarda yaşam kalitesi 5 yıl boyunca sürekli artıyor. Bulgular, cerrahi öncesi psikiyatrik tarama ve ameliyat sonrası uzun süreli izlemin önemini destekliyor.
Read moreResponsive stimulation of the thalamus for idiopathic generalized epilepsy: Results of the randomized controlled NAUTILUS trial through 18 months.
Dirençli idiyopatik generalize epilepsi (GTKS'li) hastalarında santromedyan talamusa yönelik responsive stimülasyonun (RNS benzeri, talamik hedefli) değerlendirildiği NAUTILUS çalışması, IGE'de yapılan ilk randomize kontrollü nöromodülasyon çalışması. Primer etkinlik sonlanım noktası (ikinci GTKS'e kadar geçen süre) anlamlılığa ulaşmasa da, post-hoc analizde aktif stimülasyon grubunda GTKS azalması sham gruba göre anlamlı bulunmuş (%61 vs %49, p=.030); 18. ayda medyan %76.8 GTKS azalması, %62.5 yanıt oranı ve %40 nöbetsizlik oranı elde edilmiş. Güvenlik profili kabul edilebilir bulunmuş (ciddi cihaz-ilişkili yan etki oranı %6.9, kognisyon/mood/uyku üzerinde olumsuz etki yok) ve hasta/hekimlerin büyük çoğunluğu klinik iyileşme bildirmiş. Bu sonuçlar, medikal tedaviye dirençli IGE hastalarında talamik responsive stimülasyonun yeni ve güvenli bir palyatif tedavi seçeneği olabileceğini destekliyor.
Read moreEpilepsy with fever-sensitivity in patients with ATP6V0C pathogenic variants.
Ateşe duyarlı nöbet/epilepsisi olan çocuklarda yapılan genetik taramada (721 hasta, 53'ü ateşe duyarlı epilepsi), patojenik/olası patojenik varyantların %30'unda ATP6V0C geni saptanmış ve bu gen kohortta en sık implike edilen genlerden biri olarak öne çıkmış. İlişkili fenotip; erken başlangıçlı ateşle tetiklenen motor nöbetler, başlangıçta normal olup sonra multifokal anormalliğe dönüşen EEG, normal MR ve sonradan gelişen nörogelişimsel bozukluk ile karakterize. Bu bulgu, SCN1A-negatif ateşe duyarlı nöbet/epilepsi olgularında ATP6V0C'nin de genetik tanı panellerinde akılda tutulması gerektiğini gösteriyor.
Read moreImpact of Postpandemic Pediatric Infection Rebound on Febrile Seizures: A Nationwide Cohort Study, 2013-2023.
Japonya'da 2013-2023 yıllarını kapsayan 5.5 milyon kişi-yıllık ulusal kohort çalışmasında, 6 ay-5 yaş arası çocuklarda febril nöbet insidansı 2013-2018'de 1000 kişi-yılda 58.6-69.2 iken 2020'de %59.9 azalmış, 2023'te ise 71.7'ye çıkarak pandemi öncesi düzeyi aşmıştır. Nöbet/enfeksiyon oranı 2023'te pandemi öncesiyle aynı bulunmuş; yani artış, çocukların enfeksiyona daha duyarlı hale gelmesinden değil, toplumdaki pediatrik enfeksiyon sıklığının eski düzeyine dönmesinden kaynaklanmaktadır. Bu bulgu, febril nöbet vaka yükü ve hastane kaynak planlamasının toplumdaki enfeksiyon sürveyansına göre şekillendirilmesi gerektiğini destekliyor.
Read moreTwo-Year Outcomes of a 211 Care Coordination Trial.
21-42 aylık 499 çocukla yapılan RCT'de, 211LA çağrı merkezi tabanlı bakım koordinasyonu müdahalesi hizmete kayıt oranlarını artırmış olsa da, 24 ay sonunda PEDS-DM-AL (gelişimsel kilometre taşları) ve CBCL (davranışsal) ölçümlerinde usual care koluna göre anlamlı bir fark saptanmamış. Yazarlar bunu, müdahale grubunda göçmen/İngilizce yeterliliği sınırlı ailelerin fazla temsil edilmesi, kullanılan gelişimsel değerlendirme aracının performansının yetersiz olması ve pandemi koşullarının çalışmayı etkilemiş olabileceğiyle açıklıyor. Klinik mesaj: sadece hizmete yönlendirme/koordinasyon artışının doğrudan gelişimsel sonuçları iyileştirmesi garanti değildir; hizmetin niteliği ve süresi de önemli olabilir.
Read moreResponsive neurostimulation in pediatric drug-resistant epilepsy: A systematic review and meta-analysis of seizure and non-seizure outcomes, safety, and predictors of response.
Pediatrik ilaca dirençli epilepside RNS uygulamasını değerlendiren en kapsamlı meta-analizde (39 çalışma, 413 hasta), nöbet yanıt oranı (≥%50 azalma) %64.8, süper-yanıt oranı (≥%90 azalma) %28.4, tam nöbetsizlik oranı ise sadece %2.9 olarak bulunmuş. Yaş, epilepsi tipi ve talamik elektrot yerleşimi nöbetsizliği öngörmezken, sadece daha uzun takip süresi nöbetsizlik olasılığını anlamlı şekilde artırmış. Yan etki oranı %15.8 olup en sık cihaz ilişkili enfeksiyon (~%4) görülmüş; yaşam kalitesi, kognisyon ve davranış çıktıları genellikle stabil veya iyileşmiş bulunmuş. Bulgular, pediatrik hastalarda RNS'nin seçilmiş vakalarda makul bir off-label seçenek olabileceğini destekliyor ancak prospektif çok merkezli uzun dönem verilere ihtiyaç var.
Read moreResponsive stimulation of the thalamus for idiopathic generalized epilepsy: Results of the randomized controlled NAUTILUS trial through 18 months.
NAUTILUS çalışması, ilaca dirençli idiopatik jeneralize epilepsi (jeneralize tonik-klonik nöbetli) hastalarında santromedian talamusa bilateral derin elektrot yerleştirerek responsive stimülasyon uygulamasını sham kontrolüyle karşılaştıran ilk randomize çalışmadır. Birincil güvenlik hedefi karşılanmış (SADE oranı %6.9, hedefin belirgin altında) ve kognisyon, mood veya uykuda olumsuz etki görülmemiştir; önceden belirlenen birincil etkinlik sonlanım noktası (ikinci GTKN'ye kadar geçen süre) anlamlı çıkmasa da, post-hoc analizde orijinal aktif grupta GTKN azalması sham gruba göre anlamlı derecede daha fazla bulunmuştur (%61 vs %49, p=.030). 18 aylık takipte medyan %76.8 GTKN azalması, %62.5 yanıt oranı ve %40 nöbetsizlik elde edilmiş; hasta ve hekimlerin büyük çoğunluğu genel iyileşme bildirmiştir. Bu çalışma, ilaca dirençli IGE'de cerrahi/nöromodülasyon seçeneklerinin sınırlı olduğu bir alanda yeni ve klinik olarak anlamlı bir adjuvan tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır.
Read moreMonoallelic loss-of-function variants in ZNF536 are associated with a neurodevelopmental disorder with prominent behavioral features.
ZNF536 genindeki monoallelik (heterozigot) fonksiyon kaybı varyantlarının, gelişimsel gerilik, otizm spektrum bozukluğu, entelektüel yetersizlik, hiperaktivite, agresif davranış, anksiyete ve hiperfaji ile karakterize yeni bir nörogelişimsel bozuklukla ilişkili olduğu gösterilmiş. 21 hastalık kohortta varyantların çoğu de novo saptanmış; epilepsi ve uyku bozuklukları da sık eşlik ediyor. Fare modeli, azalmış kortikal kalınlık ve otizm benzeri davranışlarla insan bulgularını destekliyor; bu nedenle nedeni açıklanamayan otizm/gelişimsel gerilik olgularında genetik tanı panellerine ZNF536'nın eklenmesi düşünülebilir.
Read moreRecurrent Sterile Polyserositis Reveals an Underrecognized Autoinflammatory Phenotype in MECP2 Duplication Syndrome.
MECP2 duplikasyon sendromlu (MDS) hastalarda açıklanamayan tekrarlayan plevral/perikardiyal efüzyonlarla seyreden steril polyserozit, altta yatan bir otoinflamatuar mekanizmayı düşündürüyor. Bu hastalarda ayrıca hipogamaglobulinemi ve anormal T/B hücre profilleri gibi immün disregülasyon bulguları saptanmış. Antimikrobiyal tedavi ve drenaja rağmen efüzyonlar sebat ederken, immünomodülatör tedavilerle düzelme gözlenmiş; erken başlanan immünomodülasyon daha hızlı iyileşme ve daha az morbiditeyle ilişkili bulunmuş. MDS hastalarında açıklanamayan poliserozit gelişirse otoinflamatuar süreç ve erken immünofenotipleme/immünomodülatör tedavi seçeneği akılda tutulmalı.
Read moreA phenotypic paradigm for cerebral palsy genetics.
Literatürde CP ile ilişkilendirilmiş 515 gen bildirilmiş olsa da, bu çalışmanın istatistiksel analizine göre bunların yalnızca 89'u için CP ilişkisi anlamlı olarak doğrulanabiliyor. Shriner Children's network'te genom dizilemesi yapılan 460 CP'li çocuğun %15.8'inde 60 farklı gende patojenik/olası patojenik varyant saptanmış, ancak bu 60 genden sadece 16'sının literatürde CP ile anlamlı ilişkisi bulunmakta. Yazarlar, genetik varyantlara CP nedenselliği atfederken stratifiye (kanıt düzeyine dayalı) bir yaklaşımın, hastalarda daha isabetli precision genomik tıp uygulamalarını destekleyebileceğini öne sürüyor. Bu çalışma, CP tanısı alan hastalarda genetik test sonuçlarının yorumlanmasında dikkatli olunması gerektiğini ve "CP mimic" ile gerçek CP-ilişkili genetik nedenler arasındaki ayrımın önemini vurguluyor.
Read moreMagnesium sulphate for women at risk of preterm birth for neuroprotection of the fetus.
34. gebelik haftasından önce preterm doğum riski taşıyan kadınlarda antenatal magnezyum sülfat uygulaması, plaseboya kıyasla 2 yaşına kadar serebral palsi riskini (RR 0.71, NNTB 60) ve ölüm veya SP riskini (RR 0.87, NNTB 56) anlamlı azaltıyor (yüksek kesinlikli kanıt) — bu, magnezyum sülfatın fetal nöroprotektif etkisine dair mevcut uluslararası öneriyi güçlü şekilde destekliyor. Ancak okul çağında yapılan takiplerde SP, ölüm veya majör nörogelişimsel bozukluk açısından anlamlı fark bulunmamış (düşük kesinlikli kanıt), yani erken dönem yararının okul çağına kadar sürüp sürmediği belirsiz. Anne tarafında ciddi yan etkiler (ölüm, kardiyak/respiratuar arrest) açısından fark yokken, tedavinin kesilmesini gerektirecek şiddette yan etkiler magnezyum grubunda anlamlı derecede daha fazla görülmüş (RR 3.21). Bulgular, magnezyum sülfatın preterm doğum riskindeki kadınlarda fetal nöroproteksiyon amacıyla kullanımını yüksek kesinlikli kanıtla destekliyor, ancak uzun dönem (adölesan/erişkinlik) etkiler ve düşük-orta gelirli ülkelere genellenebilirlik için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Read morePhenotypic and transcriptomic characterization of biallelic RNU2-2 developmental and epileptic encephalopathy.
Dokuz aileden 14 bireyde, konservatif 5' bölgede kümelenen biallelik RNU2-2 varyantlarının, ağır-derin entelektüel yetersizlik, yürüyememe/iletişim kuramama, hiperkinezi ve dirençli nöbetlerle giden yeni bir resesif gelişimsel-epileptik ensefalopatiye yol açtığı gösterilmiş. En sık nöbet tipleri infantil spazm ve tonik nöbetler olup Lennox-Gastaut benzeri fenotip sık görülmüş; bu nedenle açıklanamayan West sendromu/infantil spazm olgularında genetik tarama panellerine RNU2-2'nin eklenmesi düşünülebilir. Fibroblast dokusunda anormal splicing gösterilmiş olup kan örneklerinde bu bulgu saptanamadığından, gelecekte varyant doğrulaması için fibroblast bazlı RNA sekanslama yöntemi önerilmiştir.
Read morePhelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir
Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.
Read moreAngelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı
Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.
Read moreMultimodal Digital Therapeutics Enhanced by Task Design and AI for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Core Symptoms and Executive Functions in Children and Adolescents: Systematic Review and Network Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.
32 RCT'yi (2819 hasta) içeren Bayesyen network meta-analizde, dört farklı dijital terapötik (DTx) modalitesi karşılaştırılmış: tek görevli, bilişsel-motor çift görevli, AI-entegre tek görevli ve AI-entegre bilişsel-motor çift görevli DTx. AI-entegre bilişsel-motor çift görevli DTx, hem DEHB çekirdek belirtileri (ADHD-RS, SNAP-IV dikkatsizlik ve hiperaktivite-dürtüsellik alt ölçekleri) hem de yürütücü işlevler (BRIEF) üzerinde tüm sonuçlarda en yüksek SUCRA sıralamasına (%57.5-92.6) ulaşarak en etkili modalite olarak öne çıkmış. Ancak pairwise analizlerde SNAP-IV ve BRIEF için %95 tahmin aralıkları sıfırı geçtiğinden çalışmalar arası heterojenlik yüksek ve genellenebilirlik sınırlı; tedavi süresi ve yaş heterojenliğin olası kaynakları olarak belirlenmiş. Klinik açıdan, DEHB'li çocuk/ergenlerde nonfarmakolojik seçenek olarak AI-destekli çift görevli dijital terapötiklerin düşünülebileceğini, ancak kanıt kalitesinin sınırlı olduğunu akılda tutmak gerekiyor.
Read moreEfficacy and safety of fenfluramine in Dravet syndrome: The impact of patient clinical characteristics.
Üç RCT'nin (toplam 348 DS hastası, 216'sı fenfluramin) post-hoc havuzlanmış analizinde, fenfluramin plaseboya kıyasla nöbet sıklığını azaltma, nöbetsiz süreyi uzatma ve CGI-I ile ölçülen genel iyileşmede yaş (<4 vs ≥4), önceki ASM sayısı (1-3, 4-6, ≥7) ve SCN1A varyant durumundan (pozitif/negatif) bağımsız olarak üstün bulunmuş. En az sayıda önceki ASM denemiş hastalarda hekim-değerlendirmeli CGI-I'de klinik olarak anlamlı iyileşme oranı en yüksek çıkmış; güvenlik profili tüm alt gruplarda benzer ve yeni bir güvenlik sinyali saptanmamış. Bu bulgular, fenfluraminin DS'de hasta özelliklerinden bağımsız olarak güvenle düşünülebileceğini destekliyor, ancak alt grup örneklem büyüklükleri küçük olduğundan sonuçların daha büyük çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.
Read moreIntroducing the D-DAND scale: Development of a comprehensive caregiver-administered tool for Dravet syndrome comorbidities.
Dravet sendromunda nöbet-dışı gelişimsel ve davranışsal sorunları değerlendirmek için özel geliştirilen D-DAND adlı bakıcı-bildirimli ölçeğin 123 hastalık örneklemde psikometrik özellikleri raporlanmış. Test-tekrar test güvenilirliği çok yüksek (genel skor r≈.98) bulunmuş ve ölçeğin, Vineland gibi standart ölçeklerle bazı alanlarda güçlü, bazılarında zayıf korelasyon göstererek Dravet'e özgü, diğer araçların yakalayamadığı özellikleri ölçtüğü belirtilmiş. Bu araç, Dravet hastalarında bilişsel/davranışsal/uyku gibi nöbet-dışı sorunların sistematik, zaman içinde izlenmesini ve daha kişiselleştirilmiş bakım planlamasını mümkün kılabilir.
Read moreSTXBP1 Variants Associated With Epilepsy With Variable Severity.
STXBP1 geni geleneksel olarak ağır gelişimsel-epileptik ensefalopati (DEE) ile ilişkilendirilse de, bu çalışma bazı STXBP1 missense varyantlarının (Gly236Val, Pro434Leu) çok daha hafif fenotiplerle -febril nöbetler artı ve self-limited epilepsi with centrotemporal spikes (Rolandik epilepsi benzeri)- ilişkili olduğunu gösteriyor. Hafif fenotipe yol açan varyantlar, protein yapısında daha az yıkıcı etki gösterip Munc18-1 protein düzeyini normale yakın koruyorken, DEE'ye yol açan varyantlar Munc18-1 düzeyini belirgin azaltıyor. Klinik açıdan önemli olan: hafif seyirli/self-limited epilepsi tablosunda STXBP1 varyantı saptanması otomatik olarak kötü prognoz veya DEE beklentisi anlamına gelmemeli; varyantın moleküler etkisi (protein stabilitesi) prognozu öngörmede faydalı olabilir.
Read moreIdentifying SHROOM4 as a novel X-linked susceptibility gene for cerebral palsy in Chinese males.
1010 Çinli erkek SP hastası ve 1014 kontrolde yapılan çalışmada, SHROOM4 genindeki bir haplotip (rs2873098-rs2295544-rs2295543) erkek SP riskiyle güçlü ilişkili bulunmuş (OR=6.091) ve özellikle intrauterin gelişme geriliği olan hastalarda zenginleşmiş. Ayrıca spastik SP ve entelektüel yetersizliği olan bir hastada nadir bir nonsense varyant (p.Arg684*) tespit edilmiş; fonksiyonel çalışmalar bu varyantların transkript düzeyini azalttığını ve aktin sitoskeleton organizasyonunu bozduğunu göstermiş. Bu bulgular SHROOM4'ü erkeklerde SP'ye X'e bağlı yeni bir yatkınlık geni olarak öne çıkarıyor; genetik danışmanlık ve gelecekteki tanısal panellerde dikkate alınabilir, ancak henüz rutin klinik uygulamaya girmemiştir.
Read moreExecutive summary of the Japanese clinical practice guidelines for tuberous sclerosis complex-associated epilepsy 2025.
Japon Çocuk Nörolojisi Derneği ve Tuberoskleroz Derneği'nin 2025 TSC-ilişkili epilepsi kılavuzu yayınlandı. Kılavuz, TSC'de fokal epilepsi ve infantil epileptik spazm sendromu (West sendromu dahil) için tanı, değerlendirme ve tedavi algoritmasını GRADE yöntemiyle özetliyor. Dirençli epilepsi tedavisinde cerrahi, VNS, ketojenik diyet seçenekleri ele alınmış; tek klinik soru olan adjuvan mTOR inhibitör tedavisi düşük kanıt düzeyiyle koşullu olarak önerilmiş. Bu, TSC'ye bağlı West sendromu yönetiminde pratik bir çerçeve sunuyor.
Read moreYeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı
Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)
Read moreAngelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı
Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)
Read moreRett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı
Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)
Read moreYeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)
Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).
Read moreGenetik hedefli tedaviler ilerliyor
SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) Faz 3 çalışmada; erken verilerde nöbet azalması ve gelişimsel kazanım bildirildi.
Read moreASO tedavileri Faz 3'te
UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.
Read moreİlk ilaç + gen tedavisi
Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.
Read moreErken tedavi seyri değiştiriyor
Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.
Read moreDizileme tanı oranını artırdı
Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.
Read moreYeni antiepileptik seçenekler
Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.
Read moreSummaries are based on peer-reviewed publications and official statements; content is in Turkish.
Bu site yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İçerikler tanı, tedavi veya reçete yerine geçmez; doktorunuzun bakımının yerini almaz.