Fokal (Odaksal) Nöbetler

Fokal nöbetler, çocukluk çağı epilepsilerinin büyük bölümünü oluşturur. “Fokal” kelimesi, nöbetin beynin belirli bir odağından (fokusundan) başladığını anlatır. Belirtiler tümüyle bu odağın beyindeki yerine bağlı olduğu için, fokal nöbetler inanılmaz derecede çeşitli görünebilir.

Farkındalığın Korunduğu Fokal Nöbetler

Bu nöbetlerde çocuk uyanıktır, çevresinin farkındadır ve genellikle olan biteni sonradan hatırlar. Beynin etkilenen bölgesine göre belirtiler şunlar olabilir:

• Hareket belirtileri: Bir el, kol, bacak ya da yüzün bir yarısında istemsiz kasılma, sıçrama ya da seğirme.
• Duyusal belirtiler: Bir bölgede karıncalanma, uyuşma, elektriklenme hissi.
• Görsel/işitsel belirtiler: Işıklar, renkler, şekiller görme; sesler, uğultular duyma.
• Otonom belirtiler: Mide bölgesinden yükselen tuhaf bir his, bulantı, kızarma, solukluk, kalp çarpıntısı.
• Ruhsal belirtiler: Ani ve nedensiz bir korku, tanıdık bir şeyi ilk kez görüyormuş gibi hissetme (jamais vu) ya da hiç görmediği bir şeyi tanıyormuş gibi hissetme (déjà vu).

Bazı çocuklar, büyük bir nöbet gelmeden hemen önce bu tür belirtileri bir “ön haber” olarak yaşar. Buna aura denir. Aura aslında nöbetin ta kendisinin başlangıcıdır; ama çocuğa yaklaşan nöbet için hazırlanma fırsatı verebilir (örneğin oturmak, güvenli bir yere geçmek).

Farkındalığın Bozulduğu Fokal Nöbetler

Bu nöbetlerde çocuğun bilinci bulanıklaşır; çevreyle bağlantısı kesilir. Çocuk bir noktaya boş boş bakabilir, çağrılara yanıt vermeyebilir. Sıklıkla otomatizmalar denilen amaçsız, tekrarlayan hareketler görülür: dudak şapırdatma, yutkunma, çiğneme hareketleri, ellerle bir şeyleri kurcalama, giysiyi çekiştirme, anlamsız mırıldanma. Nöbet birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir. Sonrasında çocuk genellikle yorgun, şaşkındır ve o anı hatırlamaz.

Sıkça karıştırılır

Farkındalığın bozulduğu fokal nöbetler; dalgınlık, hayal kurma ya da inatçılık gibi yorumlanıp gözden kaçabilir.

Eğer çocuğunuz zaman zaman aniden “kopuyor”, çağrıldığında yanıt vermiyor ve ardından bir süre kendine gelemiyorsa, bunu mutlaka hekiminizle paylaşın.

Fokalden Yayılan Nöbetler

Bir fokal nöbet, başladığı bölgede kalabileceği gibi, elektriksel etkinlik yayılarak tüm beyni etkisi altına alabilir. Bu durumda çocuk bilincini yitirir ve tüm vücudu kapsayan tonik-klonik (kasılma-çırpınma) bir nöbet tablosu gelişir. Tanık olan bir aile için bu nöbetin “baştan yaygın” olduğunu düşünmek doğaldır; oysa nöbet aslında bir odaktan başlamıştır. Bu ayrımı yapabilmek için EEG ve iyi bir öykü önemlidir; çünkü tedavi yaklaşımı değişebilir.