Nöbet Anında İlk Yardım

Bu bölüm, muhtemelen tüm kitapta en çok başvuracağınız bölümdür. Bir nöbete tanık olmak korkutucudur; ama doğru adımları önceden bilmek, o anda size güç ve sükûnet verir. Adımlar sandığınızdan çok daha basittir. Bu sayfaları okuyun, hatta fotoğrafını çekip telefonunuzda saklayın ve evdeki diğer bireylerle paylaşın.

Altın Kural: Sakin Olun ve Zamanı Ölçün

Nöbetlerin büyük çoğunluğu, siz hiçbir şey yapmasanız bile birkaç dakika içinde kendiliğinden durur. Sizin göreviniz nöbeti “durdurmak” değil, nöbet geçene kadar çocuğu güvende tutmaktır. Nöbet başlar başlamaz saatinize bakın; süreyi bilmek, ne zaman acil yardım gerektiğini belirlemenin tek yoludur.

YAPILMASI GEREKENLER

• Sakin kalın. Derin bir nefes alın. Panik, hem sizi hem çevredekileri olumsuz etkiler.
• Zamanı başlatın. Saatinize ya da telefonunuza bakarak nöbetin başlangıç saatini not edin.
• Çocuğu güvenli hale getirin. Çevredeki sert, keskin ya da tehlikeli nesneleri (mobilya, sıcak içecek, cam) uzaklaştırın. Düşme riski varsa yere, güvenli bir alana alın.
• Başını koruyun. Başının altına yumuşak bir şey (katlanmış ceket, yastık, çanta) koyun. Boynundaki, kravat, atkı gibi sıkan şeyleri, gözlüğü çıkarın.
• Yan yatırın. Mümkünse çocuğu nazikçe yan pozisyona (yan yatış / koma pozisyonu) çevirin. Bu, ağızdaki salya ve sıvının dışarı akmasını sağlar ve solunum yolunu açık tutar.
• Yanında kalın. Nöbet boyunca çocuğun yanından ayrılmayın. Sakin ve yumuşak bir sesle konuşmak, hem nöbet sırasında hem sonrasında yatıştırıcıdır.
• Gözlemleyin. Neler olduğunu (hangi uzuv, gözlerin yönü, süre) aklınızda tutun ya da mümkünse biri videoya çeksin. Bu, hekiminiz için çok değerlidir.
• Nöbet sonrası eşlik edin. Nöbet bitince çocuk yorgun, şaşkın ya da uykulu olabilir. Kendine gelene kadar yanında kalın, sakinleştirin ve olanları nazikçe anlatın.

YAPILMAMASI GEREKENLER — Bu hatalar zarar verir

Ağzına hiçbir şey sokmayın. Ne parmak, ne kaşık, ne bez. “Dilini yutar” inancı yanlıştır. Ağza bir şey sokmak dişleri kırabilir, çeneyi yaralayabilir, sizi ısırtabilir ve solunum yolunu tıkayabilir.

Çocuğu tutmaya, hareketlerini zorla durdurmaya çalışmayın. Kasılmaları engellemeye çalışmak kas ve eklem yaralanmasına yol açabilir. Nöbet kendi seyrini izleyecektir.

Su, ilaç ya da yiyecek vermeyin. Nöbet sırasında ve hemen sonrasında çocuk yutkunamaz; ağızdan bir şey vermek boğulmaya (aspirasyona) neden olabilir.

Çocuğu ayağa kaldırmaya ya da yürütmeye çalışmayın.

Nöbet sırasında CPR (kalp masajı / suni solunum) yapmayın. Nöbet sürerken buna gerek yoktur ve zararlı olabilir; nöbet bitince çocuk genellikle kendiliğinden nefes almaya başlar. Ancak nöbet bittikten sonra çocuk normal nefes almıyorsa, hemen 112'yi arayın ve görevlinin yönlendirmesiyle temel yaşam desteğini (CPR) uygulayın.

Nöbet Geçiren Bir Çocuğa Müdahale — Özet Poster

Absans ve Fokal Nöbetlerde İlk Yardım

Tüm nöbetler tonik-klonik değildir. Çocuk yalnızca dalıp gidiyorsa (absans) ya da bilinci bulanık şekilde amaçsız hareketler yapıyorsa (farkındalığın bozulduğu fokal nöbet), farklı davranın: Onu tutmaya çalışmayın, ama nazikçe tehlikelerden (merdiven, cadde, ocak) uzak tutun. Yanında kalın, sakin bir sesle yönlendirin ve tam olarak kendine gelene kadar refakat edin. Bu tür nöbetlerde çocuk çevreyi tam algılamadığı için ani hareketlerle ürkebilir; yaklaşımınız yumuşak olsun.

Nöbet Sonrası (Postiktal) Dönem

Nöbetten sonra çocuk bir süre uyuyabilir, kafası karışık olabilir, baş ağrısı ya da kas ağrısı çekebilir, hatta huzursuz ya da saldırgan görünebilir. Bu normaldir ve beynin toparlanma sürecinin parçasıdır. Onu zorlamayın, sakin ve sabırlı olun, güvenli ve sessiz bir ortam sağlayın. Kendine geldikçe olanları basit ve yargısız biçimde anlatın; çocuk sıklıkla nöbeti hatırlamaz ve bu onu ürkütebilir.

Ne zaman 112? (Hatırlatma)

Nöbet 5 dakikadan uzun sürüyorsa; art arda nöbetler geliyorsa; nöbet sonrası nefes sorunu ya da uzun süreli bilinç kaybı varsa; nöbet suda olduysa ya da ciddi yaralanma varsa; ilk nöbetse; ya da kurtarıcı ilaca rağmen nöbet durmuyorsa 112'yi arayın. (Ayrıntı için 27. Bölüm.)

Nöbet Sonrası: Çocuğa Ne Söylemeli?

Nöbet geçtikten sonra çocuk kendine geldiğinde, en çok ihtiyaç duyduğu şey güven duygusudur. Onu paniğinizle daha da korkutmamak önemlidir. Sakin bir tonla, “Küçük bir nöbet geçirdin, şimdi geçti, güvendesin, ben yanındayım” gibi kısa ve yatıştırıcı cümleler kullanın. Olanları abartmadan, ama saklamadan anlatın. Çocuk nöbeti hatırlamıyorsa, kaybettiği zamanı telafi etmesine yardımcı olun; yargılamaktan ve “yine mi oldu” gibi ifadelerden kaçının.

Bir Nöbete İlk Kez Tanık Olan Biri İçin Notlar

Bir büyükanne, öğretmen, komşu ya da kardeş, ilk kez bir nöbete tanık olduğunda çok korkabilir. Onları önceden hazırlamak, hem çocuğun güvenliği hem de o kişinin paniklememesi için değerlidir. Bu kişilere şu üç şeyi öğretin: sakin kal ve süreyi ölç, çocuğu güvenli hale getirip yan yatır, ağza bir şey sokma ve tutmaya çalışma. Bu üç adım, çoğu nöbet için yeterlidir. Ayrıca 112'nin ne zaman aranacağını da bilmelidirler.

Nöbet ilk yardımını herkese öğretin

Çocuğunuza düzenli olarak bakan herkesin (eş, büyükanne-büyükbaba, bakıcı, öğretmen, antrenör) bu basit adımları bilmesi hayat kurtarıcıdır.

Ek H'deki buzdolabı özet kartını çoğaltıp bu kişilerle paylaşın. Kısa bir prova yapmak, gerçek anda güven verir.