Otizm Spektrum Bozukluğunda Uyku

Otizmli çocuklarda uyku sorunları çok yaygındır. Uyku sorunu arttığında gündüz iletişim, dikkat, duyusal tolerans, tekrarlayıcı davranışlar ve aile yorgunluğu belirgin etkilenebilir.

Sık nedenler

Duyusal hassasiyet: ışık, ses, pijama etiketi, çarşaf dokusu, oda sıcaklığı

• Rutin değişikliğine duyarlılık
• Uykuya geçişte ebeveyn varlığına güçlü ihtiyaç
• Kaygı
• ADHD eşlik etmesi
• Reflü, kabızlık, karın ağrısı
• Egzama/kaşıntı, alerji
• Uyku apnesi
• Epilepsi veya gece nöbetleri
• İlaç etkileri
• Sirkadiyen ritim ve melatonin salınım farklılıkları
• Ev düzeni

Görsel uyku çizelgesi kullanın: banyo, pijama, diş, kitap, ışık kapalı gibi resimli sıra.

Rutin kısa, aynı sırada ve öngörülebilir olsun.

Yatmadan önce duyusal yük azaltılsın: parlak ışık, yüksek ses, kalabalık oyun, hareketli video yok.

Çocuğun duyusal konforu değerlendirilir: pijama kumaşı, etiket, battaniye ağırlığı, oda sesi, gece lambası.

Gece lambası gerekiyorsa loş ve sabit olmalı; mavi/beyaz parlak ışık yerine sıcak ton tercih edilir.

Çocuğun iletişim düzeyine uygun "uyku sosyal öyküsü" hazırlanabilir.

Gece uyanınca yanıtlar kısa, aynı ve tahmin edilebilir olmalıdır.

Tıbbi değerlendirme

Otizmli çocukta "uyumuyor çünkü otizmli" demek doğru değildir. Özellikle şu nedenler aranmalıdır:

• Kabızlık ve reflü
• Ağrı, diş/kulak sorunu
• Burun tıkanıklığı ve apne
• Nöbetler
• Anksiyete
• İlaç yan etkileri
• Demir eksikliği/huzursuz bacak
• Melatonin

Otizmde davranışsal stratejiler, uyku hijyeni ve eşlik eden tıbbi nedenler ele alındıktan sonra melatonin bazı çocuklarda yararlı olabilir. Hekim önerisi olmadan başlanmamalıdır.

Ailelerin bilmesi gerekenler:

Melatonin "uyku ilacı" gibi değil, biyolojik saat sinyali gibi düşünülmelidir.

Zamanlama önemlidir.

En düşük etkili doz ve düzenli yeniden değerlendirme esastır.

Reçetesiz ürünlerde içerik/dose güvenilirliği değişebilir; farmasötik kalite konusu hekimle konuşulmalıdır.

Baş ağrısı, sabah sersemliği, baş dönmesi, ishal, döküntü gibi yan etkiler olabilir.

Diğer ilaçlarla birlikte kullanılıyorsa mutlaka hekim bilmelidir.