Балаңыздың неврологиялық денсаулығы мен дамуы үшін сенімді мекен

Multimodal Digital Therapeutics Enhanced by Task Design and AI for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Core Symptoms and Executive Functions in Children and Adolescents: Systematic Review and Network Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.

32 RCT'yi (2819 hasta) içeren Bayesyen network meta-analizde, dört farklı dijital terapötik (DTx) modalitesi karşılaştırılmış: tek görevli, bilişsel-motor çift görevli, AI-entegre tek görevli ve AI-entegre bilişsel-motor çift görevli DTx. AI-entegre bilişsel-motor çift görevli DTx, hem DEHB çekirdek belirtileri (ADHD-RS, SNAP-IV dikkatsizlik ve hiperaktivite-dürtüsellik alt ölçekleri) hem de yürütücü işlevler (BRIEF) üzerinde tüm sonuçlarda en yüksek SUCRA sıralamasına (%57.5-92.6) ulaşarak en etkili modalite olarak öne çıkmış. Ancak pairwise analizlerde SNAP-IV ve BRIEF için %95 tahmin aralıkları sıfırı geçtiğinden çalışmalar arası heterojenlik yüksek ve genellenebilirlik sınırlı; tedavi süresi ve yaş heterojenliğin olası kaynakları olarak belirlenmiş. Klinik açıdan, DEHB'li çocuk/ergenlerde nonfarmakolojik seçenek olarak AI-destekli çift görevli dijital terapötiklerin düşünülebileceğini, ancak kanıt kalitesinin sınırlı olduğunu akılda tutmak gerekiyor.

Efficacy and safety of fenfluramine in Dravet syndrome: The impact of patient clinical characteristics.

Üç RCT'nin (toplam 348 DS hastası, 216'sı fenfluramin) post-hoc havuzlanmış analizinde, fenfluramin plaseboya kıyasla nöbet sıklığını azaltma, nöbetsiz süreyi uzatma ve CGI-I ile ölçülen genel iyileşmede yaş (<4 vs ≥4), önceki ASM sayısı (1-3, 4-6, ≥7) ve SCN1A varyant durumundan (pozitif/negatif) bağımsız olarak üstün bulunmuş. En az sayıda önceki ASM denemiş hastalarda hekim-değerlendirmeli CGI-I'de klinik olarak anlamlı iyileşme oranı en yüksek çıkmış; güvenlik profili tüm alt gruplarda benzer ve yeni bir güvenlik sinyali saptanmamış. Bu bulgular, fenfluraminin DS'de hasta özelliklerinden bağımsız olarak güvenle düşünülebileceğini destekliyor, ancak alt grup örneklem büyüklükleri küçük olduğundan sonuçların daha büyük çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Introducing the D-DAND scale: Development of a comprehensive caregiver-administered tool for Dravet syndrome comorbidities.

Dravet sendromunda nöbet-dışı gelişimsel ve davranışsal sorunları değerlendirmek için özel geliştirilen D-DAND adlı bakıcı-bildirimli ölçeğin 123 hastalık örneklemde psikometrik özellikleri raporlanmış. Test-tekrar test güvenilirliği çok yüksek (genel skor r≈.98) bulunmuş ve ölçeğin, Vineland gibi standart ölçeklerle bazı alanlarda güçlü, bazılarında zayıf korelasyon göstererek Dravet'e özgü, diğer araçların yakalayamadığı özellikleri ölçtüğü belirtilmiş. Bu araç, Dravet hastalarında bilişsel/davranışsal/uyku gibi nöbet-dışı sorunların sistematik, zaman içinde izlenmesini ve daha kişiselleştirilmiş bakım planlamasını mümkün kılabilir.

STXBP1 Variants Associated With Epilepsy With Variable Severity.

STXBP1 geni geleneksel olarak ağır gelişimsel-epileptik ensefalopati (DEE) ile ilişkilendirilse de, bu çalışma bazı STXBP1 missense varyantlarının (Gly236Val, Pro434Leu) çok daha hafif fenotiplerle -febril nöbetler artı ve self-limited epilepsi with centrotemporal spikes (Rolandik epilepsi benzeri)- ilişkili olduğunu gösteriyor. Hafif fenotipe yol açan varyantlar, protein yapısında daha az yıkıcı etki gösterip Munc18-1 protein düzeyini normale yakın koruyorken, DEE'ye yol açan varyantlar Munc18-1 düzeyini belirgin azaltıyor. Klinik açıdan önemli olan: hafif seyirli/self-limited epilepsi tablosunda STXBP1 varyantı saptanması otomatik olarak kötü prognoz veya DEE beklentisi anlamına gelmemeli; varyantın moleküler etkisi (protein stabilitesi) prognozu öngörmede faydalı olabilir.

Identifying SHROOM4 as a novel X-linked susceptibility gene for cerebral palsy in Chinese males.

1010 Çinli erkek SP hastası ve 1014 kontrolde yapılan çalışmada, SHROOM4 genindeki bir haplotip (rs2873098-rs2295544-rs2295543) erkek SP riskiyle güçlü ilişkili bulunmuş (OR=6.091) ve özellikle intrauterin gelişme geriliği olan hastalarda zenginleşmiş. Ayrıca spastik SP ve entelektüel yetersizliği olan bir hastada nadir bir nonsense varyant (p.Arg684*) tespit edilmiş; fonksiyonel çalışmalar bu varyantların transkript düzeyini azalttığını ve aktin sitoskeleton organizasyonunu bozduğunu göstermiş. Bu bulgular SHROOM4'ü erkeklerde SP'ye X'e bağlı yeni bir yatkınlık geni olarak öne çıkarıyor; genetik danışmanlık ve gelecekteki tanısal panellerde dikkate alınabilir, ancak henüz rutin klinik uygulamaya girmemiştir.

Executive summary of the Japanese clinical practice guidelines for tuberous sclerosis complex-associated epilepsy 2025.

Japon Çocuk Nörolojisi Derneği ve Tuberoskleroz Derneği'nin 2025 TSC-ilişkili epilepsi kılavuzu yayınlandı. Kılavuz, TSC'de fokal epilepsi ve infantil epileptik spazm sendromu (West sendromu dahil) için tanı, değerlendirme ve tedavi algoritmasını GRADE yöntemiyle özetliyor. Dirençli epilepsi tedavisinde cerrahi, VNS, ketojenik diyet seçenekleri ele alınmış; tek klinik soru olan adjuvan mTOR inhibitör tedavisi düşük kanıt düzeyiyle koşullu olarak önerilmiş. Bu, TSC'ye bağlı West sendromu yönetiminde pratik bir çerçeve sunuyor.

Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı

Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)

Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı

Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı

Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)

Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).

Genetik hedefli tedaviler ilerliyor

SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) Faz 3 çalışmada; erken verilerde nöbet azalması ve gelişimsel kazanım bildirildi.

ASO tedavileri Faz 3'te

UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.

İlk ilaç + gen tedavisi

Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.

Erken tedavi seyri değiştiriyor

Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.

Dizileme tanı oranını artırdı

Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.

Yeni antiepileptik seçenekler

Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.

Multimodal Digital Therapeutics Enhanced by Task Design and AI for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Core Symptoms and Executive Functions in Children and Adolescents: Systematic Review and Network Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.

32 RCT'yi (2819 hasta) içeren Bayesyen network meta-analizde, dört farklı dijital terapötik (DTx) modalitesi karşılaştırılmış: tek görevli, bilişsel-motor çift görevli, AI-entegre tek görevli ve AI-entegre bilişsel-motor çift görevli DTx. AI-entegre bilişsel-motor çift görevli DTx, hem DEHB çekirdek belirtileri (ADHD-RS, SNAP-IV dikkatsizlik ve hiperaktivite-dürtüsellik alt ölçekleri) hem de yürütücü işlevler (BRIEF) üzerinde tüm sonuçlarda en yüksek SUCRA sıralamasına (%57.5-92.6) ulaşarak en etkili modalite olarak öne çıkmış. Ancak pairwise analizlerde SNAP-IV ve BRIEF için %95 tahmin aralıkları sıfırı geçtiğinden çalışmalar arası heterojenlik yüksek ve genellenebilirlik sınırlı; tedavi süresi ve yaş heterojenliğin olası kaynakları olarak belirlenmiş. Klinik açıdan, DEHB'li çocuk/ergenlerde nonfarmakolojik seçenek olarak AI-destekli çift görevli dijital terapötiklerin düşünülebileceğini, ancak kanıt kalitesinin sınırlı olduğunu akılda tutmak gerekiyor.

Efficacy and safety of fenfluramine in Dravet syndrome: The impact of patient clinical characteristics.

Üç RCT'nin (toplam 348 DS hastası, 216'sı fenfluramin) post-hoc havuzlanmış analizinde, fenfluramin plaseboya kıyasla nöbet sıklığını azaltma, nöbetsiz süreyi uzatma ve CGI-I ile ölçülen genel iyileşmede yaş (<4 vs ≥4), önceki ASM sayısı (1-3, 4-6, ≥7) ve SCN1A varyant durumundan (pozitif/negatif) bağımsız olarak üstün bulunmuş. En az sayıda önceki ASM denemiş hastalarda hekim-değerlendirmeli CGI-I'de klinik olarak anlamlı iyileşme oranı en yüksek çıkmış; güvenlik profili tüm alt gruplarda benzer ve yeni bir güvenlik sinyali saptanmamış. Bu bulgular, fenfluraminin DS'de hasta özelliklerinden bağımsız olarak güvenle düşünülebileceğini destekliyor, ancak alt grup örneklem büyüklükleri küçük olduğundan sonuçların daha büyük çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Introducing the D-DAND scale: Development of a comprehensive caregiver-administered tool for Dravet syndrome comorbidities.

Dravet sendromunda nöbet-dışı gelişimsel ve davranışsal sorunları değerlendirmek için özel geliştirilen D-DAND adlı bakıcı-bildirimli ölçeğin 123 hastalık örneklemde psikometrik özellikleri raporlanmış. Test-tekrar test güvenilirliği çok yüksek (genel skor r≈.98) bulunmuş ve ölçeğin, Vineland gibi standart ölçeklerle bazı alanlarda güçlü, bazılarında zayıf korelasyon göstererek Dravet'e özgü, diğer araçların yakalayamadığı özellikleri ölçtüğü belirtilmiş. Bu araç, Dravet hastalarında bilişsel/davranışsal/uyku gibi nöbet-dışı sorunların sistematik, zaman içinde izlenmesini ve daha kişiselleştirilmiş bakım planlamasını mümkün kılabilir.

STXBP1 Variants Associated With Epilepsy With Variable Severity.

STXBP1 geni geleneksel olarak ağır gelişimsel-epileptik ensefalopati (DEE) ile ilişkilendirilse de, bu çalışma bazı STXBP1 missense varyantlarının (Gly236Val, Pro434Leu) çok daha hafif fenotiplerle -febril nöbetler artı ve self-limited epilepsi with centrotemporal spikes (Rolandik epilepsi benzeri)- ilişkili olduğunu gösteriyor. Hafif fenotipe yol açan varyantlar, protein yapısında daha az yıkıcı etki gösterip Munc18-1 protein düzeyini normale yakın koruyorken, DEE'ye yol açan varyantlar Munc18-1 düzeyini belirgin azaltıyor. Klinik açıdan önemli olan: hafif seyirli/self-limited epilepsi tablosunda STXBP1 varyantı saptanması otomatik olarak kötü prognoz veya DEE beklentisi anlamına gelmemeli; varyantın moleküler etkisi (protein stabilitesi) prognozu öngörmede faydalı olabilir.

Identifying SHROOM4 as a novel X-linked susceptibility gene for cerebral palsy in Chinese males.

1010 Çinli erkek SP hastası ve 1014 kontrolde yapılan çalışmada, SHROOM4 genindeki bir haplotip (rs2873098-rs2295544-rs2295543) erkek SP riskiyle güçlü ilişkili bulunmuş (OR=6.091) ve özellikle intrauterin gelişme geriliği olan hastalarda zenginleşmiş. Ayrıca spastik SP ve entelektüel yetersizliği olan bir hastada nadir bir nonsense varyant (p.Arg684*) tespit edilmiş; fonksiyonel çalışmalar bu varyantların transkript düzeyini azalttığını ve aktin sitoskeleton organizasyonunu bozduğunu göstermiş. Bu bulgular SHROOM4'ü erkeklerde SP'ye X'e bağlı yeni bir yatkınlık geni olarak öne çıkarıyor; genetik danışmanlık ve gelecekteki tanısal panellerde dikkate alınabilir, ancak henüz rutin klinik uygulamaya girmemiştir.

Executive summary of the Japanese clinical practice guidelines for tuberous sclerosis complex-associated epilepsy 2025.

Japon Çocuk Nörolojisi Derneği ve Tuberoskleroz Derneği'nin 2025 TSC-ilişkili epilepsi kılavuzu yayınlandı. Kılavuz, TSC'de fokal epilepsi ve infantil epileptik spazm sendromu (West sendromu dahil) için tanı, değerlendirme ve tedavi algoritmasını GRADE yöntemiyle özetliyor. Dirençli epilepsi tedavisinde cerrahi, VNS, ketojenik diyet seçenekleri ele alınmış; tek klinik soru olan adjuvan mTOR inhibitör tedavisi düşük kanıt düzeyiyle koşullu olarak önerilmiş. Bu, TSC'ye bağlı West sendromu yönetiminde pratik bir çerçeve sunuyor.

Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı

Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)

Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı

Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı

Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)

Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).

Genetik hedefli tedaviler ilerliyor

SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) Faz 3 çalışmada; erken verilerde nöbet azalması ve gelişimsel kazanım bildirildi.

ASO tedavileri Faz 3'te

UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.

İlk ilaç + gen tedavisi

Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.

Erken tedavi seyri değiştiriyor

Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.

Dizileme tanı oranını artırdı

Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.

Yeni antiepileptik seçenekler

Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.