Një adresë e besueshme për shëndetin neurologjik dhe zhvillimin e fëmijës suaj

Angelman sendromunda yeni bir gen tedavisi adayı duyuruldu: SKY-AS (Skylark Bio)

Klinik aşamadaki biyoteknoloji şirketi Skylark Bio, 24 Eylül 2026'da Angelman sendromu için geliştirdiği deneysel gen tedavisi adayı SKY-AS'i duyurdu. SKY-AS, UBE3A geninin çalışan bir kopyasını doğrudan nöronlara ulaştırarak eksik olan UBE3A proteininin üretimini artırmayı; böylece öğrenme, bellek, motor beceriler ve iletişimle ilişkili yolakları desteklemeyi hedefliyor. Program şu an klinik öncesi (IND-hazırlık) aşamasında — insan üzerindeki klinik denemeler henüz başlamadı; başlayabilmesi için gereken güvenlik ve hazırlık çalışmaları sürüyor. Angelman sendromunda bugün için onaylanmış, hastalığın gidişini değiştiren bir tedavi bulunmuyor; antisens oligonükleotid (ASO) çalışmaları (REVEAL, BEACON) devam ederken SKY-AS gibi gen tedavisi programlarının eklenmesi, alanın birden fazla yaklaşımla ilerlediğini gösteriyor. Duyuru Angelman Syndrome Foundation ve FAST tarafından da paylaşıldı. Bu bilgi araştırma aşamasındaki bir gelişmedir, klinik uygulama önerisi değildir; tanı ve tedavi kararları her zaman hekiminizle birlikte verilmelidir.

SUDEP and mortality in developmental and epileptic encephalopathies: A meta-analysis of randomized clinical trials and extension studies.

DEE'lerde (Dravet, Lennox-Gastaut, infantil epileptik spazm sendromu) SUDEP ve genel mortalite oranları RCT/uzatma çalışması verilerinden Bayesyen meta-analizle hesaplanmış. Genel DEE popülasyonunda mortalite 1000 hasta-yılında 8.76, SUDEP 4.32 bulunmuş; Dravet sendromunda SUDEP oranı (7.59/1000 PY) diğer sendromlara göre belirgin daha yüksek. Ölümlerin yaklaşık yarısını SUDEP oluşturuyor; ancak çalışma-bazlı verilerin gerçek dünya insidansını olası şekilde düşük tahmin ettiği vurgulanıyor, bu nedenle hasta/aile bilgilendirmesinde bu oranların alt sınır olarak yorumlanması öneriliyor.

FMR1-Associated Diminished Ovarian Reserve: Reduced Oocyte Yield Without Loss of Per-Embryo Ploidy.

FMR1 premutasyon taşıyıcılarında yumurta rezervi (AMH, oosit sayısı, kullanılabilir blastokist sayısı) azalmış olsa da, biyopsi yapılan blastokistlerde embriyo başına öploidi (kromozomal normal olma) oranı yaş-BMI-oosit sayısı eşleştirilmiş kontrollerle benzer bulunmuş (rate ratio 1.01, %95 GA 0.82-1.25). Yani premutasyon taşıyıcılığı over rezervini kantitatif olarak düşürüyor ama embriyonun kromozomal kalitesini (aneuploidi riskini) artırmıyor. Bu bilgi, FXS premutasyon taşıyıcısı ailelere üreme/IVF danışmanlığında over rezervi azalmasının aneuploidi riskiyle karıştırılmaması gerektiğini gösteriyor.

Can we do better in identifying child developmental conditions early? Sensitivity and specificity of the Watch Me Grow Integrated (WMG-I) digital developmental screening and surveillance tool in Australia.

16-35 aylık çocuklarda yapılan kümelenmiş RCT'de, dijital "Watch Me Grow Integrated" (WMG-I) tarama/surveyans aracı, rutin GP değerlendirmesine (service as usual) kıyasla gelişimsel sorunları tespitte anlamlı olarak daha duyarlı bulunmuş (sensitivite %93.9 vs %75.9, p=0.035); spesifite açısından anlamlı fark saptanmamış (%71.4 vs %66.7). Aile tarafından doldurulan dijital birincil/ikincil tarama ve otomatik hatırlatmalarla sürekli izlem yaklaşımı, aşı ziyaretleri gibi rutin birinci basamak temaslarından yararlanarak popülasyon düzeyinde gelişimsel surveyansın kapsamını artırabilecek ölçeklenebilir bir çözüm olarak öne çıkıyor. Bu bulgu, mevcut tarama araçlarının sınırlı doğruluğuna ilişkin önceki şemsiye derlemenin (PMID 40975434) belirttiği boşluğa yanıt niteliğinde, klinik pratik için umut verici yeni bir dijital surveyans modeli sunuyor.

Phase III trial of sodium dichloroacetate for pyruvate dehydrogenase complex deficiency in children.

Piruvat dehidrogenaz kompleks eksikliği (PDCD) olan 34 çocukta yapılan faz III çapraz geçişli RCT'de, birincil sonlanım (ObsROmotor motor skoru) kısa dönemde plasebodan anlamlı farklı bulunmamış, ancak açık etiketli uzatma dahil daha uzun süreli DCA tedavisi ile motor fonksiyonda anlamlı iyileşme saptanmış (özellikle başlangıçta motor bozukluğu daha ağır olan hastalarda). DCA tedavisi plazma laktat düzeyini de anlamlı azaltmış (%20) ve doğal seyir kohortuna göre sağkalımı anlamlı derecede artırmış. Dozlama GSTZ1 haplotipine göre bireyselleştirilmiş ve tedavi güvenli/iyi tolere edilmiş bulunmuş; bu, PDCD'li çocuklarda yönetimi etkileyebilecek önemli bir kanıt sunuyor.

Long-term neurodevelopmental and psychiatric risks after general anesthesia in early childhood: a nationwide population-based cohort study.

Güney Kore'de 2005-2007 doğumlu >1 milyon çocuğu kapsayan ulusal kohort çalışmasında, 3 yaşından önce genel anestezi (GA) maruziyeti olan çocuklarda ergenliğe kadar izlemde nörogelişimsel bozukluk (NDD) riski anlamlı artmış (HR=1.19). En yüksek risk artışı entelektüel yetiyitimi (HR=1.56) ve otizm spektrum bozukluğunda (HR=1.46) gözlenmiş. Cerrahi karmaşıklık için idari vekil ölçüt (TRVU) kullanılarak yapılan analizlerde de ilişki devam etmiş, ancak ölçülemeyen karıştırıcı faktörler (altta yatan hastalık, cerrahi endikasyonu) dışlanamadığından bulgular temkinli yorumlanmalı. Erken çocuklukta cerrahi/anestezi gerektiren durumlarda ailelerin bilgilendirilmesi ve bu çocukların nörogelişimsel açıdan izlenmesi açısından klinik olarak dikkate değer bir bulgu.

Associations Between Early-Life Exposure to Different Antibiotic Agents and the Risks of Autism Spectrum Disorder and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Nationwide Population-Based Study.

Taiwan ulusal veri tabanında 1.693.718 term yenidoğanın izlendiği dev bir çalışmada, oral antibiyotik maruziyeti ASB riskini azaltırken DEHB riskini artırmış; parenteral maruziyet ise her iki bozukluğun riskini de yükseltmiş. Bebeklikte amoksisilin ve eritromisin maruziyeti ASB riskini azaltırken, 4-12 ay arasında ampisilin maruziyeti ASB riskini artırmış (p≤0.033). DEHB için amoksisilin/klavulanik asit, sefiksim, ampisilin ve ampisilin/sulbaktam riski artırırken; eritromisin, sefaleksin ve sulfametoksazol-trimetoprim riski azaltmış (p<0.047). Bulgular, erken bebeklik döneminde antibiyotik reçetelerken hangi ajanın seçildiğinin nörogelişimsel sonuçlar açısından önemli olabileceğini düşündürüyor, ancak gözlemsel niteliği nedeniyle nedensellik iddia edilmiyor.

Prenatal Folinic Acid in FRAA-Positive Pregnancies: Preschool Neurodevelopmental Outcomes from a Pilot RCT Follow-Up.

Folat reseptörü alfa otoantikoru (FRAA) pozitif annelerde, standart folik asit yerine prenatal folinik asit (kalsiyum folinat) verilmesi, önceki pilot RCT'de 24-30 aylıkken ASB insidansını azaltmıştı; bu çalışma aynı 16 çocuğu okul öncesi yaşta (ort. 45 ay) yeniden değerlendirmiş. Folinik asit grubunda 24-30 ayda ASB'siz olan 8 çocuğun hiçbiri okul öncesi yaşta ASB tanısı almamış, folik asit grubunda ise 7 çocuktan 5'inde (%71) ASB gelişmiş (p=0.024); folinik asit grubu ayrıca daha düşük ADOS-2, daha yüksek IQ ve adaptif davranış skorları göstermiş. Bulgular küçük örneklemli olup daha büyük çok merkezli çalışmalarla doğrulanmayı bekliyor, ancak FRAA-pozitif gebeliklerde folinik asit takviyesinin hedefe yönelik nöroprotektif bir strateji olabileceğini destekliyor.

Effectiveness of emerging technology-assisted rehabilitation in children with cerebral palsy: a systematic review and meta-analysis.

SP'li çocuklarda (46 RCT, n=1812) robot destekli yürüme eğitimi (RAGT) ve sanal gerçeklik (VR) gibi teknoloji destekli rehabilitasyon yöntemleri, konvansiyonel tedaviye kıyasla yürüme hızı, 6 dakika yürüme mesafesi, TUG, denge (PBS), kaba motor fonksiyon (GMFM D/E) ve üst ekstremite spastisitesinde (MAS) anlamlı iyileşme sağlamış. RAGT özellikle yürüme çıktılarında, VR ise denge çıktılarında daha belirgin fayda göstermiş. Kazanımların çoğu kısa vadeli olup, sadece denge ve el becerisi (ABILHAND-Kids) uzun takipte (≥6 hafta) anlamlılığını korumuş; kanıt kesinliği yüksekten çok düşüğe kadar değişiyor.

Optimal exercise dose and training modalities for improving gross motor function in children with cerebral palsy: a systematic review and Bayesian network meta-analysis of RCTs.

29 RCT (886 SP'li çocuk) içeren ağ meta-analizinde, robot-destekli yürüme eğitimi yürüme/koşma/zıplama becerilerinde (GMFM-88 boyut E), direnç/güç antrenmanı ise denge fonksiyonunda en belirgin faydayı sağlamış. Egzersiz dozu ile fonksiyonel iyileşme arasında doğrusal olmayan bir ilişki saptanmış; yürüme/koşma/zıplama için yaklaşık 248 MET-saat gibi domain-spesifik optimal doz aralıkları öneriliyor. Ancak kanıt kesinliği çok düşük olarak değerlendirilmiş, bulgular keşifsel nitelikte olup kılavuz değişikliği için daha büyük ve metodolojik olarak güçlü RCT'lerle doğrulanması gerekiyor.

Vagus nerve stimulation for patients with tuberous sclerosis complex-related drug-resistant epilepsy: A prospective cohort study.

Rezeke edilebilir epileptojenik tuberi olmayan ve cerrahiye uygun olmayan TSC-ilişkili ilaca dirençli epilepsi hastalarında (n=70), VNS grubu medikal tedavi grubuna göre 1-3 yıllık takipte anlamlı olarak daha yüksek yanıt oranına sahip (%65-75 vs %31-36; RR 1.81-2.42, p<0.01) ve nöbet tekrarı daha düşük bulunmuş. VNS ayrıca 2 yıllık takipte ASM kullanımını azaltmış, IQ ve yaşam kalitesini iyileştirmiş; tedavi modalitesi klinik yanıtın tek bağımsız belirleyicisi olarak öne çıkmış. Güvenlik profili olumlu (sadece hafif cerrahi komplikasyonlar, kalıcı yan etki yok); bu bulgular VNS'nin rezektif cerrahiye uygun olmayan TSC-DRE hastalarında etkili ve güvenli bir alternatif olduğunu destekliyor, RKÇ'lerle doğrulama gerekiyor.

Phelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir

Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.

Angelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı

Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.

Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı

Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)

Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı

Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı

Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)

Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).

Genetik hedefli tedaviler ilerliyor

SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) Faz 3 çalışmada; erken verilerde nöbet azalması ve gelişimsel kazanım bildirildi.

ASO tedavileri Faz 3'te

UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.

İlk ilaç + gen tedavisi

Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.

Erken tedavi seyri değiştiriyor

Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.

Dizileme tanı oranını artırdı

Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.

Yeni antiepileptik seçenekler

Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.

Angelman sendromunda yeni bir gen tedavisi adayı duyuruldu: SKY-AS (Skylark Bio)

Klinik aşamadaki biyoteknoloji şirketi Skylark Bio, 24 Eylül 2026'da Angelman sendromu için geliştirdiği deneysel gen tedavisi adayı SKY-AS'i duyurdu. SKY-AS, UBE3A geninin çalışan bir kopyasını doğrudan nöronlara ulaştırarak eksik olan UBE3A proteininin üretimini artırmayı; böylece öğrenme, bellek, motor beceriler ve iletişimle ilişkili yolakları desteklemeyi hedefliyor. Program şu an klinik öncesi (IND-hazırlık) aşamasında — insan üzerindeki klinik denemeler henüz başlamadı; başlayabilmesi için gereken güvenlik ve hazırlık çalışmaları sürüyor. Angelman sendromunda bugün için onaylanmış, hastalığın gidişini değiştiren bir tedavi bulunmuyor; antisens oligonükleotid (ASO) çalışmaları (REVEAL, BEACON) devam ederken SKY-AS gibi gen tedavisi programlarının eklenmesi, alanın birden fazla yaklaşımla ilerlediğini gösteriyor. Duyuru Angelman Syndrome Foundation ve FAST tarafından da paylaşıldı. Bu bilgi araştırma aşamasındaki bir gelişmedir, klinik uygulama önerisi değildir; tanı ve tedavi kararları her zaman hekiminizle birlikte verilmelidir.

SUDEP and mortality in developmental and epileptic encephalopathies: A meta-analysis of randomized clinical trials and extension studies.

DEE'lerde (Dravet, Lennox-Gastaut, infantil epileptik spazm sendromu) SUDEP ve genel mortalite oranları RCT/uzatma çalışması verilerinden Bayesyen meta-analizle hesaplanmış. Genel DEE popülasyonunda mortalite 1000 hasta-yılında 8.76, SUDEP 4.32 bulunmuş; Dravet sendromunda SUDEP oranı (7.59/1000 PY) diğer sendromlara göre belirgin daha yüksek. Ölümlerin yaklaşık yarısını SUDEP oluşturuyor; ancak çalışma-bazlı verilerin gerçek dünya insidansını olası şekilde düşük tahmin ettiği vurgulanıyor, bu nedenle hasta/aile bilgilendirmesinde bu oranların alt sınır olarak yorumlanması öneriliyor.

FMR1-Associated Diminished Ovarian Reserve: Reduced Oocyte Yield Without Loss of Per-Embryo Ploidy.

FMR1 premutasyon taşıyıcılarında yumurta rezervi (AMH, oosit sayısı, kullanılabilir blastokist sayısı) azalmış olsa da, biyopsi yapılan blastokistlerde embriyo başına öploidi (kromozomal normal olma) oranı yaş-BMI-oosit sayısı eşleştirilmiş kontrollerle benzer bulunmuş (rate ratio 1.01, %95 GA 0.82-1.25). Yani premutasyon taşıyıcılığı over rezervini kantitatif olarak düşürüyor ama embriyonun kromozomal kalitesini (aneuploidi riskini) artırmıyor. Bu bilgi, FXS premutasyon taşıyıcısı ailelere üreme/IVF danışmanlığında over rezervi azalmasının aneuploidi riskiyle karıştırılmaması gerektiğini gösteriyor.

Can we do better in identifying child developmental conditions early? Sensitivity and specificity of the Watch Me Grow Integrated (WMG-I) digital developmental screening and surveillance tool in Australia.

16-35 aylık çocuklarda yapılan kümelenmiş RCT'de, dijital "Watch Me Grow Integrated" (WMG-I) tarama/surveyans aracı, rutin GP değerlendirmesine (service as usual) kıyasla gelişimsel sorunları tespitte anlamlı olarak daha duyarlı bulunmuş (sensitivite %93.9 vs %75.9, p=0.035); spesifite açısından anlamlı fark saptanmamış (%71.4 vs %66.7). Aile tarafından doldurulan dijital birincil/ikincil tarama ve otomatik hatırlatmalarla sürekli izlem yaklaşımı, aşı ziyaretleri gibi rutin birinci basamak temaslarından yararlanarak popülasyon düzeyinde gelişimsel surveyansın kapsamını artırabilecek ölçeklenebilir bir çözüm olarak öne çıkıyor. Bu bulgu, mevcut tarama araçlarının sınırlı doğruluğuna ilişkin önceki şemsiye derlemenin (PMID 40975434) belirttiği boşluğa yanıt niteliğinde, klinik pratik için umut verici yeni bir dijital surveyans modeli sunuyor.

Phase III trial of sodium dichloroacetate for pyruvate dehydrogenase complex deficiency in children.

Piruvat dehidrogenaz kompleks eksikliği (PDCD) olan 34 çocukta yapılan faz III çapraz geçişli RCT'de, birincil sonlanım (ObsROmotor motor skoru) kısa dönemde plasebodan anlamlı farklı bulunmamış, ancak açık etiketli uzatma dahil daha uzun süreli DCA tedavisi ile motor fonksiyonda anlamlı iyileşme saptanmış (özellikle başlangıçta motor bozukluğu daha ağır olan hastalarda). DCA tedavisi plazma laktat düzeyini de anlamlı azaltmış (%20) ve doğal seyir kohortuna göre sağkalımı anlamlı derecede artırmış. Dozlama GSTZ1 haplotipine göre bireyselleştirilmiş ve tedavi güvenli/iyi tolere edilmiş bulunmuş; bu, PDCD'li çocuklarda yönetimi etkileyebilecek önemli bir kanıt sunuyor.

Long-term neurodevelopmental and psychiatric risks after general anesthesia in early childhood: a nationwide population-based cohort study.

Güney Kore'de 2005-2007 doğumlu >1 milyon çocuğu kapsayan ulusal kohort çalışmasında, 3 yaşından önce genel anestezi (GA) maruziyeti olan çocuklarda ergenliğe kadar izlemde nörogelişimsel bozukluk (NDD) riski anlamlı artmış (HR=1.19). En yüksek risk artışı entelektüel yetiyitimi (HR=1.56) ve otizm spektrum bozukluğunda (HR=1.46) gözlenmiş. Cerrahi karmaşıklık için idari vekil ölçüt (TRVU) kullanılarak yapılan analizlerde de ilişki devam etmiş, ancak ölçülemeyen karıştırıcı faktörler (altta yatan hastalık, cerrahi endikasyonu) dışlanamadığından bulgular temkinli yorumlanmalı. Erken çocuklukta cerrahi/anestezi gerektiren durumlarda ailelerin bilgilendirilmesi ve bu çocukların nörogelişimsel açıdan izlenmesi açısından klinik olarak dikkate değer bir bulgu.

Associations Between Early-Life Exposure to Different Antibiotic Agents and the Risks of Autism Spectrum Disorder and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Nationwide Population-Based Study.

Taiwan ulusal veri tabanında 1.693.718 term yenidoğanın izlendiği dev bir çalışmada, oral antibiyotik maruziyeti ASB riskini azaltırken DEHB riskini artırmış; parenteral maruziyet ise her iki bozukluğun riskini de yükseltmiş. Bebeklikte amoksisilin ve eritromisin maruziyeti ASB riskini azaltırken, 4-12 ay arasında ampisilin maruziyeti ASB riskini artırmış (p≤0.033). DEHB için amoksisilin/klavulanik asit, sefiksim, ampisilin ve ampisilin/sulbaktam riski artırırken; eritromisin, sefaleksin ve sulfametoksazol-trimetoprim riski azaltmış (p<0.047). Bulgular, erken bebeklik döneminde antibiyotik reçetelerken hangi ajanın seçildiğinin nörogelişimsel sonuçlar açısından önemli olabileceğini düşündürüyor, ancak gözlemsel niteliği nedeniyle nedensellik iddia edilmiyor.

Prenatal Folinic Acid in FRAA-Positive Pregnancies: Preschool Neurodevelopmental Outcomes from a Pilot RCT Follow-Up.

Folat reseptörü alfa otoantikoru (FRAA) pozitif annelerde, standart folik asit yerine prenatal folinik asit (kalsiyum folinat) verilmesi, önceki pilot RCT'de 24-30 aylıkken ASB insidansını azaltmıştı; bu çalışma aynı 16 çocuğu okul öncesi yaşta (ort. 45 ay) yeniden değerlendirmiş. Folinik asit grubunda 24-30 ayda ASB'siz olan 8 çocuğun hiçbiri okul öncesi yaşta ASB tanısı almamış, folik asit grubunda ise 7 çocuktan 5'inde (%71) ASB gelişmiş (p=0.024); folinik asit grubu ayrıca daha düşük ADOS-2, daha yüksek IQ ve adaptif davranış skorları göstermiş. Bulgular küçük örneklemli olup daha büyük çok merkezli çalışmalarla doğrulanmayı bekliyor, ancak FRAA-pozitif gebeliklerde folinik asit takviyesinin hedefe yönelik nöroprotektif bir strateji olabileceğini destekliyor.

Effectiveness of emerging technology-assisted rehabilitation in children with cerebral palsy: a systematic review and meta-analysis.

SP'li çocuklarda (46 RCT, n=1812) robot destekli yürüme eğitimi (RAGT) ve sanal gerçeklik (VR) gibi teknoloji destekli rehabilitasyon yöntemleri, konvansiyonel tedaviye kıyasla yürüme hızı, 6 dakika yürüme mesafesi, TUG, denge (PBS), kaba motor fonksiyon (GMFM D/E) ve üst ekstremite spastisitesinde (MAS) anlamlı iyileşme sağlamış. RAGT özellikle yürüme çıktılarında, VR ise denge çıktılarında daha belirgin fayda göstermiş. Kazanımların çoğu kısa vadeli olup, sadece denge ve el becerisi (ABILHAND-Kids) uzun takipte (≥6 hafta) anlamlılığını korumuş; kanıt kesinliği yüksekten çok düşüğe kadar değişiyor.

Optimal exercise dose and training modalities for improving gross motor function in children with cerebral palsy: a systematic review and Bayesian network meta-analysis of RCTs.

29 RCT (886 SP'li çocuk) içeren ağ meta-analizinde, robot-destekli yürüme eğitimi yürüme/koşma/zıplama becerilerinde (GMFM-88 boyut E), direnç/güç antrenmanı ise denge fonksiyonunda en belirgin faydayı sağlamış. Egzersiz dozu ile fonksiyonel iyileşme arasında doğrusal olmayan bir ilişki saptanmış; yürüme/koşma/zıplama için yaklaşık 248 MET-saat gibi domain-spesifik optimal doz aralıkları öneriliyor. Ancak kanıt kesinliği çok düşük olarak değerlendirilmiş, bulgular keşifsel nitelikte olup kılavuz değişikliği için daha büyük ve metodolojik olarak güçlü RCT'lerle doğrulanması gerekiyor.

Vagus nerve stimulation for patients with tuberous sclerosis complex-related drug-resistant epilepsy: A prospective cohort study.

Rezeke edilebilir epileptojenik tuberi olmayan ve cerrahiye uygun olmayan TSC-ilişkili ilaca dirençli epilepsi hastalarında (n=70), VNS grubu medikal tedavi grubuna göre 1-3 yıllık takipte anlamlı olarak daha yüksek yanıt oranına sahip (%65-75 vs %31-36; RR 1.81-2.42, p<0.01) ve nöbet tekrarı daha düşük bulunmuş. VNS ayrıca 2 yıllık takipte ASM kullanımını azaltmış, IQ ve yaşam kalitesini iyileştirmiş; tedavi modalitesi klinik yanıtın tek bağımsız belirleyicisi olarak öne çıkmış. Güvenlik profili olumlu (sadece hafif cerrahi komplikasyonlar, kalıcı yan etki yok); bu bulgular VNS'nin rezektif cerrahiye uygun olmayan TSC-DRE hastalarında etkili ve güvenli bir alternatif olduğunu destekliyor, RKÇ'lerle doğrulama gerekiyor.

Phelan-McDermid sendromu sanılandan daha sık: yaklaşık her 7.300 kişide bir

Mount Sinai'deki Seaver Otizm Araştırma ve Tedavi Merkezi bilim insanlarının Autism Research dergisinde yayımladığı yeni bir araştırma, Phelan-McDermid sendromunun (PMS) yaklaşık her 7.300 kişide bir görüldüğünü — yani önceki tahminlerden belirgin biçimde daha yaygın olduğunu — ortaya koydu. PMS, çoğunlukla 22q13 bölgesindeki SHANK3 geninin kaybı ya da değişimiyle ilişkili nadir bir genetik durumdur; tıbbi, bilişsel ve davranışsal güçlüklere yol açabilir ve hastaların büyük çoğunluğu otizm spektrum bozukluğu ölçütlerini de karşılar. Çalışma, on bağımsız kaynaktan genetik testi yapılmış yaklaşık 180.000 otizmli bireyin verisini inceledi ve binlerce kişinin — büyük ölçüde genetik testin yeterince kullanılmaması nedeniyle — muhtemelen tanı almadığını buldu. Bu sonuç, otizmli çocuklarda genetik değerlendirmenin (tüm ekzom/tüm genom gibi) önemini bir kez daha vurguluyor: altta yatan bir sendromun belirlenmesi izlem ve aile danışmanlığını değiştirebilir. Bulgular, hâlihazırda birden çok PMS klinik çalışmasının sürdüğü kritik bir dönemde geldi.

Angelman sendromunda GTX-102 (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonlanım noktalarına ulaşamadı

Ultragenyx, Angelman sendromu için geliştirilen araştırma amaçlı antisens oligonükleotid (ASO) GTX-102'nin (apazunersen) Faz 3 Aspire çalışması sonuçlarını açıkladı. Çalışma, birincil sonlanım noktasına (Bayley-4 bilişsel ham puanında başlangıca göre değişim) ve ana ikincil sonlanım noktasına (Çok Alanlı Yanıt İndeksi — MDRI'da net yanıt) ulaşamadı; yani ilaç önceden belirlenen etkinlik hedeflerini karşılamadı. Ultragenyx (Emil Kakkis, MD, PhD) ve Angelman dernekleri (FAST ve Angelman Syndrome Foundation) sonucu hayal kırıklığı olarak nitelendirip araştırmaya katılan ailelere teşekkür etti; firma bir topluluk webinarı planladığını ve basın bültenini yayımladığını bildirdi. Klinik bağlam: Angelman sendromunda halen ruhsatlı, hastalığı değiştiren bir tedavi bulunmuyor; bu sonuç, gen susturma/ASO temelli yaklaşımların umut verici olmakla birlikte henüz kanıtlanmadığını ve araştırmaların sürdüğünü hatırlatıyor. Hâlihazırda bir Ultragenyx çalışmasına katılan aileler, soruları için çalışmayı yürüten hekime (PI) veya patientinquiry@ultragenyx.com adresine başvurabilir.

Yeni etki mekanizmalı antiepileptik azetukalner: Faz 3 X-TOLE2 olumlu sonuçlandı

Xenon'un geliştirdiği azetukalner (Kv7 potasyum kanal açıcısı — yeni bir etki mekanizması) fokal başlangıçlı nöbetlerde erişkinlerde yürütülen Faz 3 X-TOLE2 çalışmasında birincil son noktaya ulaştı: 25 mg dozda aylık nöbet sıklığında medyan %53,2 azalma sağlandı (plaseboda %10,4). Nöbetlerinde en az %50 azalma görülen hasta oranı 25 mg grubunda %54,8, 15 mg grubunda %37,6 idi (plaseboda %20,8). İlaç genel olarak iyi tolere edildi (en sık baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, yorgunluk). Çalışmaya çoğunlukla dirençli epilepsili (ortalama beş önceki ilaç denenmiş) hastalar alındı. Xenon, ABD FDA'ya ruhsat başvurusunu 2026'nın 3. çeyreğinde planlıyor; onaylanırsa azetukalner epilepside ilk Kv7 potasyum kanal açıcı ilaç olacak. Veriler Nisan 2026'daki AAN kongresinde sunulacak. (Erişkin çalışması; araştırma aşamasındadır, henüz ruhsatlı bir tedavi değildir; bilgilendirme amaçlıdır.)

Angelman için ION582 (REVEAL): Faz 3'te ilk kohortun alımı tamamlandı

Ionis'in Angelman sendromu için geliştirdiği antisens oligonükleotid (ASO) tedavisi ION582'nin Faz 3 REVEAL çalışmasında ilk kohortun (Kohort 1) hasta alımı tamamlandı (Temmuz 2026). Angelman topluluğunun görüşleri doğrultusunda tasarlanan REVEAL çalışması, tedavinin etkinliğini ve güvenliliğini değerlendirmek üzere planlandı. ION582, UBE3A geninin normalde susturulmuş olan babadan gelen kopyasını yeniden etkinleştirmeyi hedefler. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Rett gen tedavisi TSHA-102: pivotal çalışmada dozlama tamamlandı

Rett sendromu için araştırma aşamasındaki gen tedavisi TSHA-102'nin REVEAL pivotal çalışmasında dozlama tamamlandı. Faz 1/2 Part A uzun dönem verilerinde katılımcıların tamamı ince motor, kaba motor ve iletişim alanlarında en az bir gelişimsel basamak kazandı veya yeniden kazandı; kazanımlar 12 ay ve üzerinde birikmeye devam etti. Genel olarak iyi tolere edildi; tedaviyle ilişkili ciddi advers olay veya doz-kısıtlayıcı toksisite bildirilmedi. (Araştırma aşamasındadır; henüz ruhsatlı bir tedavi değildir.)

Yeni ilaç denemesi: ION337 (ASCEND)

Ionis'in ION337 ilacı için ASCEND çalışması başladı: Dravet sendromlu 2–12 yaş çocuklarda güvenlilik ve tolerabilite değerlendiriliyor. Açık etiketli çalışma hâlen katılımcı alıyor (NCT07531745).

Genetik hedefli tedaviler ilerliyor

SCN1A'yı hedefleyen antisens tedavi (zorevunersen) Faz 3 çalışmada; erken verilerde nöbet azalması ve gelişimsel kazanım bildirildi.

ASO tedavileri Faz 3'te

UBE3A'nın sessiz babadan gelen kopyasını yeniden açmayı amaçlayan antisens tedaviler (GTX-102, ION582) geç aşama çalışmalarda.

İlk ilaç + gen tedavisi

Trofinetid Rett için onaylı ilk ilaç; MECP2 gen tedavileri (TSHA-102, NGN-401) ruhsatlandırma çalışmalarında.

Erken tedavi seyri değiştiriyor

Nusinersen, risdiplam ve gen tedavisi (onasemnogene) ile erken başlanan tedavi sonuçları belirgin iyileştiriyor; yenidoğan taraması kritik.

Dizileme tanı oranını artırdı

Tüm ekzom/genom dizileme, açıklanamayan epilepsi ve gelişim geriliğinde tanı oranını belirgin yükseltti; hassas (kişiye özel) tedavinin kapısını açıyor.

Yeni antiepileptik seçenekler

Senobamat, fenfluramin, kannabidiol ve ganaksolon gibi yeni ilaçlar dirençli epilepsi ve Lennox-Gastaut'ta seçenekleri genişletiyor.