Akut Dönem Komplikasyonları ve Önlenmesi
Specialist in Pediatric Neurology & Developmental Pediatrics
İstanbul University-Cerrahpaşa Faculty of Medicine · Nörogender Association
Last reviewed:
TSKY bakımında sonlanımı belirleyen faktörlerin önemli bir bölümü, nörolojik hasarın kendisi değil, önlenebilir komplikasyonlardır. Sistematik önleme protokolleri, akut dönem mortalitesini ve uzun dönem morbiditeyi azaltmanın en etkili yoludur.
Basınç Yaraları ve Otonomik Disrefleksi
Duyu kaybı, immobilite ve otonomik değişiklikler nedeniyle basınç yarası riski çok yüksektir ve lezyonlar saatler içinde başlayabilir. Önleme; düzenli pozisyon değişimi (2 saatte bir), basınç dağıtıcı yatak, sırt tahtasından erken çıkarma, cilt bütünlüğünün günlük denetimi ve beslenme desteğini içerir. Basınç yarası, rehabilitasyonu geciktiren ve maliyeti katlayan en sık önlenebilir komplikasyondur.
- Hastayı derhal oturtun (ortostatik düşüşten yararlanın) ve sıkı giysileri gevşetin.
- Tetikleyici uyaranı arayın ve giderin: önce mesane (kateter tıkalı mı, mesane dolu mu?), ardından barsak (fekal impaksiyon).
- Kan basıncı yüksek kalırsa kısa etkili antihipertansif verin (nifedipin veya nitrat; hastanın fosfodiesteraz-5 inhibitörü kullanımı sorgulanmalıdır).
- Epizot sonrası hastayı izleyin ve tetikleyicinin kalıcı çözümünü sağlayın.
- Hasta ve aile eğitimi en etkili önleme aracıdır; hastaların durumu tanımlayan bir bilgi kartı taşıması önerilir.
T6 ve üzeri yaralanmalarda, seviyenin altındaki zararlı bir uyaran (en sık mesane distansiyonu; ardından fekal impaksiyon, basınç yarası, gömük tırnak veya kırık) kontrolsüz sempatik deşarj başlatır. Klinik tablo ani ve şiddetli hipertansiyon, zonklayıcı baş ağrısı, yaralanma seviyesinin üzerinde kızarma ve terleme, altında soluk-soğuk cilt ve refleks bradikardidir. Tedavi edilmezse intrakraniyal kanama, nöbet ve ölüme yol açabilir.
Nörojenik Mesane ve Barsak
Akut dönemde spinal şok nedeniyle mesane retansiyonu hâkimdir ve kalıcı kateter gerekir; stabilizasyon sonrası temiz aralıklı kateterizasyona (TAK) geçiş standarttır ve kalıcı kateterizasyona kıyasla enfeksiyon, taş ve üst üriner sistem hasarı riskini azaltır. Ürodinamik değerlendirme uzun dönem yönetim planının temelidir; antikolinerjikler, beta-3 agonistleri ve seçilmiş olgularda intradetrusor botulinum toksini kullanılır. Nörojenik barsakta yaralanma seviyesine göre iki patern görülür: refleksik (üst motor nöron) barsakta rektal uyarı ve supozituvarla düzenli boşaltım, arefleksik (alt motor nöron) barsakta manuel boşaltım ön plandadır. Düzenli bir barsak programı yalnızca yaşam kalitesinin en önemli belirleyicilerinden biri değil, otonomik disrefleksinin de başlıca önlenebilir tetikleyicisidir.
Heterotopik Ossifikasyon ve Ağrı
Heterotopik ossifikasyon, genellikle yaralanmadan haftalar-aylar sonra en sık kalça çevresinde gelişen ektopik kemik oluşumudur ve eklem hareket açıklığını kısıtlayarak oturmayı ve bakımı zorlaştırır. Erken bulgular (lokal şişlik, ısı artışı, hareket kısıtlılığı) derin ven trombozuyla karışabilir. Yönetim; eklem hareket açıklığı egzersizleri, nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (özellikle indometazin), bifosfonatlar ve seçilmiş olgularda radyoterapi veya cerrahi eksizyondur.
TSKY'de ağrı iki ana kategoridedir. Nosiseptif (kas-iskelet) ağrı aşırı kullanım (özellikle omuz), postür ve spastisite kaynaklıdır; nöropatik ağrı ise seviyede veya seviye altında, yanma ve elektriklenme tarzındadır. Nöropatik ağrıda birinci basamak tedavi gabapentinoidler (gabapentin, pregabalin) ile duloksetin veya amitriptilindir. Yeni ortaya çıkan ya da kötüleşen nöropatik ağrı, post-travmatik siringomiyeli açısından uyarıcı olmalıdır.
Bu site yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İçerikler tanı, tedavi veya reçete yerine geçmez; doktorunuzun bakımının yerini almaz.