Ergenlik, Bağımsızlık ve Yetişkinliğe Geçiş

12. Bölümde ergenlik döneminin sosyal ve duygusal boyutlarını ele almıştık; bu bölümde, bağımsız yaşam becerilerinin sistematik olarak nasıl geliştirilebileceğine ve yetişkinliğe geçiş planlamasına odaklanacağız.

Bağımsız Yaşam Becerilerini Öğretmek

Öz bakım (kişisel hijyen, giyinme), ev içi görevler (yemek hazırlama, çamaşır), zaman yönetimi, para yönetimi ve toplu taşıma kullanımı gibi beceriler, tipik gelişim gösteren ergenlerde çoğunlukla gözlem ve deneme yoluyla kendiliğinden gelişirken, OSB'li ergenler için genellikle açık, adım adım, görsel destekli ve tekrarlı bir öğretim yaklaşımı gerektirir. Bu becerilerin öğretimine, mümkün olduğunca erken (ergenliğin başında, hatta bazı temel beceriler için çocukluk döneminde) başlanması önerilir.

İpucu / Pratik Öneri

Karmaşık bir görevi (örneğin çamaşır yıkama) küçük, sıralı adımlara bölün ve her adımı görsel bir kontrol listesi haline getirin. Çocuğunuz her adımı bağımsız olarak tamamlayabilir hale geldiğinde, listedeki desteği kademeli olarak azaltın.

Mesleki Yönlendirme ve Eğitime Devam

Ergenliğin ortasından itibaren, çocuğunuzun ilgi alanları (bkz. 7. Bölüm), güçlü yönleri ve bilişsel profili (bkz. 18. Bölüm) doğrultusunda gelecekteki eğitim ve mesleki yönelimler üzerine düşünmeye başlamak faydalıdır. Bazı OSB'li gençler yükseköğrenime devam ederken, bazıları mesleki eğitim programlarına veya doğrudan iş hayatına yönelebilir; bu karar, bireysel profile göre esnek biçimde ele alınmalıdır.

Yasal ve Mali Planlama

Destek ihtiyacı yüksek olan (Düzey 2-3, bkz. 5. Bölüm) gençlerde, 18 yaşına yaklaşırken vasi tayini, kısıtlılık kararı gibi yasal süreçler ve uzun vadeli mali planlama (engelli bireyler için özel hesaplar, sosyal güvenlik hakları) konusunda bir sosyal hizmet uzmanı veya bu alanda deneyimli bir hukuk danışmanıyla erken dönemde görüşmeniz önerilir. Bu planlama, ailenin gelecekle ilgili kaygılarını azaltabilecek somut bir çerçeve sunar.

Dikkat / Danışılması Gereken Durum

Yetişkinliğe geçiş sürecinde, çocukluk döneminde alınan pek çok destek hizmetinin (özel eğitim, bazı sağlık hizmetleri) yasal çerçevesi değişebilir. Bu geçişi 16-17 yaşından itibaren planlamaya başlamak, hizmet kesintilerini önlemek açısından önemlidir.

Erişkinlikte Otizm: Kısa Bir Bakış

3. Bölümde belirttiğimiz gibi, OSB ömür boyu sürer. Erişkinlikte pek çok otistik birey, bağımsız veya destekli yaşam düzenlemeleri içinde, anlamlı işler ve ilişkiler kurarak tatmin edici bir yaşam sürdürebilir. Bu geçişin başarısı, büyük ölçüde ergenlik döneminde atılan sistematik bağımsızlık ve öz-savunuculuk (kendi ihtiyaçlarını ifade edebilme) temelleriyle yakından ilişkilidir.

Bilgi Kutusu — Beşinci Kısmın Kapanışı

"Normal" aile yaşamı, ailenizin kendi dengesini bulduğu, kendine özgü bir yaşamdır.

Uyku, beslenme ve ev düzenlemesi sorunları, çoğunlukla duyusal profille (8. Bölüm) yakından ilişkilidir ve pratik, sistematik stratejilerle önemli ölçüde iyileştirilebilir.

Okul sürecinde aile katılımı (BEP toplantıları), eğitim planının gerçekten kişiselleştirilmiş olmasını sağlar.

Sosyal beceriler ve arkadaşlık, doğru araçlarla (sosyal öyküler, beceri grupları, ortak ilgi alanları) desteklenebilir.

Seyahat ve rutin değişiklikleri, önceden hazırlıkla büyük ölçüde kolaylaştırılabilir.

Ergenlik döneminde bağımsız yaşam becerilerinin sistematik öğretimi, başarılı bir yetişkinlik geçişinin temelini oluşturur.

Bir Sonraki Adım

Bu kısımda, günlük yaşamın pratik boyutlarını -uykudan okula, sosyal becerilerden ergenlik geçişine kadar- ele aldık. Altıncı Kısımda, biraz daha içe dönerek, çocuğunuzun duygusal dünyasını, kardeş ilişkilerini, sizin bir ebeveyn olarak kendi öz bakımınızı ve aile içi iletişimi ele alacağız.