Uyku Apnesi, Dikkat ve Öğrenme

Down sendromlu çocuklarda uyku sırasında solunumun zaman zaman tıkanması oldukça sık görülür. İyi bir uyku ise dikkat, öğrenme ve gün boyu keyifli olabilmek için çok önemlidir. Bu bölümde uyku apnesinin ne olduğunu, belirtilerini, öğrenmeyle bağlantısını ve nasıl değerlendirilip düzeltilebileceğini sade bir dille anlatıyoruz.

Uyku Apnesi Neden Sık Görülür?

Down sendromlu çocuklarda yüz ve boğaz bölgesinin bazı özellikleri (görece küçük çene, büyümüş geniz eti ve bademcikler, düşük kas tonusu ve daha dar üst solunum yolu) uyku sırasında hava yolunun kısmen ya da tümüyle kapanmasına zemin hazırlayabilir. Buna «obstrüktif uyku apnesi (uykuda solunumun tıkanması)» denir. Çocuk uyanıkken sorun yaşamasa bile, kaslar uykuda gevşeyince nefes yolu daralabilir.

Belirtiler: Gece ve Gündüz İşaretleri

Uyku apnesinin bazı işaretleri geceleri uyurken, bazıları ise gündüz davranışında kendini gösterir. Aşağıdakilerden birkaçını sıkça fark ediyorsanız not almanız yararlı olur:

• Horlama, hırıltılı ya da zorlanarak nefes alma
• Uykuda kısa nefes durakları veya «boğulur gibi» ani soluk alma
• Ağız açık uyuma ve gece terlemesi
• Huzursuz uyku, sık uyanma, başı geriye atarak ya da oturur gibi tuhaf pozisyonlarda uyuma
• Gündüz aşırı uykululuk, sabahları yorgun ve huysuz uyanma

Uyku, Dikkat ve Öğrenme

Sık bölünen ve derinleşemeyen uyku, beynin dinlenmesini ve gün içinde öğrendiklerini pekiştirmesini zorlaştırır. Bu nedenle yeterince iyi uyuyamayan bir çocuk gündüz daha dikkatsiz, hareketli ya da huysuz görünebilir; öğrenme temposu yavaşlayabilir. Sevindirici olan şu: uyku sorunu fark edilip düzeltildiğinde çoğu çocukta dikkat, ruh hali ve öğrenme isteğinde belirgin bir toparlanma olur. Şüphe varsa bir uyku çalışması (polisomnografi) ile gerçekten apne olup olmadığı ve derecesi ölçülür; tedavi çocuğa göre planlanır ve sıklıkla geniz eti ile bademciklerin alınması rahatlama sağlar, gerektiğinde uyku sırasında hava yolunu açık tutan bir maske (CPAP) kullanılabilir.