Hangi Tetkik Ne Zaman Düşünülür?

Her çocukta tetkik gerekmez. Tipik davranışsal uykusuzlukta iyi öykü, muayene ve uyku günlüğü çoğu zaman ilk adımdır.

11.1. Uyku günlüğü

Neredeyse her uyku sorununda yararlıdır. En az 2 hafta tutulması önerilir. Uyku saatleri, uyanmalar, gündüz uykuları, ekran, ilaç ve belirtileri birlikte gösterir.

11.2. Anketler

Hekim şu tür kısa tarama araçlarını kullanabilir:

• BEARS uyku taraması
• Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi
• Pediatrik Uyku Anketi
• Gündüz uykululuğu ölçekleri

Anketler tanı koymaz; hangi çocuğun ileri değerlendirmeye ihtiyacı olduğunu gösterir.

11.3. Polisomnografi

Uyku laboratuvarında yapılan gece uyku testidir. Şu durumlarda düşünülür:

• Horlama ve uyku apnesi şüphesi
• Nefes durması, oksijen düşüklüğü, gece boğulma hissi

Serebral palsi, nöromüsküler hastalık, Down sendromu, kraniyofasiyal farklılık, ciddi obezite gibi yüksek riskli durumlar

• Cerrahi öncesi risk değerlendirmesi gereken çocuklar
• Tedavi sonrası devam eden apne bulguları
• Açıklanamayan ciddi gündüz uykululuğu
• Periodik bacak hareketi şüphesi

Nöbet ile parasomni ayrımının zor olduğu bazı durumlar; gerekirse genişletilmiş EEG/video ile

11.4. Gece oksimetresi veya sınırlı uyku testi

Bazı merkezlerde tarama veya ön değerlendirme için kullanılabilir. Normal çıkması uyku apnesini her zaman dışlamaz. Özellikle karmaşık nörolojik hastalığı olan çocuklarda karar uzman tarafından verilmelidir.

11.5. Aktigrafi

Saat benzeri bir cihazla günler-haftalar boyunca uyku-uyanıklık düzeni izlenir. Özellikle şu durumlarda yararlı olabilir:

• Gecikmiş uyku fazı
• Düzensiz uyku-uyanıklık ritmi
• Uyku süresinin aile kaydıyla netleşmediği durumlar
• Otizm ve nörogelişimsel bozukluklarda gerçek uyku paternini anlamak

Aktigrafi solunum durması veya epileptik nöbet tanısı koymaz.

11.6. EEG, uyku EEG'si, video-EEG

Şu durumlarda çocuk nörolojisi değerlendirmesi gerekir:

Gece olayları hep aynı şekilde tekrarlıyorsa

Ritimli kasılma, gözlerde kayma, morarma, idrar kaçırma, dil ısırma oluyorsa

• Olay sonrası belirgin sersemlik/uyku hali varsa
• Gelişimde gerileme, gündüz dalmaları, ani düşmeler varsa
• Bilinen epilepside nöbet tipi/sıklığı değiştiyse

Uykusuz bırakılarak EEG çekimi bazı durumlarda istenebilir; epilepsisi olan çocukta uyku kısıtlaması nöbet tetikleyebileceği için yalnızca nöroloji talimatıyla yapılmalıdır.

11.7. Kan ve diğer laboratuvar testleri

Şikâyete göre istenir. Her çocukta "uyku paneli" gerekmez.

Sık düşünülenler:

Tam kan sayımı, ferritin, demir çalışmaları: huzursuz bacak, periodik hareket, yorgunluk, solukluk

TSH/serbest T4: tiroid belirti ve muayene bulguları varsa

D vitamini, B12, folat: beslenme, ağrı, yorgunluk veya risk durumuna göre

Glukoz/idrar tetkiki: aşırı susama, sık idrar, yeni alt ıslatma varsa

Alerji/astım değerlendirmesi: burun tıkanıklığı, hırıltı, gece öksürüğü varsa

Reflü/kabızlık değerlendirmesi: kusma, karın ağrısı, beslenme sorunu varsa