Nörolojik Değerlendirme: ISNCSCI, Sendromlar ve Prognoz

Uluslararası Spinal Kord Yaralanması Nörolojik Sınıflandırma Standartları (ISNCSCI), TSKY değerlendirmesinin evrensel dilidir. Standardize muayene, hem yaralanmanın seviyesini ve tamlığını belirler hem de tedavi kararlarının ve prognostik öngörünün ortak zeminini oluşturur.

ISNCSCI ve ASIA Bozukluk Ölçeği

• Motor değerlendirme: her iki tarafta 10 anahtar kas (5 üst, 5 alt ekstremite), 0-5 arası derecelendirme
• Duyusal değerlendirme: 28 dermatomda hafif dokunma ve iğne batması, 0-2 arası derecelendirme
• Anorektal muayene: derin anal basınç ve istemli anal sfinkter kontraksiyonu; komplet/inkomplet ayrımının belirleyicisidir ve atlanamaz
• Nörolojik seviye, motor seviye, duyusal seviye ve kısmi korunma bölgesinin (ZPP) belirlenmesi

ASIA Bozukluk Ölçeği (AIS) yaralanmanın tamlığını beş dereceye ayırır: AIS A, S4-S5 segmentlerinde duyusal ve motor işlevin bulunmadığı komplet yaralanmadır; AIS B, S4-S5 dahil duyunun korunduğu ancak motor işlevin olmadığı duyusal inkomplet tablodur; AIS C, nörolojik seviye altındaki anahtar kasların yarısından azının 3 ve üzeri kuvvette olduğu motor inkomplet tablodur; AIS D, anahtar kasların en az yarısının 3 ve üzeri olduğu motor inkomplet tablodur; AIS E ise normal muayeneyi tanımlar.

Klinik Sendromlar

• Santral kord sendromu: en sık inkomplet sendromdur. Tipik olarak yaşlıda servikal spondiloz zemininde hiperekstansiyon travmasıyla oluşur; üst ekstremitede alt ekstremiteden belirgin güçsüzlük, değişken duyu kaybı ve mesane disfonksiyonu görülür. Prognozu görece iyidir ancak el fonksiyonu sıklıkla kalıcı olarak etkilenir
• Brown-Séquard sendromu: kordun yarısının hasarı; ipsilateral motor ve derin duyu kaybı, kontralateral ağrı-ısı kaybı. Kord sendromları içinde en olumlu prognoza sahiptir
• Anterior kord sendromu: anterior spinal arter sulama alanının hasarı; motor ve ağrı-ısı kaybı, derin duyu korunur. Kord sendromları içinde en olumsuz prognoza sahiptir
• Konus medullaris sendromu: mesane, barsak ve alt ekstremite refleks bozuklukları; karışık üst-alt motor nöron bulguları
• Kauda ekina sendromu: alt motor nöron tipi; asimetrik güçsüzlük, arefleksi, eyer tarzı duyu kaybı ve mesane retansiyonu. Cerrahi acildir ve erken dekompresyon sonuçları belirgin biçimde etkiler

Prognostik Değerlendirme

Başlangıç AIS derecesi, en güçlü prognostik belirleyicidir: AIS A hastalarında bağımsız yürüyüş olasılığı düşükken, AIS C ve D hastalarında belirgin işlevsel kazanım beklenir. Ek prognostik faktörler arasında yaş, yaralanma seviyesi, iğne batması duyusunun korunması (motor iyileşmeyi öngörür) ve MRG'de kord içi hemoraji varlığı ile ödemin longitudinal uzunluğu yer alır.