İyi Seyirli Çocukluk Epilepsileri

Bu bölümde ele alacağımız sendromların ortak özelliği, adlarındaki bir kelimeyle özetlenebilir: “kendini sınırlayan” (self-limited). Bu, çoğu çocukta epilepsinin belirli bir yaşa gelindiğinde kendiliğinden gerilediği ve kaybolduğu anlamına gelir. Eskiden bu sendromlara “selim” (benign) deniyordu; ancak öğrenme ve davranış üzerinde hafif etkileri olabildiği için bugün “kendini sınırlayan” terimi tercih edilmektedir. Yine de bu gruptaki çocukların büyük çoğunluğu için gelecek parlaktır.

Santrotemporal Dikenli Kendini Sınırlayan Epilepsi (SeLECTS)

Santrotemporal dikenli kendini sınırlayan epilepsi (SeLECTS; eski adıyla selim rolandik epilepsi), çocukluk çağının en sık görülen kendini sınırlayan epilepsisidir; tüm çocukluk çağı epilepsilerinin yaklaşık yüzde 6-7'sini oluşturur. Bundan sonra kitapta kısaca SeLECTS diyeceğiz.

Kimlerde ve Nasıl Görülür?

SeLECTS genellikle 4-10 yaş arasında, çoğunlukla 7 yaş civarında başlar. Bu çocuklar nörolojik ve zihinsel olarak normaldir. Nöbetler tipik olarak uykuda ya da uyanmaya yakın ortaya çıkar. Sık görülen belirtiler şunlardır: yüzün bir yarısında kasılma, ağızdan salya akması, konuşamama, boğazdan gelen garip sesler ve dilde-yanakta karıncalanma. Çocuk sıklıkla bilinci açık şekilde bu belirtileri yaşar; ama nöbet uykuda yayılıp tonik-klonik bir nöbete dönüşebilir.

Tanı ve Tedavi

EEG'de bu sendroma özgü, uykuda belirginleşen santrotemporal dikenler görülür ve tanıyı destekler. Beyin MR'ı genellikle normaldir. Nöbetler seyrek olduğunda ve yalnızca uykuda geldiğinde, bazı hekimler ilaç başlamadan izlemeyi tercih edebilir; çünkü sendrom zaten kendiliğinden gerileyecektir. İlaç gerektiğinde ise genellikle tek bir ilaçla nöbetler kolayca kontrol altına alınır.

SeLECTS için umut verici gerçek

Nöbetler hemen hemen her zaman ergenliğin ortalarına doğru (genellikle 15-16 yaşına kadar) tamamen kaybolur.

Çocukların büyük çoğunluğu erişkinlikte sağlıklı, nöbetsiz ve ilaçsız bir yaşam sürer. Bu sendromda bazı çocuklarda hafif dikkat, dil ya da öğrenme güçlükleri görülebilir; bu nedenle okul performansı izlenmelidir.

Otonom Nöbetlerle Giden Kendini Sınırlayan Epilepsi (Panayiotopoulos Sendromu)

Bu sendrom genellikle 3-6 yaş arası çocuklarda görülür. En dikkat çekici özelliği, nöbetlerin otonom belirtilerle (bedenin istemsiz işlevleriyle ilgili) seyretmesidir. Çocuk aniden solgunlaşabilir, mide bulantısı hissedebilir, kusabilir; gözleri bir yöne kayabilir. Nöbetler uzun sürebilir (bazen yarım saati aşabilir) ve bu, ailenin gözünü korkutur. Ancak sendromun genel seyri iyidir ve nöbetler genellikle birkaç yıl içinde kendiliğinden geriler. Nöbet sayısı çoğu çocukta azdır.

Çocukluk Absans Epilepsisi

Daha önce absans nöbetlerini tanıtmıştık; işte çocukluk absans epilepsisi, bu nöbetlerin başrolde olduğu bir sendromdur. Genellikle 4-10 yaş arasında, kızlarda erkeklerden biraz daha sık başlar. Çocuk günde çok sayıda kısa dalma nöbeti geçirir.

Neden Erken Tanı Önemli?

Bu sendromda çocuğun zekâsı normaldir; ancak günde onlarca kez birkaç saniyeliğine “kopmak”, dersleri takip etmeyi ve öğrenmeyi zorlaştırır. Bu nedenle çocuk “dikkatsiz” ya da “tembel” olarak yanlış etiketlenebilir. Doğru tanı, çocuğun hem okul başarısını hem de özgüvenini korur.

Tedavi ve Gidiş

Çocukluk absans epilepsisi, doğru seçilen ilaçlara çok iyi yanıt verir ve nöbetler genellikle tümüyle kontrol altına alınır. Çok önemli bir uyarı: Bazı yaygın epilepsi ilaçları (özellikle sodyum kanalını etkileyen bazı ilaçlar) absans nöbetlerini kötüleştirebilir. İşte bu yüzden doğru sendrom tanısı ve doğru ilaç seçimi hayatidir. Çocukların önemli bir kısmında nöbetler ergenlikte kaybolur.

Görsel Belirtili Çocukluk Oksipital Epilepsileri

Bu grupta nöbetler beynin arka bölümündeki görme merkezinden başlar. Çocuk nöbet sırasında renkli daireler, ışıklar, geçici görme kaybı gibi görsel belirtiler yaşayabilir; buna baş ağrısı ve kusma eşlik edebilir. Bu nedenle bazen migren ile karışabilir. Genel seyir çoğunlukla iyidir.