Ergenlik Döneminde Otizm Spektrum Bozukluğu

Ergenlik, tipik gelişim gösteren gençler için bile zorlayıcı bir dönemdir; OSB'li ergenler için ise hem biyolojik hem sosyal değişimlerin kesiştiği, özel dikkat gerektiren bir dönem haline gelir.

Sosyal Karmaşıklığın Artması

Ergenlikte akran ilişkileri, çocukluktakinden çok daha karmaşık hale gelir: örtük sosyal kurallar, grup dinamikleri, arkadaşlıkta karşılıklı duygusal paylaşım beklentisi, romantik ilgi ve sosyal medya kullanımı gibi yeni boyutlar eklenir. Çocukluk döneminde nispeten iyi uyum sağlamış Düzey 1 bir ergen bile, bu artan sosyal karmaşıklık karşısında yeniden belirgin zorluk yaşayabilir.

Kimlik Gelişimi ve Öz-Farkındalık

Ergenlik, gençlerin "kim olduklarını" sorguladıkları bir dönemdir. OSB'li ergenler bu dönemde, farklılıklarının giderek daha fazla farkına varabilir; akranlarıyla kendilerini kıyaslayabilir ve bu kıyaslama, bazı gençlerde özgüven kaybına, bazılarında ise otistik kimliklerini olumlu biçimde sahiplenmeye yol açabilir. Bu süreçte açık, dürüst ve yaşa uygun bir dille otizmi konuşmak (bkz. 38. Bölüm) büyük önem taşır.

Dikkat / Danışılması Gereken Durum

OSB'li ergenlerde anksiyete ve depresyon oranları, genel popülasyona göre belirgin biçimde yüksektir. Sosyal geri çekilme, uyku düzeninde bozulma, ilgi alanlarına karşı ani ilgisizlik veya kendine zarar verme düşünceleri fark ederseniz, vakit kaybetmeden bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Ergenlik Fizyolojisi ve Duyusal Değişimler

Ergenlik döneminin hormonal değişimleri, bazı OSB'li gençlerde duyusal duyarlılıkları ve duygu düzenleme kapasitesini geçici olarak etkileyebilir. Kız ergenlerde adet döngüsüyle ilişkili duygusal ve duyusal dalgalanmalar özellikle belirgin olabilir (bkz. 46. Bölüm).

Bağımsızlık Becerilerinin Geliştirilmesi

Ergenlik, öz bakım, zaman yönetimi, para yönetimi, toplu taşıma kullanımı gibi bağımsız yaşam becerilerinin sistematik olarak öğretilmeye başlanması gereken kritik bir dönemdir. Bu beceriler, tipik gelişim gösteren ergenlerde çoğunlukla gözlem ve deneme yoluyla kendiliğinden gelişirken, OSB'li ergenler için genellikle açık, adım adım ve görsel destekli öğretim gerektirir. Bu konu 37. Bölümde ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

İpucu / Pratik Öneri

Ergenlik döneminde çocuğunuzu gündelik kararlara (kıyafet seçimi, hafta sonu planı, terapi hedefleri) olabildiğince dahil edin. Bağımsızlık becerileri, karar alma pratiği yapma fırsatı bulunduğunda çok daha etkili gelişir.