Eğitim Temelli Yaklaşımlar

Bu bölümde, OSB'li çocukların öğrenme stillerine uygun olarak geliştirilmiş, dünya genelinde yaygın kullanılan başlıca eğitim temelli yaklaşımları ele alacağız.

TEACCH: Yapılandırılmış Öğretim

TEACCH (Treatment and Education of Autistic and related Communication-handicapped Children), fiziksel ortamın, günlük programın ve görevlerin görsel olarak yapılandırılmasına dayanan bir yaklaşımdır. Temel ilke, OSB'li pek çok çocuğun görsel bilgiyi işlemede güçlü, ancak sözel yönergeleri ve belirsizliği işlemede daha zorlandığı gözlemine dayanır. Görsel programlar, çalışma sistemleri (bir görevin nasıl, ne kadar ve ne zaman biteceğinin görsel olarak gösterilmesi) ve fiziksel alanın net biçimde bölümlere ayrılması, TEACCH'in temel bileşenleridir.

Erken Yoğun Davranışsal Müdahale (EIBI) ve Doğal Gelişimsel Davranışsal Müdahaleler (NDBI)

21. Bölümde ele aldığımız ABA'nın erken çocukluğa yönelik yoğun uygulaması olan EIBI'nin yanı sıra, son yıllarda "Doğal Gelişimsel Davranışsal Müdahaleler" (Naturalistic Developmental Behavioral Interventions; NDBI) adı verilen bir yaklaşım ailesi giderek daha fazla kanıt toplamaktadır. Erken Başlangıçlı Denver Modeli (Early Start Denver Model; ESDM) bu ailenin en iyi araştırılmış örneklerinden biridir; oyun temelli, ilişki odaklı etkileşimi davranışsal öğretim ilkeleriyle birleştirir ve özellikle çok küçük çocuklarda (12-48 ay) olumlu sonuçlar göstermiştir.

PECS: Resim Değiş Tokuşu İletişim Sistemi

PECS, 22. Bölümde ele aldığımız AAC yöntemlerinden biri olmasının yanı sıra, aynı zamanda yapılandırılmış bir öğretim sistemi olarak da işlev görür; çocuğun bir resmi bir kişiye vererek istediği bir şeyi talep etmesini öğreten, adım adım ilerleyen bir protokoldür.

Bilgi Kutusu — Yaklaşımlar Birbirini Dışlar mı?

Hayır. Günümüzde deneyimli merkezler, tek bir "marka" yaklaşıma bağlı kalmak yerine, çocuğun profiline göre farklı yaklaşımlardan (TEACCH'in görsel yapılandırması, NDBI'nin oyun temelli etkileşimi, ABA'nın sistematik veri takibi) unsurları bir araya getiren eklektik/entegre bir model kullanmaktadır. Önemli olan yaklaşımın "markası" değil, çocuğunuzun bireysel ihtiyaçlarına ne kadar duyarlı ve esnek biçimde uygulandığıdır.

Okul Ortamında Eğitim Temelli Destek

Bu yaklaşımların pek çoğu, yalnızca özel eğitim merkezlerinde değil, okul ortamında da (kaynaştırma sınıflarında görsel programlar, özel eğitim sınıflarında yapılandırılmış öğretim) uygulanabilir. Okulla iş birliği ve bireyselleştirilmiş eğitim planı süreci, kitabın 33. Bölümünde ayrıntılı olarak ele alınacaktır.