Davranışsal Uyku Yöntemleri

Her yöntem her aileye ve her çocuğa uygun değildir. Prematüre bebek, büyüme sorunu, solunum hastalığı, epilepsi, otizm, serebral palsi, travma öyküsü veya ciddi gelişimsel sorun varsa yöntemi çocuk hekimi/uzmanla seçmek daha güvenlidir.

8.1. Uyku ilişkilerini değiştirme

Sorun: Çocuk yalnızca emerek, sallanarak, kucakta, arabada veya ebeveyn yanında uyuyabiliyor.

Amaç: Çocuğun uykuya geçişte ihtiyaç duyduğu desteği kademeli olarak azaltmak.

Uygulama:

Rutini aynı tutun.

Çocuğu çok uykulu ama tamamen uyumadan yatağa koymayı hedefleyin.

İlk günlerde odada kalabilirsiniz; sonra sandalyeyi giderek uzaklaştırabilirsiniz.

Gece uyanmalarında da aynı kısa ve sakin yanıtı verin.

8.2. Sınır koyma

Sorun: "Bir su daha", "bir masal daha", "tuvalet", "sarıl" gibi isteklerle yatma uzuyor.

Uygulama:

Rutin başlamadan önce beklenti net söylenir: "Diş, tuvalet, iki sayfa kitap, iyi geceler."

Çocuğa iki seçenek verilir: "Mavi pijama mı yeşil pijama mı?"

Rutin bittikten sonra yeni pazarlık açılmaz.

Okul öncesi çocuklarda "yatma kartı" işe yarayabilir: Çocuk kartı bir kez kullanarak ekstra sarılma/su isteyebilir; kart bitince rutin biter.

8.3. Kademeli kontrol

Sorun: Çocuk yalnız uyumaya alışmamış, ağlıyor veya çağırıyor.

Uygulama:

Çocuk yatağa güvenli şekilde yatırılır.

Kısa aralıklarla odaya girip kısa, sakin, aynı cümleyle güven verilir.

Işık açılmaz, oyun başlamaz, uzun konuşulmaz.

Aralıklar aile ve çocuğun durumuna göre düzenlenir.

Bu yöntem bazı aileler için duygusal olarak zor olabilir. Otizm, yoğun kaygı, travma, epilepsi veya tıbbi kırılganlık varsa daha yumuşak kademeli yöntemler tercih edilebilir.

8.4. Yatma saatini kademeli düzeltme

Sorun: Çocuk yatağa erken giriyor ama 1-2 saat uyuyamıyor.

Uygulama:

Önce çocuğun gerçekten uykuya daldığı saat belirlenir.

Yatma saati geçici olarak bu saate yaklaştırılır.

Çocuk kısa sürede uykuya dalmaya başlayınca yatma saati her birkaç gecede 10-15 dakika erkene çekilir.

Bu yöntem "yatakta uyanık kalma" alışkanlığını azaltır. Ergenlerde gecikmiş uyku fazında da uzman kontrolünde benzer mantık kullanılır.

8.5. Gece terörü için planlı uyandırma

Sorun: Çocuk her gece benzer saatte çığlıkla, şaşkın, teselli kabul etmeden kalkıyor; sabah hatırlamıyor.

Uygulama:

Önce güvenlik sağlanır, çocuk sarsılarak uyandırılmaz.

Ataklar çok düzenli saatte oluyorsa, beklenen saatten 15-30 dakika önce kısa ve nazik uyandırma bazı çocuklarda azaltabilir.

Uyku eksikliği, ateş, stres ve düzensiz saatler tetikleyebilir.