Duyusal Duyarlılıklar

Duyusal işleme farklılıkları, DSM-5'te tekrarlayıcı davranış alanının bir alt maddesi olarak yer alsa da, günlük yaşamda o kadar belirgin ve önemli bir rol oynar ki bu kitapta ayrı bir bölüm olarak ele alınmayı hak eder. OSB'li çocukların büyük çoğunluğunda, bir veya daha fazla duyusal sistemde tipik gelişimden farklı bir tepki örüntüsü bulunur.

Duyusal Aşırı-Duyarlılık (Hipersensitivite)

Bazı çocuklar, tipik olarak zararsız kabul edilen uyaranlara (belirli sesler, dokular, ışıklar, kokular) aşırı yoğun ve rahatsız edici tepki verir. Bir elektrik süpürgesinin sesi, bir etiketin cildine değmesi, floresan ışığın titremesi veya kalabalık bir alışveriş merkezinin genel gürültüsü, bu çocuklar için gerçek bir bunaltıya, hatta panik tepkisine yol açabilir. Bu tepkiler "aşırı tepki" veya "şımarıklık" değildir; çocuğun sinir sisteminin bu uyaranları gerçekten daha yoğun deneyimlediğinin bir yansımasıdır.

Duyusal Az-Duyarlılık (Hiposensitivite)

Tam tersine, bazı çocuklar belirli uyaranlara beklenenden çok daha az tepki verir; ağrıya karşı yüksek eşik, sıcaklık farklarını fark etmeme, adının söylenmesine tepki vermeme (işitme kaybı olmadığı halde) bu kategoriye girer. Bu çocuklar, güçlü duyusal girdi arayışında olabilir: dönme, sıçrama, sıkıca sarılma, güçlü tatlar veya kokular arayabilirler.

Duyusal Arama Davranışları

Bazı çocuklar belirli duyusal deneyimleri aktif olarak arar: parmaklarını gözlerinin önünde sallamak (görsel uyarı arayışı), nesneleri koklamak, dönen nesnelere uzun süre bakmak, veya vücut ağırlığını hissetmek için sıkıca sarılmak isteme. Bu davranışlar, çocuğun kendi duyusal sistemini düzenleme çabasının bir parçası olarak anlaşılmalıdır.

Dikkat / Danışılması Gereken Durum

Ağrıya karşı yüksek eşik, bazı çocuklarda ciddi bir yaralanmayı veya hastalığı geç fark etmelerine yol açabilir. Ebeveynler, çocuklarının ağrı ifade etme biçimlerini (davranış değişikliği, iştah kaybı, uyku düzensizliği gibi dolaylı işaretler) tanımayı öğrenmeli ve açıklanamayan davranış değişikliklerinde tıbbi değerlendirmeyi ihmal etmemelidir.

Duyusal Profilin Değerlendirilmesi

Her çocuğun duyusal profili benzersizdir; bir çocuk sese aşırı duyarlıyken dokunmaya az duyarlı olabilir, bir başka çocukta tam tersi görülebilir. Ergoterapistler, duyusal profili standart ölçekler (örneğin Duyusal Profil-2) kullanarak sistematik olarak değerlendirir ve bu değerlendirme, ev, okul ve terapi ortamlarının duyusal açıdan düzenlenmesine (bkz. 23 ve 32. Bölümler) rehberlik eder.