Akut Değerlendirme ve Görüntüleme

Akut değerlendirme, zaman duyarlı bir acilde hem yaşamı tehdit eden eşlik eden yaralanmaları hem de nörolojik hasarı sistematik biçimde ele almayı gerektirir. Sahadan görüntülemeye uzanan bu süreç, sonraki tüm klinik kararların karşılaştırma zeminini oluşturur.

Sahada ve Acil Serviste İlk Yaklaşım

• Spinal hareket kısıtlaması: servikal kolar, blok ve uygun transfer teknikleri; günümüzde tam immobilizasyon yerine benimsenen kavramdır
• ATLS (ileri travma yaşam desteği) ilkeleri: havayolu (servikal koruma ile), solunum ve dolaşım; yüksek servikal yaralanmada diyafragma tutulumu öngörülmeli, entübasyon eşiği düşük tutulmalıdır
• Eşlik eden yaralanmaların taranması: çoklu travma sıktır ve nonkontigü ikinci seviye yaralanma olasılığı nedeniyle tüm omurga görüntülenmelidir
• Erken nörolojik muayene ve belgeleme: sonraki değerlendirmelerin karşılaştırma zemini olduğundan atlanamaz

Uzun süreli sırt tahtası kullanımının basınç yarası ve solunum kısıtlaması gibi zararları belgelendiğinden, hasta olabildiğince erken sırt tahtasından çıkarılmalıdır. Spinal hareket kısıtlaması kavramı, hareketsizleştirmenin kendi risklerini de dengelemeyi içerir.

Görüntüleme

Bilgisayarlı tomografi (BT), kemik yaralanmalarının değerlendirilmesinde birinci basamaktır; özellikle kraniyoservikal ve servikotorasik bileşkelerde düz grafinin duyarlılığı sınırlı olduğundan tercih edilir. Bilinci kapalı, ciddi künt travmalı hastalarda BT çekilmelidir. Düz grafinin ise düşük riskli hastaların taranmasında hâlâ yeri vardır; özellikle çocuklarda radyasyon yükünü azaltmak açısından değerlidir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MRG), spinal kord ve ligamentöz yaralanmaların saptanmasında en duyarlı yöntemdir. Başlıca endikasyonları nörolojik defisit varlığı, BT ile açıklanamayan bulgular, ligamentöz yaralanma şüphesi, bilinci kapalı hastada servikal omurga temizliği ve SCIWORA (radyolojik anomali olmadan spinal kord yaralanması) şüphesidir. Gradyan-eko sekansları kord içi hemorajiyi daha iyi gösterir. MRG bulguları aynı zamanda prognostik değer taşır: kord içi hemoraji varlığı, ödemin longitudinal uzunluğu ve maksimal kompresyon derecesi kötü prognozla ilişkilidir.

Servikal Omurga Temizliği

Uyanık, koopere ve nörolojik olarak normal hastalarda NEXUS ve Kanada Servikal Omurga Kuralı gibi klinik karar araçları görüntüleme ihtiyacını azaltır. Bilinci kapalı hastalarda normal BT sonrası koların çıkarılıp çıkarılamayacağı hâlâ tartışmalıdır ve birçok merkez ek MRG tercih eder. Bu araçların pediatrik hastalardaki geçerliliği sınırlıdır; çocuklarda ayrı ölçütler gereklidir.