Çocuğunuzun İçsel Dünyası

2. Bölümde ele aldığımız gibi, otizmli çocuklar sevgiyi, bağlılığı ve duyguları tipik gelişim gösteren akranlarından farklı biçimlerde deneyimler ve ifade eder; ancak bu farklılık, içsel bir dünyanın zenginliğinin veya derinliğinin eksikliği anlamına gelmez. Bu bölümde, çocuğunuzun iç dünyasını anlamanıza yardımcı olacak bakış açılarını ele alacağız.

Duyguları Farklı İfade Etmek, Duygusuz Olmak Değildir

Pek çok otistik çocuk ve yetişkin, duygularını yüz ifadeleri veya ses tonuyla "beklenen" biçimde göstermekte zorlanabilir; bu durum bazen "aleksitimi" (duyguları tanıma ve tanımlamada güçlük) olarak adlandırılır ve OSB'li bireylerde genel popülasyona göre daha sık görülür. Ancak bu, duyguların yokluğu değil, duyguların farklı işlenmesi ve ifade edilmesi anlamına gelir. Bir çocuk büyük bir sevinci sessizce, kendi içine dönerek yaşayabilir; bir başkası aynı sevinci yoğun bir bedensel hareketle (zıplama, el çırpma) ifade edebilir.

Duygu Düzenleme Güçlükleri

8. ve 13. Bölümlerde ele aldığımız duyusal aşırı yüklenme ve eşlik eden anksiyete, duygu düzenlemeyi doğrudan etkiler. Bir çocuğun "aşırı tepki" gibi görünen bir davranış patlaması, aslında birikmiş duyusal ve duygusal yükün taşması anlamına gelebilir. Bu perspektiften bakıldığında, davranış patlamaları "kötü davranış" değil, düzenleme kapasitesinin o an için aşılmış olduğunun bir işaretidir.

Basit bir benzetme

Duygu düzenlemeyi bir bardağın dolması gibi düşünebilirsiniz: Gün boyunca biriken küçük duyusal ve duygusal yükler (parlak ışık, beklenmedik bir ses, sosyal taleplerin yoğunluğu) bardağı yavaş yavaş doldurur. Davranış patlaması, bardağın taştığı andır -son damla genellikle küçük ve önemsiz görünen bir olaydır, ama asıl neden gün boyunca biriken yüktür.

Bağlanma ve Sevgi: Farklı Diller

2. Bölümde belirttiğimiz gibi, otistik çocuklar sevgilerini kendilerine özgü "dillerle" ifade edebilir: sizinle belirli bir oyunu tekrar tekrar oynamak isteme, sizi belirli bir rutine dahil etme, size özel bir nesneyi gösterme, veya yalnızca yanınızda, konuşmadan ama rahat biçimde bulunma. Bu "sevgi dillerini" tanımak ve karşılık vermek, çocuğunuzla bağınızı güçlü bir şekilde besler.

İpucu / Pratik Öneri

Çocuğunuzun sizinle bağ kurma biçimlerini fark edin ve bunlara değer verin; "neden bana sarılmıyor" diye üzülmek yerine, "bana bu oyunu tekrar tekrar göstermek istiyor, bu onun bana yakınlık gösterme biçimi" diye yeniden çerçeveleyin.

Çocuğunuzla Otizmi Konuşmak

Çocuğunuz büyüdükçe (bkz. 12. Bölüm, ergenlik), otizmini kendisiyle ne zaman ve nasıl konuşacağınız önemli bir soru haline gelir. Genel öneri, bu konuşmayı tek bir "büyük açıklama" anına ertelemek yerine, çocuğun yaşına uygun, açık ve olumlu bir dille, erken yaşlardan itibaren kademeli olarak yapmaktır: "Senin beynin bazı şeyleri farklı algılıyor ve bu senin güçlü yönlerinin de kaynağı" gibi basit, doğrulayıcı ifadelerle başlanabilir. Araştırmalar, otizmini erken ve olumlu bir çerçevede öğrenen çocukların, kendilik algısının ve özgüveninin daha sağlıklı geliştiğini düşündürmektedir.

Dikkat / Danışılması Gereken Durum

Çocuğunuzda ani içe kapanma, ilgi alanlarına karşı belirgin ilgisizlik, uyku ve iştahta belirgin değişim veya kendine zarar verme davranışı/düşüncesi fark ederseniz, bunu basit bir "otizm bulgusu" olarak değerlendirmek yerine mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.